सवारी दुर्घटनाको कहालीलाग्दो तथ्याङ्‌क : दैनिक ३७ दुर्घटना हुँदा ७ जनाको मृत्यु

काठमाडौं । नेपालमा दैनिक सरदर ३७ वटा सडक दुर्घटना हुने गरेका छन्  । दैनिक हुने दुर्घटनाबाट दैनिक ७ जनाको मृत्यु र ४० घाइते हुने गरेको प्रहरी तथ्यांकले देखाएकाे छ ।

सडक दुर्घटनामा सवारी चालकको कमजोरी, सवारी साधनको अवस्था, सडकको स्तर र मौसम प्रमुख कारक मानिन्छन् । तर, बिनाअध्ययन मनलाग्दी तरिकाले बनाइएका सडक, फितलो अनुगमन, ग्रामीण क्षेत्रका साँघुरा सडक तथा सवारीको नियमित मर्मत सम्भारको अभाव लगायतका कारण दुर्घटना हुने गरेको विज्ञहरुको भनाइ छ ।

यही असार चार गते हुम्लाको सिमकोटबाट हिल्सा जाँदै गरेको जीप कर्णाली नदीमा खस्दा चालकको मृत्यु भयो । त्यसको भोलिपल्ट भएको कार दुर्घटनामा सुदूरपश्चिमका आन्तरिक मामिलामन्त्री पृथ्वीबहादुर सिंहसहित ३ जनाको मृत्यु भयो । असार ६ गते बाग्लुङको काठेखोला गाउँपालिकामा पिकअप जीप दुर्घटना हुँदा दुईजनाले ज्यान गुमाए ।

शुक्रबार गोरखाको शहिद लखन गाउँपालिकामा ग्रामीण कच्ची सडकबाट करिब दुई सय मिटर तल जीप खस्दा ५ जनाको मृत्यु भयो । शुक्रबार नै काठमाडाैंबाट भारतका लागि छुटेकाे बस धादिङमा दुर्घटना हुँदा एक जनाकाे ज्रयान गयाे भने शुक्रबार नै काभ्रेकाे बेथानचाेकमा बाेलेराे दुर्घटना हुँदा तीनजना ङाइते भए भने एक जनाकाे ज्यान गएकाे छ ।

यी त प्रतिनिधि घटनामात्रै हुन् । २०४६ यता ग्रामीण क्षेत्रमा बिनाअध्ययन जथाभाबी तरिकाले सडक बनाउने होडबाजी बढेको छ । डोजरले खनिनसक्दै गाडी चलाउन व्यवसायी हतारिन्छन् । तर, ती सडक न मर्मतसम्भार हुन्छन्, न तिनको स्तरोन्नतिमा जनप्रतिनिधि नै तात्छन् । अधिकांश दुर्घटना यस्तै ग्रामीण सडकमा हुने गरेका छन् ।

सडक दुर्घटनाको ग्राफ बर्सेनि बढ्दो छ । प्रहरीको तथ्यांकअनुसार २०७८/७९ मा २४ हजार ५३७ सडक दुर्घटना भएकामा २ हजार ७२४ ले ज्यान गुमाए । २०७९/८० को जेठसम्ममा भएका २१ हजार ४८३ दुर्घटनामा २ हजार २०४ जनाले ज्यान गुमाइसकेका छन् ।

सडक विभागले साढे २ दशकअघि बनाएको रोड सेफ्टी अडिट गाइडलाइनमा सडकको सम्भाव्यता अध्ययन, डिजाइन, निर्माण र प्रयोगअघि सेफ्टी अडिट गर्नुपर्ने मापदण्डको व्यवस्था गरिए पनि पालना भएको छैन । अन्धाधुन्द खनिएका सडक साँघुरो र गुणस्तरमा समेत कमजोर हुने गरेका छन् । सडकको डिजाइनमा हुने त्रुटि र कमजोरीका कारण पनि दुर्घटना बढिरहेको विज्ञको भनाइ छ ।

६० प्रतिशत दुर्घटना चालकको लापरबाहीका कारण हुने गरेको तथ्यांक छ । सोही कारण यातायात व्यवस्था विभागले २०६९ मा व्यावसायिक सवारी चालक अनुमतिपत्रसम्बन्धी नियमावलीको मस्यौदा नै बनाएको थियो । त्यो पनि कार्यान्वयनमा आएन । थाम्नै नसक्ने भार एवं सवारी तथा सडक नियमित मर्मतसम्भारको अभाव पनि नेपालमा सवारी दुर्घटनाका कारक बनिरहेका छन् ।

यातायात व्यवस्था ऐनले प्रत्येक सवारी साधनको तीन/तीन महिनामा परीक्षण गर्नुपर्ने व्यवस्था गरेको त छ, कार्यान्वयनमा यातायात व्यवस्था विभागले चासो देखाएको छैन । टेकुमा रहेको एकमात्र भेहिकल फिटनेस सेन्टर पनि प्रभावकारी छैन ।

विभिन्न आयोग तथा समितिले दुर्घटना न्युनीकरणका लागि दिने सुझाव कार्यान्वयनमै सरकार उदासीन रहने गरेको छ ।