Ntc summer Offer
Khabar Dabali १५ जेष्ठ २०८१ मंगलवार | 28th May, 2024 Tue
NIMB

नेपाली राजनीतिका तीन शीर्ष नेता : प्रचण्ड–आँटी, कोइराला–कपटी, ओली –कन्जरभेटिभ

\"kishowar_prachanda_oli_koirala\"(यो विश्लेषण, पत्रकार किशोर नेपालसँग करिब ३ महिनाअघि भएको कुराकानीकोे  अंश हो । पछिल्लो राजनीतिक घटनाक्रममा नेताले खेलेको भुमिकाबारे याँहा चर्चा छैन । तर देश संकटको फसेको बेलामा नेपाली राजनीतिका तीन शिर्ष नेताका बारेमा यो चर्चा सान्दर्भिक हुनसक्छ –सम्पादक । ) नेपाली राजनीतिमा प्रचण्डबिना पात पनि हल्लदैन \"prachanda\"‘प्रचण्डको आफ्नै मान्छे’ भनेर म त पटक–पटक सामाजिक संस्था र नागरिक समाजका स्वयम्भू नेताहरुबाट लान्छित भएको, फेसबुकमा खेदिएको, टुइटरमा खेदिएको, पत्रकारितामा खेदिएको मान्छे हुँ । म मानवअधिकारको नाममा मूर्दा बेचेर हिँड्ने मान्छे होइन । प्रचण्डलाई राम्ररी थाहा छ– म माओवादी होइन; म उनको कार्यकर्ता होइन । अनि खेद्नेलाई पनि थाहा छ यो कुरा । तर पनि मलाई ‘सिम्बोल’ बनाएर मान्छेहरुले खेदिराखेका छन् ।  
प्रचण्डजी कुरा बुझ्छन्, समय–परिस्थिति बुझ्छन् तर त्यसअनुसार  निर्णय गर्न सक्दैनन् । उनलाई खुइल्याउने प्रवृत्ति सुरु भयो गिरिजाबाबुले माधव नेपाल नेतृत्वको सरकार बनाएदेखि । रुक्मांगद कटवालले उनका विरुद्ध सेनाको स्रोत दुरुपयोग गरे । धेरैले उनको भुत्ला उखेल्ने काम पाए ।
तर मलाई वास्ता छैन । म एउटा पत्रकार हुँ । कुनै पनि पत्रकारको मुख्य आकांक्षा हुन्छ– सत्ताको शीर्ष तहमा रहेका व्यक्तिसँग नजिकको सम्बन्ध राख्नु र समाचार विश्लेषण गर्नु; व्यावसायिक रुपमा आफूलाई ‘फ्रेस’ राख्नु । मैले पनि त्यही गरेको हुँ । त्यो गर्दागर्दै पनि प्रचण्डसँग म आकर्षित चाहिँ छु । मैले सुरुमा प्रचण्डलाई भेट्दा देशमा बीपी कोइरालापछि भिजन भएको यही एउटा नेता हो भन्ने लागेको थियो । शान्ति प्रक्रिया सुरु भइसकेपछि उनी अर्धभूमिगत हुँदा मैले पोखरा गएर भेटेको थिएँ उनलाई । त्यतिबेला मैले उनलाई ‘बीपी कोइरालाले यस्तो भिजन राखेका थिए, तपाईंको त्यस्तो केही छ ?’ भनेर सोधेको थिएँ । उनले भनेका थिए– ‘बीपी कोइरालाको भिजन सही छ, म त्यसमा एउटा मात्रै थप्न चाहन्छु– त्यहाँ एउटा कम्प्युटर चाहिन्छ, एक लाइन टेलिफोन चाहिन्छ । यो बीपीको भिजनमा संशोधन गरेको होइन, समयको मागअनुसार प्लस गरेको हुुँ ।’ त्यसबेला मलाई लाग्यो, यो धेरै ठूलो मान्छे हो । गोदावरीमा राज्य पुनर्निर्माणसम्बन्धी एउटा सेमिनार गर्दाखेरि मैले यो कुरा सार्वजनिक रुपमा नै भनें– प्रचण्डजी कुरा बुझ्छन्, समय–परिस्थिति बुझ्छन् तर त्यसअनुसार  निर्णय गर्न सक्दैनन् । उनलाई खुइल्याउने प्रवृत्ति सुरु भयो गिरिजाबाबुले माधव नेपाल नेतृत्वको सरकार बनाएदेखि । रुक्मांगद कटवालले उनका विरुद्ध सेनाको स्रोत दुरुपयोग गरे । धेरैले उनको भुत्ला उखेल्ने काम पाए ।
