कैलालीमै १४ सय ५२ किशोरीले जन्माए २० वर्ष नपुग्दै बच्चा

धनगढी । कैलालीमा झण्डै चार प्रतिशत महिलाले २० वर्ष नपुग्दै बच्चा जन्माउने गरेको पाइएको छ । आर्थिक वर्ष २०७९–८० मा १० दशमलव २७ प्रतिशत र आर्थिक वर्ष २०८०–८१ मा ९ प्रतिशत महिलाले २० वर्ष नपुग्दै बच्चा जन्माएको स्वास्थ्य कार्यालय कैलालीको तथ्यांकले देखाएको हो । २० वर्ष उमेर नपुग्दै विवाह गर्नु मुलुकी अपराध संहिता ऐन २०७४ विपरीत हो ।

२०७२ को संविधानले २० वर्ष नपुग्दै विवाह गर्नु र गराउनु कानुनी अपराध मानेको छ । तर अशिक्षा, आर्थिक अवस्था कमजोर र बालविवाह गर्दा हुन सक्ने समस्याका विषयमा पर्याप्त जानकारी नभएकै कारण ग्रामीण क्षेत्रका बालबालिका उमेरै नपुगी वैवाहिक जीवनमा जोडिन बाध्य छन् ।

यस्तो छ २० वर्ष नपुग्दै आमा बन्नेको तथ्यांक
कैलालीमा आर्थिक वर्ष २०७९–८० मा १६ हजार ७४९ महिलाले बच्चा जन्माएका छन् । तीमध्ये एक हजार ७१९ महिला २० वर्ष नपुग्दै आमा बनेका हुन् । यो कुल आमा बन्ने महिलाको १० दशमलव २७ प्रतिशत हो । यस्तै आर्थिक वर्ष २०८०–८१ मा कैलालीमा १६ हजार १४१ महिला सुत्केरी भएका छन् ।

जसमध्ये एक हजार ४५२ महिला २० वर्ष नपुग्दै आमा बनेका छन् । जिल्लामा पछिल्लो दुई आर्थिक वर्षको तथ्यांकले उमेर नपुग्दै विवाह र आमा बन्नेको संख्या शून्यमा नझरेको देखिएको स्वास्थ्य कार्यालय कैलालीका तथ्यांक अधिकृत गौरी जोशीले बताइन् । उनले उमेर नपुग्दै विवाह गर्दा २० वर्ष नपुग्दै आमा बन्नुपर्ने अवस्था आउने गरेको बताइन् ।

यस्तो छ कानुनी व्यवस्था
मुलुकी अपराध संहिता ऐन, २०७४ मा २० वर्ष नपुग्दै विवाह गरे कसुर गर्ने व्यक्तिलाई तीन वर्षसम्म कैद र ३० हजार रुपैयाँ जरिबाना हुने व्यवस्था छ । प्रजनन स्वास्थ्यका दृष्टिकोणबाट पनि २० वर्ष नपुग्दै विवाह गर्दा प्रजन स्वास्थ्य समस्या देखिने, आमा र बच्चाको स्वास्थ्यमा समस्या देखापर्ने जोखिम हुन्छ । तर पनि सुदूरपश्चिमकै सुगम मानिएको कैलालीमा समेत २० वर्ष नपुग्दै घरजम गर्नेको संख्या उल्लेख्य देखिएको छ ।

सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोगले बाल विवाह बढ्दो
उमेर नपुग्दै विवाह गर्दा शारीरिक, मानसिक र आर्थिक समस्या आउने जोखिम रहे पनि बाल विवाह रोकिएको छैन । सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोगले विद्यालय उमेरमै विवाह गर्ने समस्या देखा परेको छ । जनचेतना र शिक्षाको अभावसँगै सामाजिक सञ्जालका कारण बाल विवाहका घटना बढेको बुझाइ स्वास्थ्य कार्यालय कैलालीका तथ्या्ंक अधिकृत जोशीको छ ।

उनले विद्यालय उमेरका केटाकेटी सामाजिक सञ्जालका माध्यमबाट नजिकिँदै उमेर नपुग्दै विवाह गर्ने अवस्थासम्म पुग्ने गरेको बताइन् । विद्यमान कानुनले २० वर्ष नपुगी विवाह गर्नु कसुर ठहरिने भए पनि कानूनको प्रभावकारी कार्यान्वयन नहुँदा बाल विवाह रोक्न सकिएको छैन ।