मलेसिया गन्तब्य रोकिएपछि नेपालका तीन सय म्यानपावर संकटमा

काठमाडौं । वैदेशिक रोजगारीमा जाने खाडी मुलुकहरुमध्येको मुख्य गन्तब्य मानिएको मलेसियाले आप्रवासी कामदारलाई रोजगारी नदिने घोषणा गरेपछि नेपालका झण्डै तीन सय म्यानपावर कम्पनीहरु संकटमा परेका छन् । अहिलेसम्मको तथ्यांकअनुसार वैदेशिक रोजगारीका लागि सबैभन्दा बढी नेपाली जाने मुलुकमा मलेसिया पर्दछ । मलेसियामा वार्षिक झण्डै दुई लाखको हाराहारीमा नेपालीहरुले रोजगार पाउँदै आएका छन् । नेपालका अधिकांश म्यानपावर कम्पनीहरु पनि मलेसियाकै रोजगारदाता कम्पनीमा निर्भर छन् । नेपालमा झण्डै ८० प्रतिशत म्यानपावर मलेसियामै निर्भर रहेको वैदेशिक रोजगार ब्यवसायीहरु बताउँछन् । सरकारले मलेसियासहित ७ वटा खाडी मुलुकमा निःशुल्क भिसा र टिकटमा मात्रै मलेसिया जान सक्ने बाध्यकारी नियम लागू गरेको थियो । जसको आम नागरिकले सरकारको यो निर्णयको मुक्तकण्ठले प्रशंसा गरे पनि ब्यवसायीहरु भने सरकारको निर्णय कार्यान्वयन हुन नदिने न्वारनदेखिकै बल लगाए । दुई लाख नेपालीको रोजगार गुम्यो तत्कालिन श्रम राज्यमन्त्री टेकबहादुर गुरुङको अडानले यो निर्णय कार्यान्वयन भएरै छाड्यो । बरु रोजगारदाता मुुलुकहरुसँग छलफल गरी वैदेशिक रोजगारीको डिमाण्ड बढाउने भन्दै त्यसको पहल पनि गरियो । पूर्वमन्त्री गुरुङसहितको टोली ती मुलुकहरुमा गई छलफल पनि गर्यो । सबै मुलुक नेपाल सरकारको निर्णयप्रति सकारात्मक देखियो । मलेसियाले पनि नेपाली कामदार बढाउने आश्वसन दियो । तर मलेसियाले वैदेशिक कामदारलाई नलिने घोषणा गरेपछि झण्डै दुई लाख बेरोजगार नेपालीको रोजगार गुमेको अवस्था छ । मलेसियामा वैधानिक नेपाली कामदार मात्र नभई अवैध रुपमा लुकिछिपी रहेका कामदार पनि उत्तिकै छन् । अवैध कामदारलाई फिर्ता पठाउँन मलेसिया सरकारले पनि केही तदारुपता देखाएको थियो भने पछिल्लो समय अवैध कामदारहरुलाई वैध बनाउने प्रक्रियामा समेत मलेसिया रहेको थियो । मलेसियामा रहेका अवैध कामदारलाई वैध बनाउनु भन्नु नै अब अन्य कामदार नलिनु भन्ने अर्थमा ब्यवसायीहरुले यसअघि नै बुझिसकेका थिए । मलेसियाले अवैध रुपमा रहेका विदेशी कामदारलाई बैध बनाउने घोषणासँगै कामदारको लेवीसमेत बढाएको थियो । मलेसियन सरकारले नै गरेको निर्णयमा आफूले केही गर्न सक्ने अवस्था नभए पनि सरकारले यस विषयमा गम्भीरता लिनुपर्ने बताउँछन्, वैदेशिक रोजगार ब्यवसायी संघका महासचिव रोहन गुरुङ् । बंगलादेश झनै संकटमा मलेसिया सरकारको यो निर्णयसँगै नेपालीहरुको रोजगार मात्र गुमेको छैन, बंगलादेश झनै संकटमा परेको छ । केही समयअघि मात्रै मलेसिया सरकारले १५ लाख बंगालादेशी कामदार लिने लिखित सहमति गरेको थियो । मलेसिया सरकारको यो घोषणापछि १५ लाख बंगलादेशी कामदार लिने लिखित निर्णय के आउँछ भन्ने पर्खाइमा बंगलादेश रहेको छ । बंगलादेशसंग संझौता भएको केही दिनपछि नै मलेसियाका उपप्रधानमन्त्री डा. अहमद जाहिद हामिदीले  विदेशी कामदार नलिने घोषणा गरेका छन् । मलेसियाका नागरिकलाई नै रोजगारी दिने सरकारको योजनाअनुसार यस्तो घोषणा गरिएको हो । विदेशी कामदार रोकेर स्थानी कामदारलाई नै प्राथमिकता दिने मलेसिया सरकारको योजना देखिन्छ । अबैध विदेशी कामदारहरु वैध प्रक्रियामा नआए मलेसिया सरकारले नै पक्राउ गरेर सम्बन्धित देशमा पठाइदिने पनि बताईसकेको छ । मलेसियामा अहिले झण्डै आठ लाख नेपालीहरुले रोजगार पाइरहेका छन् भने हजारौं नेपाली अबैध रुपमा रोजगार गर्दै आएका छन् । प्रक्रियामा रहेका कामदारसमेत अन्यौलमा मलेसियाले आप्रवासी कामदारलाई नलिने घोषणा गरेपछि मलेसिया जाने प्रक्रियामा रहेका नेपालीहरु पनि अन्यौलमा परेका छन् । मलेसियाका रोजगारदाताहरुले प्रक्रियामा रहेका कामदारहरुलाई भने मलेसिया आउने अनुमति दिन माग गरेका छन् । मलेसियाको टे«ड यूनियन महासंघले आप्रवासी कामदारहरुको आपूर्तिवारे अध्ययन गर्न ‘रोयल कमिशन’ गठन गर्न सरकारसँग माग गरेको छ । मलेसियाको यस्तो निर्णयले नेपालको वैदेशिक रोजगार व्यवसायमा ठूलै हलचल मच्चाएको छ  भने वैदेशिक रोजगार ब्यवसायको आडमा सञ्चालित केही मिडियाहरु समेत संकटमा परेका छन् । सरकारले वैदेशिक रोजगारमा जाने नेपालीहरुलाई रोक्ने त्यस्तो कुनै प्रभावकारी योजना ल्याउन सकेको छैन । वैशाखमा गएको विनाशकारी भूकम्पपछिको पुनर्निर्माणका लागि नेपालमै लाखौं कामदारको खाँचो छ तर त्यसतर्फ पनि सरकारले वैदेशिक रोजगारमा जानबाट रोक्ने योजना ल्याउन सकेको देखिदैन । त्यसैले सरकारले वैदेशिक रोजगार प्रवर्द्धनमा जोड दिने कि स्वदेशमै रोजगारीको ब्यवस्था मिलाउने भन्ने मुख्य प्रश्न बनेको छ ।