पार्टीभित्र र बाहिरका प्रचण्डका विरोधीहरुले उहाँका विरुद्ध एउटा सिस्टमेटिक प्रचार–संयन्त्र तयार पारे; त्यसमा बाबुरामजी पनि लागे, अरु तत्वहरु पनि लागे । प्रचण्डको विरुद्धमा तीन–तेह्र कतैको सम्बन्ध नभएका एकै हुन सक्छन्, एउटै आवाज निस्कन्छ दुवैतिरबाट ।
प्रचण्डले जनयुद्धपछि आफूअनुकूल पोलिटिकल म्यानेजमेन्ट गरेर पार्टीलाई हाँक्न सकेनन् । उनले पार्टीभित्र झगडा मिलाउन सकेनन् । घिसिर–घिसिर तरिकाले बाबुराम मिलाउने, वैद्य मिलाउने, बादल मिलाउने गर्दागर्दै उनको जीवनको ऊर्जाशील समय सकियो । जे बचेको थियो, त्यो घरेलु र आर्थिक विवादमा थिचियो । उनका धेरै चर्चा सुनिन्छन् । सुमार्गीसँगको सम्बन्ध, लाइफस्टाइल, बेलाबेलामा रिसोर्टतिर जाने शोख । यी कुरा सत्य हुन् कि होइनन्, मलाई थाहा छैन । प्रधानमन्त्री भइसकेपछि एक लाखको खाटमा बालुवाटारमा सुत्यो भन्ने कुरा आयो । एक लाखको खाटमा सामान्य मानिस पनि सुत्छ, प्रधानमन्त्री किन नसुतोस् ? एक लाखभन्दा घटीमा राम्रो खाट नै पाइँदैन । एउटा सामान्य मान्छेले त पचास–साठी हजारको खाट किन्नुपर्ने महँगी  छ । पार्टीभित्र र बाहिरका प्रचण्डका विरोधीहरुले उहाँका विरुद्ध एउटा सिस्टमेटिक प्रचार–संयन्त्र तयार पारे; त्यसमा बाबुरामजी पनि लागे, अरु तत्वहरु पनि लागे । प्रचण्डको विरुद्धमा तीन–तेह्र कतैको सम्बन्ध नभएका एकै हुन सक्छन्, एउटै आवाज निस्कन्छ दुवैतिरबाट । भाषा फरक होला । काउन्टर भ्युज दिन माओवादीभित्र कुनै संयन्त्र नै छैन । प्रचण्डको कुनै संयन्त्र मैले देखेको छैन । हामीले १२ वर्षे जनयुद्धको व्यवस्थापन प्रचण्डले नै गरेको भन्ने सुनेका थियौं । एउटा डरलाग्दो श्याम–श्वेत तस्बिर छापिन्थ्यो साप्ताहिक छापाहरुमा, हामी त्यसैलाई प्रचण्ड भन्ठान्थ्यौं । प्रचण्ड यति राम्रा रहेछन्, उनको र मेरो जुँगा मिल्दो रहेछ भन्ने त पछि गएर थाहा पाएको हो मैले । प्रचण्डले पछिल्लो समय खेलेको भूमिका उनको कमजोरी होइन, उनको दायित्व हो । पार्टी अध्यक्ष भइसकेपछि एउटा ठूलो पार्टी चलाउनुपर्यो । त्यो पार्टी गिरिजाप्रसादले पनि चलाएका थिए, केपीले पनि चलाइरहेका छन्, यो सबैले भोग्नुपर्ने समस्या हो । चुनाव हारे पनि पार्टीको आकार घट्दैन, त्यसमा ठूलो अतिरिक्त कुरो छैन । अतिरिक्त कुरोचाहिँ के हो भने प्रचण्डलाई फोसिल बनाउने हिसाबले प्रचार–संयन्त्रहरु तयार भए । जस्तोः प्रचण्डले भाग नदिएका कुरामा झगडा गरेर मोहन वैद्य र बाबुराम बाहिरिए भन्ने हामीले सुनेका थियौं, एकताका । प्रचण्डले जति दिनुपथ्र्यो, त्यति पैसा दिएनन् भन्ने सुन्यौं ।
प्रतीकात्मक रुपले प्रचण्ड एउटा परिवर्तनको नाम भइदियो तर प्रचण्डले नामअनुसारको काम गरेनन्  । त्यत्रो जनयुद्ध लडेर आएको मान्छेले बादल र बाबुरामले उचाले भन्दैमा सत्ता छाड्नुपर्ने, प्रधानमन्त्री पदबाट राजीनामा दिनुपर्ने आवश्यकता थिएन । नेपालमा त्यतिखेर भारतले पनि कु गर्न सक्दैनथ्यो, नेपाल आर्मीको त कुरै छाडिदिनोस्; आफ्नै राजाको डिफेन्स नगर्ने आर्मीले प्रचण्डका विरुद्ध कु किन गर्छ ? सत्ता छाड्नु उनको हतारको निर्णय थियो ।
