लुम्बिनीका विद्युतीय बसमा स्वार्थको छायाँ

रुपन्देही । बुद्ध जन्मस्थल लुम्बिनीका लागि दातृ निकायले उपलब्ध गराएका करोडौँका विद्युतीय बस फेरि विवादको केन्द्रमा परेका छन्। प्रदूषणमुक्त लुम्बिनी बनाउने उद्देश्यले ल्याइएका पाँच बस र चौध साना सवारी साधन वर्षौँदेखि प्रयोगविहीन अवस्थामा थन्किँदै आएका छन्।

छ वर्षको अवधिमा सरकार फेरिँदा प्रत्येकपटक निर्देशन र अनुगमन भए पनि स्थायी समाधान ननिस्कँदा यी सवारी अलपत्र परेका थिए। हालै प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहको सचिवालयबाट मौखिक निर्देशन आएपछि दुई दिन परीक्षणका रूपमा सञ्चालन गरिए पनि त्यसले निरन्तरता पाएन।

तेस्रो दिनदेखि बसहरू भैरहवास्थित गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा लगेर राखिएका छन्।

अब विभिन्न विमानस्थलमा सञ्चालन हुने

संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयलेलुम्बिनी विकास कोषले सञ्चालन गर्न नसकेको भन्दै जिम्मेवारी नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणलाई दिएको हो।

निर्णयअनुसार दुई बस पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा र एक–एक बस नेपालगञ्ज, सुर्खेत तथा धनगढी विमानस्थलमा पठाइने तयारी गरिएको छ।

मर्मत अभावले बिग्रिए सवारी

२१ करोड रुपैयाँ लागतका यी सवारी साधन लामो समय घामपानीमा थन्किँदा अधिकांशका शीतल प्रणाली र अन्य उपकरण बिग्रिएका छन्। विकास कोषका अनुसार मर्मतमा मात्रै करिब एक करोड रुपैयाँ लाग्ने अनुमान छ। पाँचमध्ये तीन बस बिग्रिएको अवस्थामा छन् भने आधा साना सवारी साधन ग्यारेजमा थन्किएका छन्।

२०७७ साल मंसिर र पुसमा एसियाली विकास बैंकको अनुदानमा ल्याइएका यी सवारी धार्मिक पर्यटन प्रवर्द्धन र वातावरण संरक्षणका लागि उपयोग गर्ने उद्देश्य थियो। तर सञ्चालन कार्यविधि, चालक पारिश्रमिक, मर्मत खर्च र कानुनी जटिलताका कारण निर्णय हुन नसक्दा सेवा नियमित हुन सकेन।

स्थानीयको असन्तोष

रुपन्देहीका विभिन्न संघसंस्थाले लुम्बिनीका लागि ल्याइएका सवारी बाहिर नलैजान माग गर्दै आएका थिए। लुम्बिनी बचाउ महाअभियानका सहसंयोजक रामविकास चौधरीका अनुसार यी सवारी सुचारु भए लुम्बिनीलाई तिलौराकोट, रामग्राम र देवदहजस्ता बौद्धस्थलसँग जोडेर धार्मिक पर्यटनमा ठूलो टेवा पुग्ने थियो।

तर मन्त्रालयको निर्णयपछि बसहरू विमानस्थलतिर मोडिँदा स्थानीयवासीले विकास कोष र मन्त्रालय दुवैप्रति असन्तोष व्यक्त गरेका छन्।

लुम्बिनीका लागि भनेर ल्याइएका साधन लुम्बिनीमै चल्न नसक्नुले योजना कार्यान्वयनमा देखिएको अन्योल र निर्णयहीनता फेरि उजागर भएको छ।