टेलिफोन संवाद

ओले सोइन्का नाइजेरियाका विख्यात नाटककार हुन् । नाटककार जत्तिकै सशक्त छ उनको कवि परिचय । सन् १९८६ का यी नोवेल विजेताको पहिलो प्रकाशित कविता हो, ‘टेलिफोन कन्भर्सेसन’ । पहिचानवादी यो कवितामा रंगभेदी चिन्तन बोक्नेहरुविरुद्ध गजबको व्यङ्ग्य गरिएको छ । संवादको बाक्लो प्रयोग गरिएको यो कविताको वजनदार पक्ष हो, नाटकीयता र यसबाट उत्पन्न द्वन्द । दक्षिण भारतको मलायालम भाषामा ‘रेभन व्ल्याक’ शीर्षकमा लघुसिनेमा समेत बनेको छ यही कविताको जगमा उभिएर । ... घरभाडा त ठीकै लाग्यो, ठाउँ त जहाँ भए पनि केही छैन शहरभन्दा धेरै टाढा बस्छिन् यी घरवेटी अरु केही बाँकी त रहेन, मात्र एउटा स्वीकारोक्ति मैले धम्काएँ, ‘म्याडम, त्यहाँसम्म आएपछि निरर्थक फर्कन नपरोस् है तपाईँको जानकारीका लागि भन्छु, म अफ्रिकी हुँ ।’ मौनता.......असहज मौनता छायो केहीबेर जब आवाज आयो, कृत्रिम सुनको जलप लगाइएको चुरोटदानीको नलीजस्तो कृत्रिम भद्दा आवाज रिसिभरमा ठोकियो, ‘कति कालो?’ ...... मैले पक्कै गलत सुनेको थिइन ‘तिमी हल्का कालो छौ कि निख्खर कालो ?’ क, ख का महलमा वर्गिकृत गरियो मेरो आवरण । लाग्छ निर्लज्ज त्यी आवाजबाट आइरहेछ, उनकै सासको कुहीगन्ध रातो टेलिफोन बुथ, रातै खम्बा अनि रातै रङ्गको दुईतले बसले फालेको धुँवा सबै वास्तविक त थिए वरपरका दृश्यहरु कुटिल आशयको उनको मौनताले लज्जित बनायो मलाई चकित भएँं म, तर हार मान्न सकिन त्यसैले कुरो प्रष्ट पार्न आग्रह गरेँ उनी अबुझ थिइनन् कडा स्वरमा भनिन् ‘तिमी कालै छौ कि मिश्रित ? मतलव सपाट कालो वा दूधचकलेट रङ्गको ?’ उनको लवज निर्दयी थियो, अझ अमानवीय भन्दा हुन्छ तुरुन्तै कुरो बुझियो मैले भनें, ‘पश्चिम अफ्रिकी वर्णको’ र एकैछिन गम खाएर थपेँ ‘राहदानीको पुछारमा खुलाएको छ त मेरो वर्ण ।’ पक्कै केही कुटील सोचमा हराइन् जस्तो लाग्यो । केहीवेरको सन्नाटा........ अनि टेलिफोनको माउथपिसमा कर्कश आवाज गुन्जियो ‘त्यो भनेको कुन रङ्ग हो ?’ अनभिज्ञता प्रकट गर्दै थपिन्, ‘त्यो कस्तो रङ्ग हो मलाई थाहा छैन ’ ‘खैरो–खैरो हो’ मैले भने ‘निख्खर कालो पो भन्ठान्या त मैले’ उनी बोलिन् ‘विल्कुलै होइन, म्याडम मेरो मुखमण्डल त खैरो रङ्गको छ तर तपाईंले बाँकी अङ्ग पनि हेर्नुप¥योे नि, होइन ? हातको पन्जा, खुट्टाका कुुर्कुच्चा रसायन जस्तो खैरो रङ्गका छन् । लामो समय भूँईमा रगडिएर होला, म्याडम मेरो चाक त कागजस्तै कालो रङ्गको भइसकेको छ त । एकैछिन है’, गर्जिएको ध्वनी सुन्न उनको रिसिभर व्यग्र रहेको महशुस गर्छन् मेरा कानले मैले थपेँ, ‘म्याडम, बरु तपाईं आफै पो हेर्नुहुन्छ कि मेरो चाक ?’ [caption id=\"attachment_91801\" align=\"alignleft\" width=\"336\"] अनुवादः गणेश खनिया[/caption]