राष्ट्रिय गौरवको आयोजना अलपत्र : फास्ट ट्र्याकको गति कछुवाभन्दा पनि ढिलो

काठमाडौं । राष्ट्रिय गौरवको आयोजना काठमाडौं–तराई/मधेस द्रुतमार्ग (फास्ट ट्र्याक) कागजमा ‘तीव्र गति’को परियोजना हो, तर मैदानमा यसको गति भने अझै कछुवाभन्दा फरक देखिँदैन।

७२.५ किलोमिटर लामो यो द्रुतमार्गले काठमाडौंलाई तराईसँग करिब एक घण्टामा जोड्ने लक्ष्य राखे पनि अहिले प्रगतिको हिसाबले कथा फरक छ—समग्र भौतिक प्रगति ४६.८८ प्रतिशत मात्र पुगेको छ, जबकि आयोजना सम्पन्न गर्न अब करिब ११ महिना मात्रै बाँकी छ।

खोकना : आयोजना सुरु हुन नदिने ‘स्थायी अवरोध’

आयोजनाको सबैभन्दा संवेदनशील बिन्दु ललितपुरको खोकना खण्ड अहिले पनि विवादमै अल्झिएको छ। मुआब्जा, गुठी जग्गा र सांस्कृतिक सम्पदा संरक्षणको मुद्दाले जिरो पोइन्टमै काम रोकिएको छ।

फास्ट ट्र्याकको ‘मुख्य ढोका’ नै बन्द हुँदा बाँकी संरचना जति बने पनि पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा ल्याउने अवस्था कमजोर देखिन्छ।

सुरुङ र पुल : देखिने प्रगति, लुकेको ढिलाइ

आयोजनाका केही खण्डमा भने अपेक्षाकृत प्रगति देखिन्छ।  ७ मध्ये २ वटा सुरुङ ब्रेक थ्रु, सबैभन्दा लामो महादेवटार सुरुङ अन्तिम चरणमा, ८९ मध्ये ८५ पुलको ठेक्का व्यवस्थापन र ५६ पुलको जग निर्माण सम्पन्न भएकाे छ ।  तर प्याकेजगत रूपमा हेर्दा केही खण्डमा प्रगति ४ देखि १३ प्रतिशत मात्रै छ, जसले समग्र गति निकै असमान रहेको देखाउँछ।

११ महिनामा काम सकिन्छ ? विज्ञ भन्छन्– ‘असम्भव’

पूर्वाधार विज्ञ अर्जुनजंग थापाका अनुसार हालको गति हेर्दा ११ महिनामा आयोजना सम्पन्न हुने कुनै सम्भावना छैन।

उनका अनुसार कम्तीमा तीन वर्ष थप समय आवश्यक पर्ने देखिन्छ। विशेषगरी वर्षायाम, भौगोलिक कठिनाइ र कमजोर ठेकेदार छनोटका कारण काम झनै सुस्त भएको उनी बताउँछन्।

खोकनाको विकल्प : कागजमै अड्किएको समाधान

सरकारले विवादित खण्डलाई बाइपास गर्ने विकल्प अघि सारे पनि डीपीआर संशोधनमै फाइल अड्किएको छ। सरकार परिवर्तनसँगै निर्णय प्रक्रिया फेरि ढिलो भएको देखिन्छ।

यसबीच फर्सिडोल क्षेत्रमा टोल प्लाजा निर्माण र वैकल्पिक पुल निर्माणको योजना भने अझै कार्यान्वयन चरणमा पुग्न सकेको छैन।

खर्च बढ्दै, समय पनि लम्बिँदै

हालसम्म फास्ट ट्र्याकमा करिब ८५ अर्ब रुपैयाँ खर्च भइसकेको छ। प्रारम्भिक लागत १ खर्ब ७५ अर्ब भए पनि अहिले संशोधित अनुमान २ खर्ब ११ अर्ब नाघिसकेको छ।  समयमै काम नसकिँदा लागत पनि लगातार बढ्दै गएको छ ।यो परियोजनाको अर्को स्थायी चुनौती बनेको छ।

 ‘राष्ट्रिय गौरव’ तर गति सुस्त

फास्ट ट्र्याकमा सुरुङ, पुल र सडक संरचनामा देखिने प्रगति भए पनि खोकना विवाद, असमान निर्माण गति र प्रशासनिक ढिलाइले आयोजना अझै ‘पूर्ण गति’मा पुग्न सकेको छैन।

११ महिना बाँकी रहँदा पनि आधाभन्दा बढी काम बाँकी हुनु नै यो परियोजनाको सबैभन्दा ठूलो प्रश्न बनेको छ । फास्ट ट्र्याक साँच्चै फास्ट कहिले हुन्छ?