प्रचण्डले सुमार्गीसँग मिलेर ठूलो उद्योग खोलेका र माओवादीको पैसा त्यसमा लागेको छ भनेर अहिलेसम्म प्रचार भैराखेको छ । त्यसको कतैबाट पुष्टि पनि भएको छैन र खण्डन पनि भएको छैन । सुमार्गी प्रचण्डसँग र प्रचण्ड सुमार्गीसँग मिल्नुनहुने के कुरा छ र ? कुनै न कुनै नेताहरुको कुनै न कुनै व्यापारीसँग त सम्बन्ध छ नि । प्रचण्डले यो मान्छेलाई मात्रै प्राथमिकता दिन्छ भन्ने एलिट समूहलाई पर्यो । यसलाई नसिध्याएसम्म समाजवादी आन्दोलन र कम्युनिस्ट आन्दोलन सकिँदैन, प्रचण्ड नसकिएसम्म संघीयता पनि सकिँदैन भनेर नै उनलाई बदनाम गरियो ।  गिरिजाप्रसाद त कालकवलित भइहाले, उनलाई ढुटो बनाउनै परेन । सुशील कोइरालासहित अरु नेताहरुको ताल देखिहालियो । प्रतीकात्मक रुपले प्रचण्ड एउटा परिवर्तनको नाम भइदियो तर प्रचण्डले नामअनुसारको काम गरेनन्  । त्यत्रो जनयुद्ध लडेर आएको मान्छेले बादल र बाबुरामले उचाले भन्दैमा सत्ता छाड्नुपर्ने, प्रधानमन्त्री पदबाट राजीनामा दिनुपर्ने आवश्यकता थिएन । नेपालमा त्यतिखेर भारतले पनि कु गर्न सक्दैनथ्यो, नेपाल आर्मीको त कुरै छाडिदिनोस्; आफ्नै राजाको डिफेन्स नगर्ने आर्मीले प्रचण्डका विरुद्ध कु किन गर्छ ? सत्ता छाड्नु उनको हतारको निर्णय थियो । प्रचण्डको चुनाव प्रचारको तरिका नै मलाई उल्टो लाग्यो । सडक किनारमा जम्मा भएको भीडले पिटेको ताली खाएर भोट जम्मा हुन्छ ? उनले कसैको कुरा सुनेनन् । संविधानसभाको पहिलो चुनावमा मैले माओवादी ठूलो पार्टी भएर सत्तामा आउँछ भनेको थिएँ । दोस्रो चुनावमा मैले केही बोलिनँ । मलाई धेरैले सोधेका थिए, मलाई थाहा थियो– यी डुब्दैछन् भन्ने । प्रचण्डलाई उनकै पार्टीले गाउँ छिर्न दिएन, उनी पनि गएनन् । चुनाव पछिको २–३ महिना त पराजयले इन्तु न चिन्तु भए–  भुइँचालोले आत्तिएर होस हराएका मान्छेजस्ता ।  उनको होस हराएकै हो किनभने उनले नसोचेको कुरा भएको थियो । खिलराज सरकारले के गर्यो भन्ने कुरा घटनाहरुको मनिटरिङ गर्दै हिँडने यत्रा विद्वान बाबुरामलाई थाहा थिएन ?
दसथरीले नानाभाँती जे–जे कुरा गरे पनि प्रचण्ड नै शक्तिको केन्द्रमा छन् । मैले लेख्ने गरेको छु– यहाँ दुईवटा मात्रै पोलिटिकल इलेमेन्ट छन्– एउटा कांग्रेस र अर्को माओवादी ।
  चुनाव हारेपछि प्रचण्डजीलाई मैले भनें– तपाईंहरु चुनाव हारें भनेर चिन्ता गरेर नबस्नोस् । तपाईंजस्तो मान्छेले तूफान ल्याउन सक्नुपर्छ, जसरी इन्दिरा गान्धीले ल्याएकी थिइन् । तपाईं चुनाव हारेको पश्चात्ताप गरेर चिउँडोमा हात राखेर बस्ने बेला होइन । तपाईं जहाँ–जहाँ हार्नुभएको छ, त्यहाँ जानोस्, जनतालाई भोट दिएकामा धन्यवाद भन्नोस्, मैले गरेका गल्तीहरु के–के हुन् भनेर सोध्नोस् । जहाँ जित्नुभएको छ, त्यहाँ जानोस् र भन्नोस्– तपाईंले मलाई विश्वास