कांग्रेसमा विभाजनको संकेत: विशेष महाधिवेशन विवादले पार्टी एकतामा चुनौती

काठमाडौँ। नेपाली कांग्रेसको दोस्रो विशेष महाधिवेशन आइतबारदेखि भृकुटीमण्डपमा सुरु भएको छ। महामन्त्रीद्वय गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्माले आह्वान गरेको यस महाधिवेशनले नयाँ नेतृत्व चयनको तयारी गरिरहेको छ। तर सभापति शेरबहादुर देउवा र उनका पक्षधरले यस महाधिवेशनको वैधानिकता र उपयुक्ततामा प्रश्न उठाउँदै आएका छन्।

कांग्रेस प्रवक्ता डा. प्रकाश शरण महतका अनुसार, ‘विशेष महाधिवेशनको बोलावट विधानसम्मत छैन। हाम्रो केन्द्रीय कार्यसम्पादन समितिले यसबारे स्पष्ट निर्णय गरिसकेको छ। प्रतिनिधिहरूले पहिले हस्ताक्षर गर्दा माग गरे, नियमित अधिवेशन हुनुपर्छ। तर समयको कमीका कारण त्यो सम्भव भएन। अब विशेष महाधिवेशनमार्फत नयाँ नेतृत्व चयन गर्ने प्रयास विधान उल्लंघन हो।’

मुख्य विवाद: वैधानिकता बनाम तत्कालीन नेतृत्व चाह

देउवा पक्षको ठहर अनुसार, विशेष महाधिवेशनमा सहभागी प्रतिनिधिको संख्या वा सहभागिता होइन, विधानअनुसार कार्यविधि र अधिकार निर्धारणको मुख्य मापदण्ड हो । डा. महतले स्पष्ट पारे, ‘केन्द्रीय समितिको अनुमतिविना कुनै पदाधिकारी वा सदस्यले विशेष महाधिवेशन बोलाउन सक्दैन। तर यस महाधिवेशन पक्षधरहरूले बिना केन्द्रीय अनुमतिका अघि बढेको देखिन्छ।’

पार्टी नेतृत्व र वैधानिकता बीचको यो द्वन्द्वले आगामी आम निर्वाचनको तयारीमा समेत प्रभाव पार्ने सम्भावना देखिन्छ। ‘विशेष महाधिवेशनमार्फत नयाँ नेतृत्व चयन गर्ने प्रयासले पार्टीको मूलधारबाट विचलित गर्ने खतरा छ,’ डा. महतले भने।

पार्टी एकता र निर्वाचन रणनीतिमा चुनौती

आज सभापति देउवा कार्यवाहक सभापति र केन्द्रीय नेताहरूलाई बोलाएर छलफलमा बसे। बैठकमा शेखर कोइराला लगायतका नेताहरूले पार्टी एकता कायम राख्ने सन्देश दिइसकेका छन्। डा. महतका अनुसार, ‘अहिलेको अवस्थामा पार्टीलाई विभाजनको बाटोमा लैजानु उपयुक्त छैन। संस्थागत निर्णय अनुसार मात्रै अगाडि बढ्नुपर्छ।’

संस्थागत निर्णयअनुसार, वैशाखमा नियमित अधिवेशन हुने र त्यसअघि आम निर्वाचनमा केन्द्रित हुने तय छ। ‘यदि विशेष महाधिवेशन पक्षधरहरूले मूलधारको बाटो अपनाए भने मात्र निर्वाचनमा जाने उपयुक्त मार्ग सुनिश्चित हुन्छ,’ डा. महतले जोड दिए।

वैधानिकता उल्लंघन भए कानुनी मान्यता नपाउने खतरा

विशेष महाधिवेशनमार्फत नयाँ नेतृत्व चयन भएमा त्यसको वैधानिक मान्यता पाउने अवस्था छैन। डा. महतले भने, ‘कुनै अदालत वा कानुनी निकायबाट मान्यता पाउने छैन। तर अझै पनि हाम्रो आशा छ, पार्टीलाई मूलधारमै राखेर अघि बढ्नेछन्।’

विशेष महाधिवेशनले नेतृत्व चयनतर्फ अघि बढिसकेको छ भने देउवा पक्षले त्यसको वैधानिकता र उपयुक्ततालाई चुनौती दिइरहेको छ। यस विवादले कांग्रेसभित्रको राजनीतिक विभाजन, नेतृत्व आकांक्षा र आगामी निर्वाचन रणनीतिमा स्पष्ट प्रभाव पार्ने विश्लेषकहरूले बताएका छन्।

विश्लेषकहरूका अनुसार, कांग्रेसभित्रको यो विवाद केवल नेतृत्व चयनको समस्या मात्र होइन; यो पार्टीको दीर्घकालीन स्थायित्व, विधानको सम्मान र राजनीतिक एकतामाथि गम्भीर प्रश्न उठाउने खालको छ।