कपास खेती हराएपछि परम्परागत पहिरन लोप हुँदै

काठमाडाैं ।  कृषकहरूले कपास खेती गर्न छाडेपछि परम्परागत पहिरन आँगो, घांग्रो, पच्छौरा, पाउरो, झम्फर लोप हुँदै जान थालेका छन् । समयको गतिसँगै मुगु जिल्लामा बाहिरी आयातित लत्ता-कपडा भित्रिन थालेपछि परम्परागत पहिरन लोप हुँदै जान थालेका हुन् ।

स्थानीय स्तरमा उत्पा‍दित कपासले राम्रो मूल्य नपाएपछि र उत्पादनमा लाग्ने मूल्यभन्दा बाहिरी आयातित कपडाको मूल्य कम परेपछि किसानहरूले कपास खेती गर्न छोड्दै गएका हुन् । विशेषगरी उमेर ढल्केका महिलाहरूले ठेटुवाको कपडामा तोरा खैरो रंग दिने मजेठो भन्ने जडिबुटी र सीममा पाइने माटाको तोरोसँगै मिसाइ काठको सानो बुट्टा दिने छिपोको माध्यमबाट छाप लगाएर धोती र मुजा पारेको घाग्रो लगाउने चलन थियो ।

यसैगरी, केटाहरू ठेटुवाको दौरा-सुरुवाल र केटीहरूले ठेटुवाको सेतो आँगो लगाउने चलन चलिआएको थियो ।करानबाहेक खतेड, गम र सोरु भेगका उमेरले पाका महिलाहरू प्राय: जसो ठेटुवाकै पहिरन लगाउने गरेका थिए । सोरुमा पाइने (घरबुना) ठेटुवाले राम्रो मूल्य नपाएपछि स्थानीय सोरुका कृषकहरूले कपास खेती गर्न छाडेको सोरुका स्थानीय बासिन्दाले बताएका छन् ।

सोरु गाउँपालिका-२ नचारा गाउँका कृषक जग्गबहादुर शाहीले ठेटुवाकाे माग घट्न थालेपछि कपासखेती गर्न छाडेकाे बताए । ‘दु:ख गरेर आफ्नै साना-तिना घरेलु उद्योगबाट उत्पादन गरेको ठेटुवाको कपडा दुई पैदल हिँडर गागढी आइ बेच्ने गरेका थियौं । पहिले पहिले राम्रै मूल्य पाइने गरेको भएपनि बिस्तारै बजारमा ठेटुवाको माग घट्न थालेपछि कपास खेती गर्न छाड्यौं’, उनले भने ।

पछिल्लो समयमा कपास खेतीभन्दा मास, आलु सिमी र मकै खेतीबाट राम्रो आन्दानी हुनाले पनि कपास खेती गर्न छाडेकाे शाहीको भनाइ थियो ।  सोरु गाउँपालिका जडेपानीका अर्का कृषक चन्द्रबहादुर शाहीले पनि कपास खेती छोडेको धेरै समय भयो। बजारकाे मागअनुसार मास र सिमीखेतीबाट मनग्य आम्दानी हुने गरेकाले कपास खेती गर्न छाडेकाे जानकारी दिए।

केही वर्षअघि स्थानीय उत्पादनको अर्को विकल्प नभएपछि बाध्य भएर कपासलगायत परम्परागत खेती गर्दै आएका कृषकहरू समयको गति र विकाससँगै पुराना अन्नबालीको खेती गर्न छाडेपछि कपास, चिनो, काउनी, मार्सेजस्ता बालीहरूको अस्तित्व संकटमा पर्दै गएको सोरु गाउँपालिकाका फोतुका स्थानीय राजबहादुर शाहीले बताए।