चिनी माग्ने बहानामा घर पसेर ९० भन्दा बढी चोट

झापा । झापाको राजनीतिक इतिहासमा २०२८–२०२९ सालको कालखण्ड अत्यन्तै रक्तरञ्जित, भयावह र पीडादायी मानिन्छ । यही कालखण्डमा प्रजातान्त्रिक विचारधाराका पक्षधर तथा नेपाली कांग्रेसका सक्रिय कार्यकर्ता उद्रकान्त राजवंशीको आफ्नै घरभित्र निर्ममतापूर्वक हत्या गरिएको थियो ।

झापा विद्रोहको नाममा सञ्चालन गरिएको हिंसात्मक कम्युनिष्ट आन्दोलनका क्रममा उनी सिकार बनेका थिए । बिर्तामोड नगरपालिका–९ (साविक गरामनी–६) निवासी, बुबा बुधकोष राजवंशीका साइला सुपुत्रका रूपमा २०१५ सालमा जन्मिएका उद्रकान्तको हत्या २०२९ साल मंसिर २३ गते साँझ करिब ७ बजे भएको हो ।

परिवारका अनुसार हुक्का तानेर घरमै बसिरहेका उद्रकान्तमाथि चिनी माग्ने बहानामा घरभित्र प्रवेश गरेको २५–३० जनाको हतियारधारी समूहले एक्कासि आक्रमण गरेको थियो । घरेलु हतियार प्रयोग गरी ९० भन्दा बढी ठाउँमा काटेर उनलाई अत्यन्तै क्रुर र अमानवीय ढंगले हत्या गरिएको थियो ।

घटनाका प्रत्यक्षदर्शी तथा उद्रकान्तका नातिनी ज्वाइँ चण्डौल राजवंशीका अनुसार आक्रमणको दृश्य अत्यन्तै भयावह थियो ।
“उनीहरू चिनी माग्ने बहानामा घरभित्र पसे,” उनले भने, “म काखमा नानी लिएर बसिरहेको थिएँ । त्यही बेला उद्रकान्तलाई टुक्रा–टुक्रा हुने गरी काटे । म नानी लिएर बाहिर निस्कन खोज्दा मलाई पनि खुकुरी प्रहार भयो । गालामा लागेको चोट देखाउँदै भने—म भागेर मात्र बाँच्न सकेँ ।”

उनका अनुसार डकैती शैलीमा घर पसेका हतियारधारी समूहले अन्धाधुन्ध आक्रमण गर्दा आफू र पनातिनी सन्तवाला गम्भीर घाइते भएका थिए । आक्रमणको क्रममा छिमेकी मंगलसिंह राजवंशीकी श्रीमती तारामनीको पनि घटनास्थलमै मृत्यु भएको थियो ।

उद्रकान्त राजवंशी स्मृति प्रतिष्ठानका अध्यक्ष खगेन्द्र मैनालीले यो घटना झापाको इतिहासकै सबैभन्दा हृदयविदारक घटनामध्ये एक भएको बताए । “यो केवल हत्या होइन, लोकतान्त्रिक आवाज दबाउने आतंक थियो,” उनले भने ।

इतिहासकारहरूका अनुसार भारतको नक्सलवादी आन्दोलनका अगुवा चारु मजुमदारको विचारबाट प्रभावित तत्कालीन नेकपा (माले)  हालको नेकपा एमाले का कार्यकर्ताले व्यक्ति हत्या अभियान सञ्चालन गरेका थिए । त्यतिबेला मुख्य रूपमा प्रजातान्त्रिक विचारधारा बोकेका नेपाली कांग्रेसका नेता–कार्यकर्तालाई छानीछानी हत्या गर्ने आतंक फैलाइएको थियो ।

यही क्रममा झापामा बुटन चौधरी, ईश्वरीप्रसाद चुडाल, धर्मप्रसाद ढकाल, विष्णुप्रसाद विमलीलगायतको हत्या गरिएको इतिहासमा उल्लेख छ । २०१५ सालको आम निर्वाचनपछि नेपाली कांग्रेसको संगठन विस्तारमा आदिवासी राजवंशी समुदायबाट सक्रिय भूमिका खेलेका कारण उद्रकान्त राजवंशीलाई लक्षित गरी हत्या गरिएको स्थानीयहरू बताउँछन् ।

उद्रकान्त नेपाली कांग्रेस झापाका अग्रज नेता हरिविलास पट्वारी, फतेबहादुर बुढाथोकी, दलबहादुर बुढाथोकी, तुर्सा हेमरम, हरिशंकर मुन्सीलगायतसँग काँधमा काँध मिलाएर पार्टी काममा सक्रिय थिए । उनी प्रजातान्त्रिक समाजवादी विचारधाराका निष्ठावान् र राजनीतिक चेतनामा अब्बल कार्यकर्ता मानिन्थे ।

झापामा २०२८ साल जेठ २ गते कर्णबहादुर गौतमको हत्याबाट झापा विद्रोह सुरु भएको मानिन्छ । चीनको सर्वहारा सांस्कृतिक क्रान्ति र भारतको नक्सलवादी आन्दोलनबाट प्रभावित भई जनवादी क्रान्तिको नाममा सशस्त्र हिंसा सुरु गरिएको थियो । विद्रोहको नेतृत्व सीपी मैनाली, आरके मैनाली, मोहनचन्द्र अधिकारी, केपी ओलीलगायतले गरेको इतिहासमा उल्लेख छ ।

झापा विद्रोहका क्रममा विद्रोही पक्षबाट उद्रकान्त राजवंशीसहित ८ जना र सरकारी पक्षबाट ७ जना गरी कुल १५ जनाको ज्यान गएको थियो । पुण्य शर्मा भने आजसम्म बेपत्ता छन् ।

उद्रकान्त राजवंशीको हत्या केवल एक व्यक्तिको मृत्यु मात्र थिएन । त्यो झापाको राजनीतिक इतिहासमा प्रजातान्त्रिक आवाज दबाउने एउटा भयावह अध्याय थियो । आज पनि उनी झापाली राजनीतिमा सहिदका रूपमा स्मरण गरिन्छन् । सत्य, विचार र लोकतन्त्रका लागि ज्यान अर्पण गरेका उद्रकान्त राजवंशीको योगदान झापाको राजनीतिक इतिहासमा अग्र स्थानमा रहेको नेपाली कांग्रेस झापाका सभापति देउकुमार थेवेले बताए ।