Khabar Dabali Logo
  December 12, Thu

वास्तुकला संरक्षणमा वर्षको एक लाख बजेट– नारदमणि

नारदमणि हार्तम्छाली ‘कलाङ’ कुशल चित्रकार र मुर्तिकार हुन् । हाल उनी नेपाल ललितकला प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका प्राज्ञ सदस्यका रुपमा क्रियाशील छन् । प्रतिष्ठानमा वास्तुकला र सिर्जनात्मक कला विभागका प्रमुख हुन् उनी । अखिल नेपाल ललितकला संघका महासचिव समेत रहेका उनले फाइन आर्टमा स्नातक र समाजशास्त्रमा स्नाकोत्तरसम्मको अध्ययन गरेका छन् । भूकम्पले नेपालका धेरै पुरातात्विक अमुल्य वास्तुकलाहरु नष्ट ग¥यो । वास्तुकलाको पुर्नसंरचना गर्ने कुरा चलिरहेकोछ । प्रस्तुत छ, वास्तुकलाको पुनःनिर्माण र संरक्षणका लागि प्रतिष्ठानबाट कस्ता कार्यहरु भइरहेका छन् भन्ने सेरोफेरोमा आधारित रहेर खबरडबलीले गरेको सम्वाद ।

naradनेपाल ललितकला प्रज्ञा प्रतिष्ठानका गतिविधिहरु के छन् ?

यसमा अलिकति पूर्वभूमिकाबाटै जान पर्ला, कला आफैमा स्वस्फूर्त अनुभूतिको व्यक्तिगत अभिव्यक्ति जस्तो देखिए पनि व्यष्टिभित्र समष्टीको सार जोडिएको हुन्छ । अतः यसमा सिर्जना, संघर्ष, सिद्धान्त, संयोजन, संगठन जस्ता पक्षहरूको महत्त्वपूर्ण भूमिका र औचित्य हुने गर्दछ । यसैले भन्ने गरिन्छ “समाज–संस्कृति कलाको जग आधार हो भने कला समाजको दर्शन पनि हो ।” जसमा अर्थ राजनीतिले एउटा साझा नीतिगत मूलनेतृत्व गर्दै कलासिर्जना गराउने संचालकमा मानवस्रोत र संगठित उर्जाशील वातावरण सम्बन्धित राज्य र विश्व संजालले दिएको हुन्छ । यो अर्थमा “नेपाल ललितकला प्रज्ञा–प्रतिष्ठान–संस्थागत नेतृत्व र कला अनुसन्धान !” गर्ने औपचारिक सोच–परिकल्पना, लक्ष्य र उद्देश्यहरूको उद्घोष गर्दै संस्थागत नीति–विधिको रणनैतिक कार्यक्रमिक योजना सहितको कार्यक्रम तथा गतिविधिहरू गर्दै जानुपर्ने हुन्छ ।

 

हाम्रो देशको सांस्कृतिक–सामाजिक परिवर्तन र राजनैतिक उत्तरचढावसँगै विगतदेखि सामुदायिकरूपमा ललितकला सिर्जना र संस्थागत विकासकोक्रम पनि अनौपचारिकरूपले चल्दै आएपनि वि.स. २०२२ सालबाट औपचारिक तवरले नेपाल ललितकला संस्था गठन भई राष्ट्रिय कलाप्रदर्शनी र विभिन्न गतिविधि सुरू हुनथालेको पाइन्छ, तर वि.स. २०३४ मा त नेपाल राजकीय प्रज्ञा–प्रतिष्ठानमा सिमित र समाहित बनाईयो । अतः वि.स. २०३६–२०४६ साल र पछि दशबर्षे जनयुद्ध र १९ दिने जनआन्दोलन(२०६२÷६३) पछि भने यसमा विशेष प्रावधान सुरु भई वि.स. २०६६ चैत्र ३१ गते सरकारबाट २०६७ बैशाख २ नेपाल ललितकला प्रज्ञा–प्रतिष्ठान विधिवत गठन भइ त्यही दिनलाई वार्षिक ‘कला दिवस’ कै रुपमा मनाउँदै आइरहेका छौँ ।

