भकारो सोहोरेरै वित्छ स्वर्णपदक विजेताको दैनिकी

काठमाडौं, २२ वैशाख । सातौँ साफ खेलमा रेसलिङतर्फ नेपाललाई स्वर्णपदक जिताएका खेलाडी जनक यादवको दिनचर्या भैँसीलाई घाँसपानीको जोहो गर्न तथा भकारो सोहोेर्नमा व्यतीत हुने गरेको छ । खेलमार्फत राष्ट्रको प्रतिष्ठा बढाउन जीवनभर लागिपरेका जनकले सन् १९९५ मा भारतको मद्रासमा सम्पन्न साताैं साफ गेममा रेस्लिङमा स्वर्णपदक जितेका थिए । त्यसपछि पनि उनी खेलमा लागिरहे । तर, अहिले ५४ वर्षको उमेरमा उनी भैँसी गोठालो बन्नुपरेको छ । आजको नयाँ पत्रिका दैनिकमा खबर छ-भैँसी पाल्नुअघि उनले गागन खोलामा गिटी–बालुवा चालेर परिवार पालिरहेका थिए । तर, ०७२ असोज ९ गते सिरहामा छनोट चरणको खेल खेल्दाखेल्दै लडेर उनको खुट्टा भाँचियो । त्यसपछि भने उनी वैशाखीको सहारामा हिँड्न बाध्य भए । विपन्नताका कारण उनलाई परिवार चलाउन गाह्रो भयो । त्यसपछि उनले भैँसीपालन सुरु गरेका हुन् । उनको दिनरात नै दुईटा भैँसीको स्याहारसुसारमा बित्छ । खुट्टा भाँचिएपछि उनले उपचारका लागि सरकारलाई गुहारे । विभिन्न सरकारी संस्थामा धाए । तर, कहीँबाट पनि उनले सहयोग पाएनन् । ‘सरकारसँग उपचारका लागि सहयोग माग्न गएँ, तर कहीँकतैबाट एक पैसा पनि सहयोग पाइनँ,’ यादव भन्छन्, ‘उपाय नलागेपछि सम्पत्तिको नाममा भएको जम्मा ४ कट्ठा जमिन साहुलाई लेखेर दुई लाख ऋण काढेँ । भाँचिएको खुट्टा अपे्रसन गराएँ । त्यसपछि भैँसी पालेर गुजारा चलाएको छु ।’ यादव कुनैवेला मिथिलाञ्चल क्षेत्रका नामुद पहलवान् थिए । उनको कुस्ती हेर्न टाढाटाढा गाउँबाट मान्छेहरू आउँथे । त्यतिवेला सिराहा, सप्तरी, धनुषा, सर्लाही, महोत्तरी, सुनसरी मोरङ र झापामा उनलाई हराउन सक्ने अर्को पहलवान् कोही थिएन । भारतको विहारबाट पनि कुस्ती खेल्न उनलाई निम्तो आउँथ्यो । यादवले सुनाए, ‘जीवनमा सयौँ पहलवान्लाई मैले चित पारेँ ९खेलमा हराएँ० । तर, नियतिको खेलमा अहिले आफैँ चित परेर चित्त बुझाउन बाध्य छु ।’ एक छोरा र तीन छोरीका पिता जनकले कमजोर आर्थिक अवस्थाका कारण छोराछोरीलाई लेखपढ नगराई विवाह गरिदिए । रेसलिङ खेलमा आफूजति नै रुचि राख्ने छोरालाई भने उनले तेल ट्यांकर ड्राइभर बनाए । ‘खेलमा लागेर मैले छोराछोरी पढाउन सकिनँ । त्यसैले छोराले मन गर्दा पनि मैले उसलाई ड्राइभिङ सिक्न अर्ती दिएँ,’ उनको दुखेसो छ, ‘अहिले ट्यांकर चलाएर भने पनि खाएको छ ।’ झुपडीमा जीवन बिताइरहेका जनक पहिलाका जमिनदारहरूले पहलवान् पाल्ने, उनीहरूलाई २्४ बिघा जग्गा दिने गरेको स्मरण गर्दै अहिलेको सरकारले खेलाडीका लागि केही पनि सहयोग नगरेको गुनासो पोख्छन् । आफूले अन्तर्राष्ट्रिय खेल खेल्न चितवनको सौराहामा एक वर्ष कडा तालिम लिएको सम्झना ताजै छ, उनको दिमागमा । उनले बंगलादेशमा भएको साफ खेलमा पनि भाग लिएका थिए । पाकिस्तानमा हुने खेलमा पनि उनी छनोटमा परेका थिए । तर, त्यही वेलामा दरबार हत्याकाण्ड भएकाले त्यहाँ जाने कार्यक्रम रद्द भएको उनले सुनाए । खेलजीवनमा पाएका प्रमाणपत्र र मेडलहरू एउटा थोत्रो झोलामा थन्क्याएर राखे पनि साफ खेलमा जितेको स्वर्णपदक भने उनी कहिलेकाहीँ गलामा भिरेरै हिँड्छन् । गलामा भिरेको स्वर्णपदक देखाउँदै यादवले भने, ‘के गर्नु गलामा पहिरिएर पेटको भोक मर्दैन । यसलाई पखालेर खान पनि मिल्दैन ।’ गागन खोलाको तीरमा उनले बनाएको ‘अखडा’ (खेल अभ्यास गर्ने स्थल) अझै छ । स्वेच्छाले रेसलिङ सिक्न आउनेलाई उनी अहिले पनि दाउपेच सिकाइदिन्छन् । तर, खेलबाट जीवन चल्दैन भनेर अर्ती दिन पनि भुल्दैनन्, उनी । ‘मलाई सरकारले गुजारा चलाउने जोहो गरिदिएको भए गाउँगाउँ घुमेर रेसलिङ खेल सिकाउथेँ । खेलाडी उत्पादन गर्थें,’ चित्त दुखाउँदै उनी बोले, ‘तर मलाई सरकारले ‘तँ ग्वाला होस्, भैँसी चराएर खा’ भन्यो ।’ सिराहाबाटै चुनाव जितेर प्रचण्ड प्रधानमन्त्री भएपछि उनको मनमा केही आशा पलाएको थियो रे सोहीअनुरूप उनले खेलकुद परिषद् र विभिन्न सरकारी निकायमा आर्थिक सहयोगका लागि निवेदन पनि हालेछन् । तर, उनले कतैबाट कुनै सहयोग पाएनन् । ‘प्रचण्डबाट धेरै आशा गरेको थिएँ । तर, निराशा मात्र हात लाग्यो । कम्तीमा मेरो उपचार गर्दा लागेको ऋण सरकारले तिरिदिए हुन्थ्यो नि ’ उनले भने, ‘म अझै पनि सरकारले केही सहयोग गर्छ कि भन्ने आशामा छु ।’ मनमोहन अधिकारी प्रधानमन्त्री हुँदा आफू अन्तर्राष्ट्रिय खेलको लागि छनोट भएको स्मरण सुनाउँदै उनले भने, ‘अधिकारी अझै १५ दिन मात्र प्रधानमन्त्री रहेको भए मैले जागिर पाउने निश्चित थियो ।’ तत्कालीन प्रधानमन्त्री अधिकारीले आफूलाई ‘खलिफा’ देशलाई जिताउनुपर्‍यो, सरकारले तपार्इंहरूका लागि केही गर्छ भनेको संस्मरण उनले सुनाए । त्यसपछिका सरकारले आफूजस्ता खेलाडीप्रति बेवास्ता गरेको गुनासो उनको छ ।