गर्नुभयो, त्यसका लागि धन्यवाद । तपाईं मेची–महाकालीका दसवटा जिल्ला मात्र पुग्नुभयो भने पनि तपाईंको अहिलेको समीकरण आफैं थलिन्छ, आफैं कमजोर हुन्छ । प्रचण्डले मेरो कुरा सुन्नुभएन । दसथरीले नानाभाँती जे–जे कुरा गरे पनि प्रचण्ड नै शक्तिको केन्द्रमा छन् । मैले लेख्ने गरेको छु– यहाँ दुईवटा मात्रै पोलिटिकल इलेमेन्ट छन्– एउटा कांग्रेस र अर्को माओवादी । अहिले पनि प्रचण्डको यति धेरै विरोध किन भइरा’छ भने यतिबेला पनि पावरसेन्टर त उनै हुन् । उनले नभनीकन राजनीतिमा पात पनि हल्लिँदैन । माओवादी पार्टी अल्पमतमा छ तर ऊविना पात पनि हल्लिँदैन । म पटक–पटक भन्दै छु– माओवादी पार्टी विचौलिया राजनीतिबाट बच्नुपर्छ । नेपाली कांग्रेस र माओवादीहरु दुई धु्र्रवमा छन् । यी दुईबीचको सम्बन्धले मात्र राज्यको रुपान्तरण हुन्छ ।
बंशको प्रतिनिधित्व गर्ने कोइराला
कोइरालाले नम्बरमा पार्टीभित्र होल्ड गर्न सक्नुहोला– बहुमत अल्पमतमा । तर, मलाई लाग्दछ– राजनीतिमा देउवा नै अगाडि छन्, उनी पराजयमा पनि जितको राजनीति गर्ने मानिस हुन् ।
सुशील कोइरालासँग भेटेको बेलामा नमस्कार सुशील’दा भन्नेबाहेक मेरो खासै निकट राजनीतिक सम्बन्ध भएन । किन भएन भने जतिबेला नेपाली कांग्रेसको संस्थापनमा गणेशमान सिंह, कृष्णप्रसाद भट्टराई, गिरिजाप्रसाद कोइरालालगायतका शीर्षस्थ नेताहरु थिए, त्यतिबेला शैलजा आचार्य, दमन ढुंगाना, शेरबहादुर देउवा, रामचन्द्र पौडेल, रामशरण \"koirala\"महतलगायतका युवानेता प्रभावशाली थिए ।  सुशीलप्रसाद कोइराला कहाँ छन् भन्ने खोज्नुपर्थ्यो । गिरिजाप्रसाद कोइरालाको अवसान नभएसम्म सुशील कोइराला एक हिसाबले छायाँमै रहे, लो–प्रोफाइलमै बसे ।
सुशील कोइराला षड्यन्त्रकारी भए पनि, धुन्धुकारी भए पनि  अहिलेको सन्दर्भमा उनी प्रधानमन्त्री हुन् र नेपालको हितमा कुनै योगदान दिन नसके पनि सफल राजनीतिकर्ता हुन् ।  उनको सफल नेतृत्वको अनुभव त यो भूकम्पपछि सबैले गरेकै छन् ।
उनलाई त्यतिबेलाका पत्रकारहरुले पनि खासै महत्व दिएनन् । उनी ठूलो बोटवृक्षको मुनि हुर्किन नसकेको विरुवाजस्तो देखिए । पार्टीमा उनको निरन्तरता छ । उनले त्याग र क्रान्ति दुवै गरेका छन् । तपस्या पनि गरेका छन् । सुशीलजीका गुणहरु पहिले देखिएनन् । कोइराला परिवारको सांगठिनक संरचना पनि त्यस्तै थियो । कोइराला वंशका अरु सन्तानहरुलाई पनि हेर्नुभयो भने अहिलेका चर्चित नेता शेखर कोइराला पनि त्यतिखेर लो प्रोफाइलमा नै थिए । उनी विद्यार्थीकालदेखि नै नेपाली कांग्रेसका  कार्यकर्ताको रुपमा काम गरेका मान्छे । उनका दाजु निरन्जन कोइराला, प्रकाश कोइराला… सुशील कोइराला पनि कोइराला वंशकै सदस्य । अझ गिरिजाबाबुको घनिष्ठ सहयोगी भनेर चिनिएको व्यक्तित्व । कोइराला परिवारकै सदस्य भएका कारणले उनले राजनीतिमा प्रिभेल गरे । गिरिजाप्रसादले उनलाई आफ्नो उत्तराधिकारीको रुपमा प्रस्तुत गरे । तपसिलका कुराहरु खोेज्दै