४ कात्तिकमा दशैंको टीका !

मकवानपुर, ३० असोज । नेपाली हिन्दूको ठूलो पर्व दसैं सकिइसकेको छ । तर, मकवानपुरको उत्तरी क्षेत्रमा पर्ने चित्लाङ चार गाउँका गोपाली र गमाल जातिले भने ४ कात्तिकमा दसैंको टीका लगाउने भएका छन् । आजको नयाँ पत्रिकामा खबर छ– उनीहरुले यो वर्षको दसैं एक सातापछि मनाउने गरि सारेका हुन् । गोपाली र गमाल समुदायले परम्परागत चम्पकेश्वर महादेवको जात्रा लाग्ने दिन कात्तिक संक्रान्तिभन्दा अघि नै दसैं परेकाले पछि सारेका हुन् । कात्तिक संक्रान्तिको आठौं दिनमा महानवमी परेकाले दसैं पछि सरेको गोपाली समुदायका ९२ वर्षीय आरसिंह गोपालीले बताए । आठ दिनअघि गोपाली समुदयाको परम्परागत जात्राका लागि ‘आँग’ अर्गात प्रसादका लागि जाँड राख्ने दिन हो । ‘कात्तिक संक्रान्तिको आठ दिनअघि महानवमी नपरेको भए दसैं मान्थ्यौं,’ ४८ वर्षीय अंक गोपालीले बने । चित्लाङको गोपालीको बसोबास रहेको कलाँटु र तल्लो बिसिङखेलबासीले दसैं सारेको शिक्षक परशुराम गमालले जानकारी दिए । चित्लाङका गोपाल र गमाल समुदायले ४ कात्तिकमा दसैंको टीका लगाउने स्थानीय सुशीला गोपालीले बताइन् । ‘अब परम्पराअनुसार १ कात्तिकमा चम्पकेश्वर जात्रा मनाएर २ कात्तिकमा सामूहिक रुपमा राँगा काट्ने, ३ कात्तिकमा बोकाको बलिसहित कुलपूजा गरेर ४ कात्तिकमा टीका लगाउँछौं,’ गोपालीले भनिन् । कात्तिक संक्रान्तिका दिन गोपाली समुदायका गुठियारले चार घ्याम्पो जाँड ल्याउने चलन छ । किरा परिसकेको जाँड र ‘ककः बजी’ अर्थात एकपटक मात्र कुटेको चिउरा प्रसादको रुपमा खाने गरिन्छ । प्रसाद खाएमा पेटको रोग निर्मूल हुने उनीहरुको विश्वास छ ।