 

बुँदागत रुपमै भन्नुपर्दा विषयगत कलाका प्राज्ञिक विभागहरुमा, समसामयिक चित्रकला, परम्परागत चित्रकला, लोककला, मूर्तिकला (परम्परागत तथा समसामयिक), हस्तकला, वास्तुकला तथा अन्य सिर्जनात्मककला हुन्छन् ।
यी माथिका विभिन्न विभागहरूबाट कामहरु गर्न सकिन्छ । त्यसमा परम्परागत प्रचलनका नियमित गतिविधी भन्दा ठोस र प्राज्ञिक स्तरका विशेष उल्लेखनीय काम छ ? खास गर्न सकिएको छैन, कारण हाम्रो परिकल्पना र सोच नै योजनात्मकरुपले संस्थागत विकास गर्ने तयारी तथा अलिक बढी चासो÷खोजतलासको जाँगर चलाइएको छैन । त्यसमा पनि यो हाम्रो पालोको पहिलोबर्षे अनुभव गर्न मै वित्यो । त्यसमा पनि भुकम्प र नाकाबन्दी जस्ता प्राकृतिक–मानवीय पक्षहरु पनि अर्को बाध्यता र बाहाना दुवै भयो ।

 

तर पनि राष्ट्रिय कला प्रदर्शनीका अलवा केही विशेष कला कार्यशाला–गोष्ठीहरु ३÷४ वटा देशमा कलामैत्री भ्रमण र प्रदर्शनीमा सहभागीता, केही सानातिना भए पनि कार्यपत्रात्मक कला अनुसन्धान तथा पूर्व पश्चिममा केही ठाँउको अध्यनभ्रमणहरु लगायतका गतिविधीहरु चलाईको छ ।
तपाई वास्तुकला एवं सिर्जनात्मक कला विभागका प्रमुख हुनुहुन्छ । यस विभागमा के के पर्छ ?

मेरो विभागमा विभिन्न उपविधाहरू पर्छ जस्तै, पहिलो, वास्तुकला तथा अन्य सिर्जनात्मककला विभागमाः

–यसमा वास्तुकला, कलाभिडियो, प्रतिस्थापनकला–भावभंगीमाकला, नवमाध्यमकला, सामान्य वस्तुकोकला, रेडिमेटकला आदि उपविधाहरू पर्दछ । यो पद्धतिमा कुनै पनि क्षेत्र, विषयवस्तु, माध्यमलाई खुल्ला छोडेर प्रस्तुत गरिन्छ । यसमा कठोर नियम र खासपद्दति छैन, यो परिक्षणिक छ ।

दोस्रो, प्रतिस्थापन–भावभंगीमाकला (भावनाटिका), नाटक÷नाट्य र नाटिकासँग केहि सम्बन्धित छ ।
–एउटा झलक मात्रै भाव–विम्बको रुपमा देखाइन्छ । जसमा प्रस्तोतासहितको वा विना पनि (स्थिति बोध गराएर) बहुवस्तु र माध्यम तथा तरिका अपनाइन्छ । कला दोहोरिदैन, पूर्वाभ्यास चाहिँदैन ।
तेस्रो, कार्टुन तथा अन्यः चित्रकला वा अन्य वस्तुमाध्यमद्वारा व्यङ्गसहीत हाँस्य–रमाइलो तरिकाले गम्भीर कुरालाई पनि सम्प्रेषण गरिने हुन्छ ।

चौथोमा चाँही कला–फोटोग्राफी पर्छ ।
–यसमा ललितकलामा फोटोग्राफी भन्ने हुन्छ । भाव–अनुभूति प्रधान हुने, विषय, सूचना वा सन्देश र प्रविधि भन्दा शैलीगत प्रस्तुतिको कुरामा ध्यान । विषयवस्तमा प्रस्तुति वेजोड र सटीक हुनुपर्ने ।
–रङ्गलाई भावानुसार प्रकाश–छायामा खेलाउने तथा प्रस्तुतिमा विविधता पनि बनाइने ।

