रुवी हत्या प्रकरण: असफल प्रेम र हाम्रो समाजको ऐना

तपाईंले रोमियो-जुलियट, लैला–मजनु, मुना–मदनजस्ता प्रेमिल कथाहरू थुप्रै सुन्नु, पढ्नु भएको छ होला जसमा प्रेम सफल थियो, संघर्ष थियो, तर प्रेमको गौरव थियो। तर कहिल्यै हामीले असफल प्रेम सम्बन्धका कथा किन धेरै सुन्दैनौँ ?

नेपाली समाजमा, चाहे चलचित्र होस् वा लोककथा, प्राय: खलनायकहरू कुरुप देखाइन्छन्, पराजित गरिन्छन्। तर जब रुवी र लक्ष्मणको जस्तो गहिरो प्रेम सम्बन्ध सामाजिक संरचनाको ठूला प्रश्नहरू लिएर आउँछ त्यसलाई बुझ्न खोज्ने भन्दा पनि गलत प्रमाणित गर्न उद्धत हुन्छन् समाज, मिडिया, अनि आफैं हामी।

के रुवी हत्या प्रकरणमा लक्ष्मण पासवान दोषी नै हुन् ? उनले आत्मदाह गर्नु अघि उल्लेख गरेका नामहरू, उनीहरूकै कारण आफूहरू असफल भएको बयान, र उनको अन्तिम सन्देश हामी समाजले बिर्सन मिल्ने कुरा होइन। 

जातीयता, गरिबी, सामाजिक प्रतिष्ठा, र मानसिक तनावले बनाएको यो विडम्बनापूर्ण परिस्थितिमा दोष केवल व्यक्तिको होइन, संरचनाको हो। रुवीकी आमाले वर्गीय र जातीय आधारमा विवाह तोडाउनु, समाजले उनको सम्बन्ध स्वीकार नगर्नु यी सबै कुरा लक्ष्मणको चरम मानसिक असन्तुलन र अन्तत: हत्या आत्महत्यातर्फ डोहोरिने अवस्थाको पृष्ठभूमि हुन्।

हामी समाजले प्रेमिल सम्बन्धलाई सधैँ सफल हुने, आदर्श हुने भन्न खोज्छौँ। तर जब असफलता आउँछ, त्यहाँ दोष खोजिन्छ-अनि त्यो दोष प्रेम गर्नेहरूमा मात्र देखिन्छ। तर, के समाजको जिम्मेवारी छैन ?

राज्य संयन्त्रले लक्ष्मणलाई गम्भीर चोटपटकपछि समेत मानवीय व्यवहार नगर्नु, हेलीमार्फत उपचार नगर्नु यी कुराहरूले मानव अधिकारका गम्भीर प्रश्न उठाउँछन्।

हत्या गर्नु वा आत्महत्या गर्नु समाधान होइन। प्रेम सम्बन्धमा असफलता पनि जीवनको एक चरण हो, जसलाई अर्को विकल्पबाट समाधान गर्न सकिन्थ्यो। काश! उनीहरूले समाजसँग लड्ने हिम्मत राखेकाे भए नयाँ जीवन सुरु गर्न सक्थे ।

(लेखक थापा फर्मासिष्ट हुन् ।)