जाँदा सुशील कोइरालाले के–के त्याग गरे भन्ने फेहरिस्त तयार गर्नुभन्दा पनि नेपाली कांग्रेसका अनेकन कार्यकर्ताहरुले उत्तिकै त्याग गरेका छन् र उनले पनि त्योसरह त्याग गरेका छन् । कांग्रेसमा त्यस्ता धेरै कार्यकर्ताहरु छन्, जसले आफ्नो जीवन, परिवार र सम्पत्ति सबै राजनीतिमा नासेका छन् । १४ वर्षको जनयुद्ध गरेर आएर माओवादी कार्यकर्ताले जसरी दुःख पाएका हुन्, त्योभन्दा बढी दुःख गरेका छन् कांग्रेसका कार्यकर्ताले । अहिले जनसंख्याको चाप वा राजनीतिको चाप बढी थियो र माओवादी सशस्त्र संघर्षमा यसको प्रभाव थियो । र, यो सशस्त्र संघर्ष अन्तर्राष्ट्रिय लाइमलाइटमा आयो । सुशील कोइरालाले पनि सशस्त्र संघर्ष गर्दा उनी लो–प्रोफाइलमा बसेको मान्छे । त्यति सुनिएको नाम होइन । भित्रभित्रै बसेर घुसुघुसु काम गर्ने मान्छे हो ।
प्रधानमन्त्री भएपछि उनको जीवन वा व्यक्तित्वलाई जुन प्रकारले पत्रकारहरुले प्रस्तुत गरेका छन्, त्यो सत्य हुँदै होइन । त्यो सर्वथा असत्य कुरा हो । अहिलेका पत्रकारहरुमा खोज्ने जाँगर पनि छैन, भाषा पनि छैन, जे मन लाग्यो, जसले जे भन्यो त्यही लेख्ने गर्छन् । यो म खुलेरै भन्छु ।
सुशील कोइरालालाई महाषड्यन्त्रकारीको रुपमा चित्रण गर्नेहरु पनि धेरै छन् । तीमध्ये केहीले उनकै गुटमा आत्मसमर्पण गरेका छन् । गिरिजाप्रसादका नाममा उनले नै भत्काउने–बिगार्ने निर्णय गर्थे, पार्टीमा गुट–उपगुटकाे कारण समेत सुशील नै हो भन्ने आरोप समेत कार्यकर्ताहरुले लगाउँथे । ती आरोपहरु कति सत्य थिए वा थिएनन्, मलाई थाहा छैन । उनको गुटबन्दीको शिकार को–को भए भन्ने समय पनि यो होइन । राजनीति भनेको आफ्नो स्वाभिमानका लागि गर्ने हो । यहाँ प्रधानमन्त्री हुनु नै सबैभन्दा ठूलो सफलता मानिन्छ, त्यो होइन भन्ने मान्छेले प्रधानमन्त्री पदलाई केही पनि देख्दैन । नेपालमा आफ्नो सफलता सत्ताको शीर्षस्थानसम्म पुग्नु र आज्ञा–आदेश दिनु रहिआएको छ । सुशील कोइराला षड्यन्त्रकारी भए पनि, धुन्धुकारी भए पनि  अहिलेको सन्दर्भमा उनी प्रधानमन्त्री हुन् र नेपालको हितमा कुनै योगदान दिन नसके पनि सफल राजनीतिकर्ता हुन् ।  उनको सफल नेतृत्वको अनुभव त यो भूकम्पपछि सबैले गरेकै छन् । कोइरालाका सबल र दुर्बल पक्ष
प्रदीप गिरि भन्छन्– ‘कोइराला परिवार भनेको एक प्रकारको राजनीतिक इन्डस्ट्री अर्थात उद्योग हो ।’
सबल पक्ष– उनी कसले, कहाँ, के बिगार्यो भन्ने बढी सोच्छन् । दुर्बल पक्ष– कसलाई, कसरी ठीक गर्ने वा ठेगान लगाउने भन्ने बढी सोच्छन् । प्रधानमन्त्री भएपछि देखिएको कुरा के हो भने उनको नियत ठीक भए पनि आफ्नो नियतमा टिक्न सकेनन् । यो सुशील कोइरालाको मात्रै समस्या होइन । नेपाली राजनीतिमा प्रचण्डको समस्या पनि यही हो । प्रचण्डको पनि नियत ठीक छ तर उनी पनि नियतमा टिक्न सक्दैनन् । त्यसै हुनाले अनस्टेबल पोलिटिक्समा नियत सफा राखेर मात्रै हुँदैन । ठीक नियतलाई व्यवहारमा अनुवाद