यात्रु लुट्दै सार्वजनिक यातायात

काठमाडौं, ७ मंसिर । दोलखाका राम लामा पुरानो बानेश्वर जान चाबहिलबाट सोमबार माइक्रो बस चढे । गौशला पुग्दा सहचालकले १५ रुपैयाँ भाडा मागे । १५ रुपैयाँ भाडा नभएको दाबी गर्दै रामले १३ रुपैयाँ दिन खोजे । ४ किमीसम्मको भाडा १३ रुपैयाँ हो भन्दा अधिकांश यात्रु छक्क परे । चालक र सहचालकले लामाको कुरा नमानेपछि निकैबेर भनाभन भयो । उनले भाडा सूची मागे । चालकले भाडा सूची नभएको बताए । अाजकाे कान्तिपुरमा खबर छ – आफूलाई ठग्न खोजेको भन्ने लागेपछि लामाले ट्राफिक प्रहरी र यातायात व्यवस्था विभागमा गुनासो गर्न खोजे तर नम्बर भेटाएनन् । जनगुनासो सुन्ने ट्राफिक १०३ र विभागको नम्बर गाडीमा नलेखिएको हुँदा लामो÷छोटो दुरीका यात्रुहरु ठगिने क्रम बढेको बढ्यै छ । ‘सार्वजनिक यातायातमा चालक र सहचालकको दादागिरी भयो, जसरी ठगे पनि हुन्छ भन्ने मनस्थिति छ,’ लामाले भने, ‘गाडीमा नम्बर लेखिदिए, यात्रुले तत्काल गुनासो त गर्थे ।’ बस, माइक्रोबस वा ट्याम्पु जुनसुकै सार्वजनिक साधनमा यात्रा गरे पनि १५ रुपैयाँ भाडा तिर्न यात्रुहरु बाध्य छन् । जबकी यातायात व्यवस्था विभागले ४ किमीसम्मको भाडा १३ रुपैयाँ तोकेको छ । तर, यातायात व्यवसायीले यात्रु चढ्ने बित्तिकै १५ रुपैयाँ उठाउँछन् । ‘प्रत्येक सेकन्डमा यात्रुहरु ठगिएका छन्,’ लामाले भने, ‘जिम्मेवार निकायलाई कुनै वास्ता नै छैन ।’ गत माघमा यातायात तथा भौतिक योजना मन्त्रालयको मन्त्रीस्तरीय निर्णयले सवारी भाडा दर घटाउने निर्णय गरे पनि त्यो हालसम्म कायम हुन सकेको छैन । यातायात व्यवसायीको दबाब र यातायात व्यवस्था विभागको उदासीनताले भाडा दर कार्यान्वयन हुन सकेको छैन । दैनिक यात्रु ठगिने क्रम बढ्दो छ । उपत्यकामा ४ किलोमिटरसम्मको दूरीमा १३ रुपैयाँ र १९ किलोमिटरसम्म २३ रुपैयाँ भाडा निर्धारित छ । ‘रिङ रोड’ पूरै परिक्रमा गरेको भाडा अधिकतम २४ रुपैयाँ निर्धारण गरिएको छ । तर यातायात व्यवसायीले रिङरोड परिक्रमा गरेको ४० रुपैयाँभन्दा बढी लिने गरेका छन् । यातायात व्यवस्था विभागका प्रवक्ता टोपराज पाण्डेले नियमभन्दा बढी भाडा लिने सवारी धनीलाई कडा कारबाही गरिने बताए । साथै, सार्वजनिक यातायातमा ट्राफिक र यातायात अञ्चल कार्यालयको फोन नम्बर राखिने उनले बताए । बढी भाडा लिनेलाई १ देखि ५ हजार रुपैयाँसम्म ऐन अनुसार जरिवाना गरिने उनले बताए । ‘त्यस विषयमा सरोकारवाला निकायसँग छलफल गरेर अघि बढ्न सकिन्छ,’ उनले भने । सार्वजनिक यातायातमा लामो अध्ययन अनुसन्धान गरेका पुल्चोक इन्जिनियरिङका अतिथि प्राध्यापक सूर्यराज आचार्य उपत्यकामा दैनिक १२ लाख यात्रुले सार्वजनिक यातायातमा यात्रा गर्ने बताउँछन् । प्रत्येक यात्रु घरबाहिर निस्कदा र फर्कंदा गरी दिनमा न्यूनतम करिब २ पटक सार्वजनिक यातायात प्रयोग गर्छन् । ‘यस हिसाबले एक यात्रुबाट दिनमा कम्तिमा ४ रुपैयाँ लुटिइन्छ । १२ लाख यात्रुबाट उपत्यकाभित्रका सार्वजनिक सवारी साधनले दैनिक ४८ लाख रुपैयाँभन्दा बढी ठग्ने गरेका छन्,’ आचार्यले भने ।