पाँचौं, भिडियो आर्टः
–झलक देखाइने, कथा वा प्लटको आवश्यक नहँुने । डाइलग पनि भावभंगिरुपमा नै राख्न हुने तर श्रव्य–दृष्यको रसराग भाव अनुसार हुनुपर्ने पात्र आफै सूत्राधार, निर्देशक, नायक–खलनायक, प्रस्तोता वा कर्ताले नै स्थितिको वोध गतिशिल परिवर्तित दृष्य–स्रव्यको भावुक विम्व–प्रभाव देखाइने ।
तपाईको विभागले गरेका केही कार्यहरु ?

मेरो विभागबाट पनि नियमित र सामान्य खालकै कार्यक्रम संचालन भयो ।
कार्टुनकला अन्तरक्रिया गोष्ठी –नाफा, (काठमाण्डौमा), पोष्टरकला गोष्ठी (प्रतियोगितात्मक) देशका विभिन्न तिन ठाँउहरूमा,प्रतिस्थापन÷भावभंगिमाकला नेपालका तिन ठाँउमा, कला भिडियो र फोटोग्राफिकला गोष्ठी काठमाडौंमा सम्पन्न भयो ।

यसरी नै पोखरा–मुस्ताङ भ्रमण तथा भुकम्प राहत कलाकार्यक्रम र विभागीय वार्षिक प्रतिवेदन प्रकाशन भयो । यस मध्ये वास्तुकलामा विशेष अनुसन्धानको लागि लोकाधुनिक वास्तुकलामा सोधपत्र तयारी गर्न प्रतियोगिता गराई सोधार्थी (अनुसन्धान कर्ता) छनौट गरियो । त्यो अनुसन्धानपत्र यसबर्ष बजेटबाटद तयार हुदै छ ।

ती कार्यक्रमहरूको कमीकमजोरी पाटोमा चाँही के भन्न सकिन्छ भने, तयारीको क्रममाः वस्तुगत तथ्याङ्क खास नउठाई, विना पूर्वअध्ययन, भावुकताको भरमा कार्यक्रम आयोजना गर्नु, धेरैठाउँ र संख्यामा हुनु, तर लागत रकम र पूर्वतयारी भने कम भयो । सम्बन्धित विधाको कार्यपत्र तथा प्रस्तोता र सहभागीहरू छनौटमा कमध्यान, जसको कारण लक्षितसमूह केन्द्रित गरी विशेष आवश्यकता अनुसारको सहजीकरण गर्नु, गाह्रो हुनु ।
–परिषद्बाट नाफा हालखबर सम्पादनमा यस विभागको भूमिका प्रष्ट नगरिनु लगायत विभागहरूबीच समन्वयन कम र केन्द्रीय तथा विभागीय कार्यक्रमबीच तालमेल पनि नमिलाइनु ।
सवलता÷सक्षमताः–
विभागीय सदस्यहरूका राम्रै सक्रियता, कार्यविधि ने. ल. प्र.प्र.वा. तथा अन्य सिर्जनात्मककला विभागको नियमानुसार चल्ने प्रयास तथा व्यवहारसम्मत लचकता, एकाआपसी सद्भाव, सरसहयोग सल्लाह र विभागीय वैठक समेत नियमित भएको । परिषद्बाट विभागीय कार्यक्रम सहज स्वीकृति तथा समयमै रकम निकासा र मुख्य पदाधिकारी प्राज्ञहरूबाट आन्तरिक प्रोत्साहन र निर्देशन तथा आपसी सरसल्लाह समेत हुनेगरेको ।
अवसर÷मौका ः
–कार्यक्रम तय गरी, सञ्चालनार्थ नीति–विधि बनाई, कार्यान्वय गर्न÷गराउनु आन्तरिक स्वयत्तता पाइएको र क्षमता विकासार्थ अन्य विभागहरूको सद्भाव र विश्वास यस विभागमा राम्रो रहेको ।
–अन्य विभागहरूले यस विभागलाई विशेष कार्यक्रमहरूमा सहभागिता गराएको, एकापसी सरसल्लाह लिए–दिएको । परिषदले यो विभागीय प्रमुखलाई पनि अन्तराष्ट्रिय कलाअध्ययन–भ्रमणको मौका दिएको ।
बाधाहरू÷चुनौती ः
–प्रतिष्ठानको मूल समस्य पहिचान तथा प्राथमिक आवश्यकताको किटान सहितको रणनैतिक कार्यक्रमिक कार्यनीति–विधिको दीर्घकालीन सोच र निश्चित योजना खास नभएका कारण यस विभागको सारआधार–योजना पनि प्रष्ट हुन सकेको छैन ।
–यस विभागमा वास्तुकला जस्ता गम्भीर विधादेखि उत्तरआधुनिक कलाशैलीका उपविधाहरू पनि समावेश, प्रशिक्षण तथा अभ्यास भइरहेकोले यस्तो बहुक्षेत्रलाई समेटेर यति थोरै(८लाख) बजेट तथा सिमित मानवीय संसाधनले भ्याउन÷पु¥याउन मुस्कील तथा कम कार्यक्रम हुने ।