गर्छु भन्ने आत्मविश्वास हुनुपर्छ । मैले सुशील कोइरालामा त्यो आत्मविश्वास  देखेको छैन, त्यो नै उनको दुर्बल पक्ष हो । उनी राजनीति बुझ्छन् । विपक्षीलाई किनारा लगाउन र आफ्ना मान्छेहरुलाई खेलाउन सक्छन् । गिरिजाप्रसाद कोइरालाको ब्याकग्राउन्डको राजनीतिमा २०३८ सालदेखि नै सुशील कोइरालाले जे गरेका छन्, त्यसको मूल्यांकन कोही असल नियतको इतिहासकार निस्कियो भने उसले गर्ला । उनी आफ्नै पार्टीभित्रकै मान्छेहरुसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्छन्, बाहिरका मान्छेहरुसँग अर्कै अनुहार देखाउँछन् । प्रधानमन्त्री भएपछि उनको जीवनलाई वा व्यक्तित्वलाई जुन प्रकारले पत्रकारहरुले प्रस्तुत गरेका छन्, त्यो सत्य हुँदै होइन । त्यो सर्वथा असत्य कुरा हो । अहिलेका पत्रकारहरुमा खोज्ने जाँगर पनि छैन, भाषा पनि छैन, जे मन लाग्यो, जसले जे भन्यो त्यही लेख्ने गर्छन्, यो म खुलेरै भन्छु । सुशील कोइरालाको बारेमा लेख्दाखेरि यो बिर्सिनु हुन्न कि उनी २०१८ सालमा निर्वासित जीवनमा जानुभएको हो । यत्रो वर्ष राजनीति गरेर नेपाली कांग्रेसजस्तो प्रतिस्पर्धी पार्टीमा टिकेर प्रधानमन्त्री हुनु भनेको सोझो मान्छेले सक्दै सक्ने कुराे हाेइन । हो, सुशील कोइरालाले बीपी कोइरालाको सहयोगीका रुपमा तरकारी किन्नेदेखि लिएर स्टेसनरी लेख्नेसम्मका काम गरेका होलन्, यो सबैले गर्ने कुरा हो । प्रचण्डको घरको तरकारीको झोला कुनै कार्यकर्ताले बोकेका होलान् । अहिले नबोके क्रान्तिकालमा बोकेका होलान्, त्यसलाई म ठूलो कुरा मान्दिनँ । चुरो कुरा उनी कोइराला परिवारको सदस्य हो । कोइराला परिवारमा प्रधानमन्त्री बन्ने र नेतृत्व दिने सदस्यको अभाव भयो । गिरिजाप्रसाद कोइरालाकी सुपुत्री हलुका र विवादग्रस्त भइन् । बीपीका सुपुत्र शशांक कोइराला राजनीतिमा कम अनुभव भएका व्यक्तित्व भए । नोना कोइरालाका सुपुत्र शेखर कोइराला कनिष्ठ भए । वंश धान्ने कोही नभएपछि सुशील कोइरालाको पालो आयो । प्रदीप गिरि भन्छन्, ‘कोइराला परिवार भनेको एक प्रकारको राजनीतिक इन्डस्ट्री अर्थात उद्योग नै हो ।’ यस्तो उद्योग बनाउने चाहना नेपालका कांग्रेस, कम्युनिस्ट र माओवादी सबै नेतामा छ । राजनीति एक हिसाबले इन्डस्ट्री नै हो ।  अहिलेका कोइरालाहरुले एउटा गुण विकसित गरेका छन्– यिनीहरु राजनीतिक अभिनेता पनि हुन् । अझ सुशील कोइराला त सिनेमामा अभिनय गर्न हलिउड जाने तयारी गरेकाे मान्छे… । राजनीतिमा अभिनय गर्नुपर्छ । जस्तै, माओवादी पार्टीभित्र बाबुरामजी अभिनेता हो,  उनी डाइरेक्टरले जस्तो रोल दिन्छ, त्यस्तै अभिनय गर्छन्– यो उनको खुबी हो ।
