भारु ५ सय र हजारमा प्रतिवन्ध, प्रतिव्यक्ति २५ हजार सम्म साट्न दिने भारतको संकेत

काठमााडौं, २८ कात्तिक । एकजना नेपालीले आफूसँग भएको हजार र ५ सय दरको बढीमा २५ हजार भारतीय रुपैयाँ (भारु) सम्म साटेर नेपाली रुपैयाँ लिन पाउने सम्भावना बढेको छ । भारतको केन्द्रीय बैंक रिजर्भ बैंक अफ इन्डिया (आरबीआई) सो परिमाणको भारु सटहीका लागि सकारात्मक रहेको र त्यसैअनुसारको व्यवस्था मिलाउन भारतको वित्त मन्त्रालयलाई पत्राचार गरेको हो । आजको राजधानी दैनिकमा खबर छ –नेपाल राष्ट्र बैंकले प्रतिव्यक्ति २५ हजार भारुसम्म साट्न पाउने व्यवस्था मिलाइदिन आरबीआईलाई पत्राचार गरेको थियो । यस्तै राष्ट्र बैंकका अधिकारीले आरबीआईका अधिकारीहरूलाई टेलिफोन सम्पर्क गरेर पनि त्यस्तो व्यवस्थाका लागि आग्रह गरेका थिए । राष्ट्र बैंकको यस्तो औपचारिक र अनौपचारिक आग्रहलाई आरबीआईले सकारात्मक रूपमा लिएकाले सो परिमाणको भारु सटही हुनसक्ने राष्ट्र बैंकअन्तर्गत विदेशी विनिमय विभागका प्रमुख भीष्म ढुंगानाले जानकारी दिए । ‘प्रतिव्यक्ति २५ हजार भारुसम्मका हजार र ५ सय दरका नोट साट्न पाउने व्यवस्था मिलाउन हामीले गरेको आग्रहलाई आरबीआईले सकारात्मक रूपमा लिएको छ, हामी सकारात्मक छौं भन्ने मौखिक जानकारी आएको र त्यहाँ (भारत) को वित्त मन्त्रालयलाई हाम्रो पत्रसाथ सकारात्मक पहल गरिदिन आरबीआईले पत्राचार गरेकाले हामी धेरै आशावादी छौं,’ विदेशी विनिमय विभागका प्रमुखसमेत रहेका कार्यकारी निर्देशक ढुंगानाले भने । नेपाल राष्ट्र बैंकले हजार र ५ सय दरका २५ हजार भारुसम्मका नोट साट्न पाउने व्यवस्था मिलाई दिन आरबीआईलाई आग्रह गरेको थियो । राष्ट्र बैंकले यो पत्र अर्थ मन्त्रालयलाई पठाएको थियो भने अर्थ मन्त्रालयले परराष्ट्र मन्त्रालय मार्फत आरबीआईलाई पत्राचार गरेको थियो । आरबीआईले गत शुक्रबार नै यस्तो पत्र आफ्नो रायसहित भारतीय वित्त मन्त्रालयमा पठाएको थियो । आरबीआईले नेपालबाट गएको पत्रका साथ पठाएको रायमा नेपालले उठाएको विषय सान्दर्भिक र जायज भएकाले उचित व्यवस्था गर्नु उपयुक्त हुने उल्लेख गरिएको बुझिएको राष्ट्र बैंकका अधिकारीले बताएका छन् । नेपाल राष्ट्र बैंकले आरबीआईलाई पठाएको पत्रमा भारतको वैदेशिक मुद्रा व्यवस्थापन ऐन (फेमा) को व्यवस्थामा टेकेर २५ हजार भारुसम्मको हजार र ५ सय दरको नोट साट्न पाउनुपर्ने अडान राखेको छ । फेमाको ‘नोटिफिकेसन’मा भारतबाट नेपाल प्रवेश गर्दा एकजना नेपाली वा भारतीय नागरिकले हजार र ५ सय दरका २५ हजार भारुसम्म लान पाउने उल्लेख गरिएको छ । भारतको कानुनअनुसार नेपाल ल्याएको भारु साट्न पाउनुपर्ने अडान राष्ट्र बैंकले गरेको हो । फेमामा नेपालसँगै भुटानमा पनि भारु लिएर जान पाउने व्यवस्था उल्लेख गरिएको छ । नेपालको बैंकिङ प्रणाली बाहिर ठूलो परिमाणमा भारु रहेको हुन सक्ने आँकलन गर्दै राष्ट्र बैंकले नागरिकसँग रहेको नोट साट्न पाउनुपर्ने दाबी गरेको हो । नेपाल राष्ट्र बैंक, बैंक तथा वित्तीय संस्था, होटल, ट्राभल एजेन्सी र मनिचेन्जरहरूमा जम्मा साढे ३ करोड भारु मात्रै रहेको कार्यकारी निर्देशक ढुंगानाले जानकारी दिए । नेपालमा कति होलान् हजार र ५ सयका भारु नोट ? नेपालको औपचारिक बैंकिङ प्रणालीभित्र सो दरका जम्मा साढे ३ करोड भारु मात्रै रहेको नेपाल राष्ट्र बैंकले जानकारी दिएको छ । तर, भारतसँगको आयातनिर्यात व्यापारमा संलग्न व्यापारी, भारतमा गएर ज्याला मजदुरी गर्ने मध्य र सुदूरपश्चिममा सर्वसाधारण नेपाली, भारतको गोर्खा फौजमा कार्यरत नेपालीका परिवार र भारतसँगको सीमावर्ती क्षेत्रका नेपालीसँग यी दरका नोट बढी भएको अनुमान गरिएको छ ।