नेपालमा वास्तुकलाको स्थिति, सम्भावना र चुनौतिहरु कस्तो देख्नुहुन्छ ?

ललितकलाको दृष्टिले वास्तुशास्त्रलाई हेर्दा हामी भौतिक भन्दा पनि साँस्कृतिक अर्थभावमा सौन्र्दय अनुभूति र उपयोगको दृष्टिले बोध गर्दछौ त परम्परागत मठ–मन्दिर तथा अहिलेको भन्दा आधुनिक भावनाको सवाल अलिक अर्को पाटा हो । त्यसमा निकै विकास भएको भन्नु पर्दछ तर लालित्यको दृष्टिले हाम्रो प्रतिष्ठानमा वास्तुशास्त विशेष पक्षलाई खास किटान गरिएको छैन तापनि लोक–परम्परामा भए गरेका नमुनाहरु सामान्य अर्थमा प्रचलनमा छदैं छ र त्यसले नेपाललाई प्रतिनिधित्व गरेकै मान्नु पर्दछ ।

यस सवालमा नयाँ सम्भावना खोज्दै प्राकृतिक प्रकोपहरुको धक्का खाँदै जाँदा र हामीमा नेपाली पहिचानहरुको मौलिकता खोजी र जगेडा गर्नु हो भने अब नयाँ प्रयासहरु गर्नै पर्ने हुन्छ । त्यो अर्थमा स्थानीय लोक परम्पराका वास्तुकलाको खोजी र संरक्षण प्रवर्धन तथा नव सिर्जना पनि अति आवश्यक छ । अब त्यही धरहरा र पशुपतिनाथ तथा लुम्बिनी र जनकपुरको जानकीमन्दिरको सम्पदा मात्र देखाएर पुग्दैन नै अवका नवपुस्ता र युगलाई । त्यसैले नयाँ सोच हुँदैछ ।

नेपालका मौलिक वास्तुकलाहरु दिनानुदिन हराउँदै गएका छन् । भूकम्पले पनि धेरै मौलिक वास्तुकला ती अमूल्य वास्तु निधिहरु जगेर्ना र थप विकास गर्ने प्रतिष्ठानसँग कस्तो योजना छ ?