ओलीका कुरा पूरै फलो गर्ने हो भने एमाले सबभन्दा बढी कन्जरभेटिभ पार्टी बन्छ केपी ओलीलाई म लामो समय जेल बसेको, पार्टीको एउटा प्रभावशाली व्यक्तित्व भनेर चिन्छु । त्योभन्दा बढी उनी गृहमन्त्री बेदाग निक्लिएका हुन् । ओलीले अब फेरि त्यो छवि बनाउन सक्दैनन् । \"kp-oli-640\"राजनीतिक रुपमा ओलीले धेरै मानसिक द्वन्द्वहरु खेपेका छन् पक्कै । एमालेको राजनीतिमा सधैं पछि पर्ने, तल पर्ने । माधवजीले त कुन्डली मारेर बसेको सर्पले जस्तो बाटो हेरेर बस्ने । अमृत बोहोरालगायतका एमालेका एक से एक सिपसालारहरु पनि त्यहीँ थिए । माधवजीको त्यो क्वालिटी थियो । ओली बबुरा भए त्यतिखेर । त्यही बबुरोपनबाट जोगिन तुकबन्दी गर्न थाले, टुक्का जोड्न थाले । कार्यकर्ताहरुलाई हँसाउने–रुवाउनेजस्ता कामहरु गर्न थाले । आफूलाई केन्द्रमा स्थापित गराउन यिनले अनौठो तरिका अपनाए । बिरामी भए । स्वास्थ्यले साथ दिएन । तर, भाग्यले साथ दियो र एमालेका अध्यक्ष पनि भइहाले । पछिल्लो चरणमा ओलीले जस्तो प्रकारको राजनीतिक खेती सुरु गरेका छन् र जस्तो प्रकारको खेल खेल्दैछन्, त्यसले के देखिन्छ भने उनी आंशिक परिवर्तनकारी हुन् । उनी स्वाट्टै परिवर्तन हुन जान्दैनन्, सक्दैनन् । बाँधिएका मान्छे हुन् । हुन त नेपालका सबै नेताहरु कुनै न कुनै किलोमा बाँधिएका छन् । सबैका लागि एउटा–एउटा ‘मास्टर’ होलान् ।
पछिल्लो चरणमा ओलीले जस्तो प्रकारको राजनीतिक खेती सुरु गरेका छन् र जस्तो प्रकारको खेल खेल्दैछन्, त्यसले के देखिन्छ भने उनी आंशिक परिवर्तनकारी हुन् । उनी स्वाट्टै परिवर्तन हुन जान्दैनन्, सक्दैनन् । बाँधिएका मान्छे हुन् ।
अब एक पटक प्रधानमन्त्री हुनुपर्छ भन्ने उनको धोको छ । यो जायज हो । त्यसका लागि उनलाई समयले साथ दिइरहेको छैन । स्वास्थ्यले त यसै पनि साथ दिन्छ, उसै पनि साथ दिन्छ किनभने सत्ता भनेकै नेताहरुको स्वास्थसँग सरोकार राख्ने कुरा हो । भारतका पीभी नरसिंह राव मर्ने तयारीमा लागेका थिए । तर, राजीव गान्धीको हत्यापछि काकताली परेर प्रधानमन्त्री भए । प्रधानमन्त्री भएपछि तगडा भए । ओली अलि बढी हल्का कुरा गर्छन्, राजनीतिक दृष्टिकोण त्यति स्पष्ट छैन ।  अध्यक्ष ओलीले भनेका कुरा पूरै फलो गर्ने हो भने एमाले सबभन्दा बढी कन्जरभेटिभ पार्टी बन्नेछ ।
ओलीकै केही कुरालाई विश्लेषण गर्ने हो भने ‘राजतन्त्रलाई पनि छाडियो, गणतन्त्रमा आइयो तर राजतन्त्रात्मक तरिकाले शासन चलाउनुपर्छ भन्ने बुझिन्छ ।
ओलीकै केही कुरालाई विश्लेषण गर्ने हो भने ‘राजतन्त्रलाई पनि छाडियो, गणतन्त्रमा आइयो तर राजतन्त्रात्मक तरिकाले शासन चलाउनुपर्छ भन्ने बुझिन्छ । पछिल्लो समय उनले धरहरा चढे ।  अहिले धरहरा हामीसँग छैन । धरहरा चढ्ने मामिलामा उनी भाग्यमानी नेता हुन् । ढल्नुभन्दा पहिला धरहरा चढ्न पाए । यसलाई अरुले जे भने पनि म त्यो उनको शान हो भन्छु । आफ्नो उच्च आकांक्षाको सार्वजनिक प्रदर्शन । उनले जन्मदिन मनाउने, मान्छेहरुसँग रिलेसन बनाउने, कुनै चिज मन पराउने, रुचि राख्ने भन्ने कुराहरु राजनीतिबाट झिकिदिनुपर्छ । सबैको इच्छा आफ्नो महत्वको प्रदर्शन गर्ने हुन्छ । त्यसलाई राजनीतिसँग जोडेर तानतुन पार्न खोजियो भने त्यो बर्वाद हुन्छ ।
Khabardabali

