पानी पर्न थालेपछि सेती किनारमा भागदौड

काठमाडाैं । सेतीनदी कटानका कारण केही वर्षयता तनहुँ भीमादका दर्जनभन्दा बढी परिवार विस्थापित भइसकेका छन् । बर्सेनि हुने नदी कटान र व्यवस्थित तटबन्ध अभावले भीमाद नगरपालिका क्षेत्रमा सामान्य झरी पर्नासाथ स्थानीयमा भागदौड मच्चिन्छ । पानी पर्नासाथ भीमादवासी सुरक्षित वासको खोजीमा भौँतारिने गरेका छन् । अाजकाे नयाँ पत्रिका दैनिकमा याे खबर छ - भीमाद नगर क्षेत्रमा मात्रै दुई सय घर नदी कटानको उच्च जोखिममा छन् । सेतीनदी नियन्त्रणका लागि नगरपालिकाले दश लाख छुट्याए पनि अपुग भएको नगरपालिकाले जनाएको छ । भीमाद–६ का अध्यक्ष श्यामसुन्दर जोशीले भने, ‘यतिले नदी नियन्त्रणका लागि तारजाली लगाउन पनि पुग्दैन ।’ स्थानीय धु्रव भण्डारीका अनुसार सेतीनदीको बहाव बढ्नेबित्तिकै जमिन कटान सुरु हुन्छ । उनले भने, ‘मेरो घरको शौचालय भत्किसक्यो, घरको जग पनि झर्ने क्रममा छ, पहिरोको जोखिमले गर्दा सबै स्थानीय दिनमा व्यवसाय गरे पनि रात काट्न सुरक्षित स्थानतिर जान्छन् ।’ ‘स्थानीय तहको बजेटले तटबन्ध गर्न सकिएन’ भीमाद–६ का अध्यक्ष श्यामसुन्दर जोशीले स्थानीय तहको बजेटले सेतीनदी तटबन्ध गर्न नसकिने बताएका छन् । उनले केन्द्रले नै गुरुयोजना बनाएर काम गर्नुपर्ने बताए । ‘तत्काल नदी नियन्त्रणका लागि प्रदेश सरकारले दुई–तीन करोड रकम उपलब्ध गराएर काम थाल्नुपर्छ,’ उनले भने । भीमाद नगरपालिकाका सूचना अधिकारी सुनील पाण्डेले नदीआसपास पहिरोको उच्च जोखिममा रहेका घरपरिवारलाई सुरक्षित स्थानमा जान सूचना गरेको बताए । ‘बर्सेनि स्थानीयलाई पहिरोले सताउने गरेको छ, तर राज्यले दीर्घकालीन सोच बनाउन सकेको छैन,’ उनले भने, ‘नदी कटान रोक्न नगरपालिकाले १० लाख छुट्याएको छ । तर, त्यसले केही हुँदैन ।’ नगरपालिकाले संघीय र प्रदेश सरकारसँग सहयोग मागेर नदी नियन्त्रणका लागि पहल थाल्ने योजना बनाएको छ । दिनभरि घर, रात परेपछि डेरामा भीमादका अधिकांश स्थानीय दिनमा घर र रात परेपछि डेरामा बस्ने गरेका छन् । उनीहरूको यो दैनिकी नै बनेको छ । सेतीनदीले बर्सेनि कटान गर्न थालेपछि सुरक्षित स्थानमा डेरा खोजेको स्थानीय सुवास कायस्थले बताए । ‘बर्खायाम सुरु हुनासाथ त्रासमा बस्नुपर्छ,’ उनले भने, ‘रातमा कहिल्यै घरमा वास बस्दैनौँ । साँझको समय कुनवेला सेतीनदीले कटान गरेर घर लैजाने हो थाहा छैन, दिनमा व्यापार–व्यवसाय गरे पनि रातमा डेरामा जान्छौँ ।’ बर्सेनि बढ्दै जोखिम सेतीनदी नियन्त्रण उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष रूपबहादुर शाहीले यस क्षेत्रमा बर्सेनि नदीले कटान गर्दा कैयौँ घर जोखिममा रहेको बताए । ‘भीमादको कुमारचोक दायाँबायाँका घर पहिरोको जोखिममा छन्, पहिरो नियन्त्रणका लागि सम्बन्धित निकायले दीर्घकालीन समाधान खोज्नुपर्छ,’ उनले भने । भीमाद–६ का अध्यक्ष श्यामसुन्दर जोशीले धेरै परिवार विस्थापित भइसकेको बताए । ‘पानी पर्न थालेपछि स्थानीयमा भागदौड हुन्छ, ३०–३५ घरका मानिस पानी परेको वेलामा घर छाड्ने र नपरेको वेलामा बस्ने गरेका छन् ।’