कुनै बाधासँग अवसर पनि सँगै आउँछ र भोकलाई भोजन भने झंै समाधान खोजिन्छ नै तर भौतिक संरचनाको नमुना बनाउने प्रत्यक्ष उपयोगी वस्तुको अर्थमा योजनागत डिजाइन हेर्ने काम त भौतिक निमार्ण मन्त्रालयसंग सम्बन्धित वास्तुशास्त्री(इन्जीनियरहरुको) नै विशेष जिम्मा हुने गर्दछ तर हामी ललितकलाको पाटाबाट भने वास्तुशास्त्रमा मानवशास्त्रीय पाटाको पनि भाव–सौन्दर्यलाई मात्रै कल्पिने रचनाको अर्थमा हेरिने हुँदा हामी सौन्दर्यशास्त्री र कलाकारको रुपमा मात्रै योजना गर्दछौं र त्यस पक्षमा आवश्यक सहभागीता जनाउँदछौं तसर्थ हाम्रो जिम्मेवारीमा नेपाली वास्तुकलाको पुन र सुन्दरता पक्षमा सरकारले वा आर्किटेक्चर सोसाइटी जस्ता निकायले सरसल्लाह मागे सहभागी बन्ने मात्रै हो तर त्यस बारे खास सरकारले चासो गरेको पनि छैन र हामी पनि त्यती लागि परेका छैनौ । त्यसमा पनि वर्षको एक लाख बजेट पनि वास्तुकलाको क्षेत्रमा छुट्याउन मुस्किल परिरहेको छ । तर आगामी दिनमा यस बारे नयाँ स्तरका अन्तरक्रिया चलाउन थालिदैछ ।

प्रत्येक देशलाई चिनाउने आफ्नो छुट्टै प्राचिन वास्तुकलाहरु विभिन्न देशहरुमा पाइन्छ । युनान, चिन, भारत जस्ता मूलुकहरुमा उनीहरुको देश चिनाउँने छुट्टै वास्तुकलाहरु छन् । नेपालको सन्दर्भमा वास्तुकलाको नमूना कुनलाई लिन सकिन्छ ?

नेपालको चिनारी वास्तुहरुमा प्राचिन मन्दिर, पोखरी–पार्क र स्तम्भहरु नै हुन जस्तै ः धरहरा (जो ढल्यो) पशुपतिनाथको, पाटन र बोद्धको मन्दिरहरू, स्वयम्भु र बौद्धका स्तुपा, रानीपोखरीको मस्जित, लुम्बिनीको स्तम्भ, भक्तपुरको न्यातपोल, राजाकालिन दरबारहरु र पश्चिम नेपालका घुम्तीघर, देउराली चुली, मानवनिर्मित विभिन्न पार्क र घण्टाघर, अन्य आवासीय भवन, राष्ट्रिय सभाहल, होटल रिसोर्ट आदि नै त हुन् ।

एउटा पढ्दै गरेको विद्यार्थीलाई भविष्यको योजना सोधियो भने डक्टर, पाइलट, इन्जिनियर, यस्तै यस्तै बन्ने हुन्छ । आर्थिक धरातल कमजोर भएका विद्यार्थीको त झन सपना नै हुँदैन भन्दा पनि हुन्छ । कलाको क्षेत्रमा समर्पित भएर लाग्ने कुनैपनि नयाँ पुस्ताको सपना देखिदैन । यसको कारण ?

कलाको क्षेत्रमा खास लाग्न नचाहेका भन्नुमा दुईवटा कारणहरू हुनसक्छन् । यो क्षेत्रमा कला–विद्वान धेरै हुन सकिन्छ तर कलाकार नै चाही कम, कारण खास सर्जक बलगरेर, टेक्निकल पक्षमा अध्ययन अनुसन्धानको भरमा हुदैँन । प्रकृतिप्रदत्त पक्षमा श्रमसंग सिर्जनात्मकताको पनि ठूलो जगाधार हुन्छ । त्यसैले जो कोही पढेकै भरमा विद्वान चाँही गनिन सक्छ तर कलाकार नहुन सक्छ । अतः यो पक्ष नर्चर मात्रै हैन नेचर पनि हो ।

