लकडाउनमा ३२ हजार बालबालिका बिसिजी खोपबाट वञ्चित

काठमाडौं। बिसिजी खोप लगाएका देशमा कोरोना भाइरसको संक्रमणबाट हुने मृत्युदर कम भएको विभिन्न अनुसन्धानले देखाइरहेका वेला नेपालमा भने ठूलो संख्यामा बालबालिका बिसिजी खोपबाट वञ्चित भएका छन् ।

आजको नयाँ पत्रिका दैनिकमा खबर छ - सरकारी तथ्यांकअनुसार कोरोना संक्रमण सुरु भएयता ३२ हजारभन्दा बढी बालबालिकाले बिसिजी खोप लगाउन पाएका छैनन् ।

लकडाउन सुरु भएसँगै बिसिजी खोपमा ठूलो असर परेको छ । परिवार कल्याण महाशाखाका अनुसार चैत महिनामा १२ हजार बालबालिकाले मात्रै बिसिजी खोप पाएको तथ्यांक छ । शिशु जन्मनासाथ बिसिजी खोप लगाउने गरिन्छ । यसले क्षयरोग (टिबी) का साथै भाइरल ज्वरो, श्वासप्रश्वासलगायत अन्य थुप्रै संक्रमणसँग जुध्ने र शरीरको प्रतिरोधी क्षमतालाई मजबुत बनाउने काम गर्छ ।

बेलायत र अमेरिकी अनुसन्धानकर्ताले गत चैतमा बिसिजी (बासिल क्याल्मेट गुएरिन) खोप नलगाउने देशमा कोरोना भाइरसको संक्रमणबाट मृत्यु हुनेको दर धेरै रहेको तथ्य पत्ता लगाएका थिए ।

‘यद्यपि बिसिजी खोपले कोरोना भाइरसको संक्रमणबाट हुने मृत्युलाई रोक्ने र संक्रमणलाई कम गर्छ भन्ने यकिन भइसकेको छैन,’ परिवार कल्याण महाशाखाअन्तर्गत खोप शाखा प्रमुख डा. झलक शर्मा गौतमले भने ।

क्षयरोगविरुद्ध दिइने यो खोप धेरैजसो देशमा सरकारी मापदण्डभित्र समावेश गर्दै अनिवार्य नै गरिएको छ । तर, नेपालमा कोरोना सुरु भएयता बिसिजी खोपको दायरा बढ्नुपर्नेमा आश्चर्यजनक रूपमा घटेको छ । गत वर्षको चैतमा ४५ हजार बालबालिकाले बिसिजी खोप लिएका थिए । तर, यो चैतमा खोप लिनेको संख्या घटेर १२ हजार सात सय ८५ मा झरेको छ ।

डा. गौतमका अनुसार नेपालमा चल्ने ११ वटा नियमित खोपमा बिसिजीको कभरेज सबैभन्दा राम्रो थियो । उनले भने, ‘तर, अहिले लकडाउनले खोप पाउने दर घटेको छ ।’ उनका अनुसार चैत र वैशाखको कभरेज ३० प्रतिशत मात्रै रहेको छ । ‘अहिले पुनः नियमित खोप सेवा सुरु गरेका छौँ । यसले खोपको कभरेजलाई बढाउँदै लैजानेछ,’ उनले भने ।

खोप छुटेका बालबालिकामा रोगको जोखिम उच्च खोपहरूमध्ये निकै महत्वपूर्ण मानिएको बिसिजी प्रत्येक वर्षको दुई या तीन महिनाका बालबालिकालाई लगाउने गरिन्छ । दुई वर्षदेखि लगातार जेठ र असारमा बिसिजीको खोप अभाव हुँदै आएको छ । खोप अभावले ती महिनामा खोप चल्न सकेको छैन ।

डा. गौतमका अनुसार एक वर्षमुनिका बालबालिकामा जटिलखालको टिबी हुन सक्छ । बिसिजी खोप नलगाएका बालबालिकामा मिलियरी टिबी र टिबी म्यानेन्जाइटिस जस्ता गम्भीरखालको क्षयरोग पनि हुन सक्छ । यस्ता रोग लागेमा बालबालिकाको मृत्यु समेत हुने उनले बताए ।

देशभर बिसिजीको सात लाख भ्याक्सिन आवश्यक पर्छ । करिब ६ लाख बालबालिकाले प्रत्येक वर्ष बिसिजी खोप लगाउँछन् । खोप शाखाका खोप सुपरभाइजर भरत भण्डारीका अनुसार जिल्लासम्म भ्याक्सिनको वितरण राम्रो भए पनि स्थानीय तहहरूमा व्यवस्थापनमा पारदर्शी नहुँदा अभाव हुने गरेको छ ।

बिसिजी खोप लगाउन छुटेका बच्चाहरू रोगका हिसाबले उच्च जोखिममा पर्ने गरेको सुपरभाइजर भण्डारीले बताए । ‘जति छिटो खोप दिन सक्यो त्यति जोखिम कम हुन्छ,’ उनले भने । सानो उमेरमा लगाएको खोपले ठूलो भएपछि फोक्सोमा लाग्ने टिबीबाट बचाउन मद्दत गर्छ ।