यो नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार संस्था हो । हामी तपाईहरुमा देशविदेशका समाचार र विचार पस्कने गर्छौ । तपाईको आलोचनात्मक सुझाव हाम्रा लागी सधै ग्रह्य छ । हामीलाई पछ्याउनुभएकोमा धन्यवाद । हामीबाट थप पढ्न तल क्लिक गर्नुहोस् ।

बाँकेमा थप ६ कोरोना संक्रमितको मृत्यु 

काठमाडौं । बाँकेमा पछिल्लो एक रात र विहान गरी ६ जना कोरोना संक्रमितको मृत्यु भएको छ ।  भेरी अस्पताल नेपालगंजमा ४ र नेपालगंज कलेज कोहलपुरमा २ जना  ग...

पञ्जाबविरुद्ध दिल्लीको शानदार जित, उक्लियो शीर्ष स्थानमा

काठमाडौं । भारतमा जारी १४औँ सिजनको आईपीएलअन्तर्गत पञ्जाब किंग्सविरुद्ध दिल्ली क्यापिटल्स सात विकेटले विजयी भएको छ । पञ्जाबले दिएको १ सय ६७ रनको लक्...

ओलीलाई विश्वासको मत लिनका लागि राष्ट्रपतिले बोलाइन् प्रतिनिधिसभा बैठक

काठमाडौं । राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले प्रतिनिधिसभाको अधिवेशन आह्वान गरेकी छिन् । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई विश्वासको मत लिने प्रयोजनका लागि...

पोखरेललाई अर्को झड्का : एमाले लुम्बिनिका सांसद दृगनारायणको पदबाट राजीनामा

काठमाडाैं ।  नेकपा एमालेका लुम्बिनी प्रदेशसभा सदस्य दृग नारायण पाण्डेले राजीनामा दिएका छन् । कपिलबस्तु २ (क) बाट निर्वाचित पाण्डले सभामुखसामू राजीनामा...

शंखर पोखरेललाई झड्का : बिमला वली माओवादी प्रवेश गरेपछि एमालेकाे बहुमत गुम्यो

लुम्बिनी। लुम्बिनी प्रदेश सांसद बिमला वली माओवादीमा प्रवेश गरेकी छन्। ओली माओवादीमा प्रवेश गरेसँगै शंकर पोखरेलको बहुमत गुमेको छ।  माओवादी र एमाले विभा...

मुख्यमन्त्री पोखरेलले राजिनामा दिनुको रहस्य !

काठमाडौं। लुम्बिनी प्रदेशका मुख्यमन्त्री शंकर पोखरेलले आज बिहान पदबाट राजीनामा दिएका छन्। पोखरेलले एकल बहुमतको सरकार बनाउन राजीनामा दिएको बुझिएको छ। ...

मुख्यमन्त्री पोखरेलको राजिनामा स्विकृत : एकल सरकारको दावी 

काठमाडौं । लुम्बिनि प्रदेशका मुख्यमन्त्री शंखर पोखरेलले मुख्यमन्त्रीबाट दिएको राजिनामा स्विकृत भएको छ ।  पोखरेलले दिएको राजिनामा प्रदेश प्रमुख धर्म...

लुम्बिनि प्रदेशका मुख्यमन्त्रीको अकस्मात राजिनामा 

काठमाडौं । लुम्बिनि प्रदेशका मुख्यमन्त्री शंखर पोखरेलले राजिनामा दिएका छन् । अविश्वास प्रस्तावको सामना गरिरहेका पोखरेलले अकस्मात राजिनामा दिएका हुन् ।...

भरतपुरमा दुई स्थानमा आइसोलेसन केन्द्र बनाइने

चितवन । भरतपुरस्थित वागीश्वरी र शारदानगरमा आइसोलेसन केन्द्र बनाउन जिल्लाको उच्चस्तरीय टोलीले  स्थलगत अध्ययन तथा छलफल गरेको छ ।  चितवनबाट प्रतिनिधित...

कारमा मृत भेटिएका तीनैजना बालकको पहिचान खुल्यो

दाङ् । तुलसीपुर उपमहानगरपालिका–६ को स्याउली बजार नजिक रोकिराखेको भारतीय नम्बरको कारभित्र हिजो शनिबार बेलुका मृतावस्थामा भेटिएका तीनैजना बालकको आज पहिच...

अरु धेरै
Vianet Nepal Internet
world Link Nepal
Right Path
Alphabet Education Consultancy

प्रतिकृया लेख्नुहोस्:

Salt Trending Alphabet Education Consultancy Pioneer Software Technologies