तर जहाँसम्म नेचर भएकैको पनि कला नर्चरमा त्यति रुचि हुदैँन भन्ने सवाल छ । यो चाहीँ आर्थिक र सामाजिक पक्षसंग पनि सहसम्बन्ध छ भन्ने मलाई लाग्छ । अतः कला प्रतिभा बन्नमा अन्य जस्तै तीनपक्ष अनिवार्य नै हुन्छ । एकः सार (नर्चर) दुईः सक्सक (क्रियाशीलता) र तीनः सहजता(उत्पे्ररक बाध्य वातावरण) । यी पक्षहरुको सन्तुलन हाम्रो समाजमा मिलाए यो क्षेत्र पनि आकार्षित नहुने कुरै हुँदैन । ठट्टा गरौं, सबै जना कलाकार भएमा त्यो कला चाँही कसले हेरि दिने किनीदिने, बेचीदिने, बुभी दिने ?! थोरै भएरै पनि सर्जकको महत्व आफ्नै स्थानमा हुन्छ नी हैन र ? तर यहाँले भन्न भएको क्षेत्रमा परिमाणात्मकबाट गुणात्मक फड्को मार्न भने सजिलो हुन्छ ? त्यो अर्को कलाफड्को र विकास पनि हो ।

विभिन्न योजनाहरु बनाउँदा बनाउँदै कार्यकाल सकिने तर काम खासै नहुने रोग तीन वटै प्रतिष्ठानहरुमा विगतमा पाइन्छ । ललितकला प्रज्ञा प्रतिष्ठानको यस पटकको टिम यो रोगबाट मुक्त हुनसक्छ कि सक्दैन ?

तपाईले योजनाको कुरा गर्न भयो । हाम्रोमा त, योजना नै यो किन चाहिन्छ र कलाकारलाई कल्पना र भावना भए हुँदैन र ? भन्ने खतरा भएरै एक डेढ वर्ष बित्यो । एउटा राम्रो चित्र, मूर्ति र वास्तु नमूना रचना गर्नसक्नु एक ठाँउमा छ तर यो त संस्थागत नेतृत्व सहित कलाको गतिमा प्रगति थप्ने, मिसन, भिजन र गोलसहितको योजनागत क्रियाकलाप चलाउनु एउटा हाम्रो वस्तुगत कार्यरचना गर्नु हो । जसको लागि चाहिने सिर्जनात्मक पद्धति जो बैज्ञानिक कार्य व्यवस्थापनसंंग सम्बन्धित हुन्छ । त्यो विधी र प्रक्रिया अपनाई इमान्दारितका साथ सक्रिय हुनुपर्ने हुन्छ तर हामी भावुकताबाट उठेर सजकतामा भरखर जाँदैछौ । अबको २÷३ वर्षमा भने केही नतिजा देखाउनु पर्ने हाम्रो कर्तव्य ठान्दछौ ।

तपाई चित्रकला, मुर्तिकला सबै विधामा पोख्त मानिनुहुन्छ । नयाँ आउने पुस्तालाई के भन्नुहुन्छ ?
पोख्त त केही अर्थमा मान्न सकिएला तर वर्तमानको व्यष्टी, भूत र भविष्यसंग समष्टीमा जोडेर उर्वर उमेरका उत्सुक, इच्छा र आवश्यकताको कलामन र स्वःपन जोगाउँदै भावुकता साथै सर्जक भएर बढिरहँदा समाजमा समय र लगानीको भागी जो पनि हुनै पर्दछ । कला सर्जकहरु त त्रिकाल नै वाच्दछन् भन्नु कारण हो की सिर्जना अमर छ । मान्छे मात्रै मरिन्छ तर मरिँदैन— एक अर्थले पुस्ता हस्तान्तरण हुन्छ । कलामा पनि त्यही सार लागु हुन्छ । यो कुवाहरूलाई भन्न मन लाग्छ ।

अन्तमा केही छन् कि !
यो सञ्चारको संसारमा अवसर पाएँ र गफ लाएँ, धेरै धन्यवाद र नमस्कार !

 

पुस १८ गते, २०७२ - १४:४१ मा प्रकाशित

यो नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार संस्था हो । हामी तपाईहरुमा देशविदेशका समाचार र विचार पस्कने गर्छौ । तपाईको आलोचनात्मक सुझाव हाम्रा लागी सधै ग्रह्य छ । हामीलाई पछ्याउनुभएकोमा धन्यवाद । हामीबाट थप पढ्न तल क्लिक गर्नुहोस् ।

लागुऔषध गाँजासहित एक भारतीय पक्राउ

लहान । प्रतिबन्धित लागुऔषध गाँजासहित प्रहरीले लहान नगरपालिका–१ स्थित बस बिसौनीबाट एक भारतीयलाई पक्राउ...   

भक्तपुरकाे सल्लाघारीमा टिप्परले ठक्कर दिँदा पैदल यात्रीको मृत्यु

मध्यपुरथिमि । मध्यपुर थिमिको राधेराधेबाट भक्तपुर नगरपालिका–१ सल्लाघारीतर्फको सर्भिस ट्र्याकमा...   

बबलात्कारको आरोपमा सिद्धबाबा पक्राउ

विराटनगर । बबलात्कारको आरोप लागेका सिद्धबाबा भनिने कृष्णबहादुर गिरीलाई प्रहरीले मोरङको विराट नर्सिङ...   

बढ्दै गए स्वास्थ्य सेवा लिँने एचआइभी सङ्क्रमित

भीमदत्तनगर । सुदूरपश्चिम प्रदेशमा तीन हजार ६० जनाले एचआइभी सङ्क्रमित औषधि सेवा र नियमित स्वास्थ्यजाँच...   
पश्चिम बागलुङको समृद्धिका लागि काम गर्छु : सांसद शाही

पश्चिम बागलुङको समृद्धिका लागि काम गर्छु : सांसद शाही

गलकोट । बागलुङ क्षेत्र नं २ को प्रदेश ‘ख’का नवनिर्वाचित गण्डकी प्रदेशसभा सदस्य खिमविक्रम शाहीले विकासमा...   

टिपरमा मोटरसाइकल ठोक्किँदा दुईको मृत्यु

खस्यौली । भरतपुर महानगरपालिका–२९ खहरे पुल नजिक सवारीको ठक्करबाट एकको मृत्यु भएको छ । मृत्यु हुनेमा...   

८ किलो सुनसहित विमानस्थलबाट समातिए २ चिनियाँ नागरिक

काठमाडौं । हङकङबाट नेपाल एयरलाइन्सको विमान हुँदै नेपाल आएका दुई चिनियाँ नागरिक ८ किलो अवैध सुनसहित...   

यि हुन् मन्त्रिपरिषदका दुई निर्णय

काठमाडौं । सरकारले नेपाल भारत पारवहन सन्धि पुनरावलोकका लागि समिति गठन गरेको छ। बिहीबार सञ्चार तथा...   
आफ्नै संस्थाबाट निष्काशित भए ज्ञानेन्द्र शाही, मनपरी अभिव्यक्ति दिएको आरोप (विज्ञप्तीसहित)

आफ्नै संस्थाबाट निष्काशित भए ज्ञानेन्द्र शाही, मनपरी अभिव्यक्ति दिएको आरोप (विज्ञप्तीसहित)

काठमाडौं। ‘नेपालका लागि नेपाली’ अभियानले ज्ञानेन्द्र शाहीलाई निष्काशन गरेको छ । बुधबार बसेको केन्द्रीइ...   

अमेरिकामा दैनिक ६२ लाख ब्यारेल पेट्रोलियमको आयात, पछिल्लो साता झनै बढ्दै

एजेन्सी । अमेरिकी ऊर्जा सूचना केन्द्रले गत साता अमेरिकी कच्चा तेलको आयात र निर्यात दुबै वृद्धि भएको...   
अरु धेरै

प्रतिकृया लेख्नुहोस्:

अन्य समाचारहरु:
Top