नेपालसँग बदला लिने भारतकाे प्रयास

काठमाडौं । भारत नेपालमा हुने अन्तर्राष्ट्रिय बौद्ध सम्मेलनमा सहभागी नहुने भएको छ । भारतले चीनले सम्मेलनमा सघाएको भन्दै जेठ ८ गते बुद्धको जन्मस्थान लुम्बिनीमा हुने २५६०औं वुद्ध जयन्ती समारोहमा सहभागि नहुने निर्णय गरेको हो ।

भारतीय सन्चारमाध्यमका अनुसार प्रधानमन्त्री मात्रै नभई सचिव स्तरका कोही अधिकारी पनि सम्मेलनमा सहभागि नहुने निर्णय भारत सरकारले गरी सकेको छ ।

आउँदो जेठ ६ र ७ अर्थात १९–२० मेमा नेपालमा अन्तर्राष्ट्रिय बौद्ध सम्मेलन हुँदै छ । सम्मेलन सकिएको भोली पल्ट लुम्बिनीमा वुद्ध जयन्ती समारोहको कार्यक्रम छ ।

नेपालको संस्कृति मन्त्रालयका प्रवक्ता एवं सहसचिव घनश्याम उपाध्यायले प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी, संस्कृतिमन्त्री र विहारका मुख्य मन्त्री नितिश कुमारलाई मात्र निम्तो पठाएको जानकारी दिए ।उनका अनुसार हाल सम्म भारतले सम्मेलन र बुद्ध जयन्ती समारोहमा नआउने भन्ने कुनै जानकारी नदिएको बताए ।

भारत नआउने भन्ने समाचारलाई लिएर संस्कृति मन्त्रालय श्रोतले भारत नआउनाले सम्मेलन नरोकिने र नेपाललाई खासै फरक नपर्ने भनेर बताएको छ।

सम्मेलनकालागि चीनले दिएको १५ लाख अमेरिकी डलर नेपाल सरकारले स्वीकार गरेपछि भारत रुष्ट छ ।बुद्धको जन्मस्थान लुम्बिनीको विकास नारा ‘नेपालका बौद्ध सम्पदाको विकास र संरक्षण’ राखिएको तर, नेपालको संस्कृति मन्त्रालयले सम्मेलनको विषय बदलेको तथा सहायक–विषय ‘लुम्बिनी बुद्धको जन्मस्थान’को सट्टा ‘लुम्बिनी–बौद्ध धर्मको शीर’ भन्ने राखेको भन्दै ‘सव–थीम’ मन नपरेको भन्दै भारतले दोस्रो असन्तुष्टी जनाएको छ ।

भारतले पहिले ‘सव थीम’ लुम्बिनी बुद्धको जन्मस्थान रहेकामा अहिले ‘लुम्बिनी–बौद्ध धर्मको शीर’ भन्ने राखेको भन्दै आपत्ति जनाएको हो ।

तर संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयका प्रवक्ता उपाध्यायले नारा पहिले जे थियो त्यही रहेको बताए । उनले भने, ‘नारा पहिले पनि त्यही थियो, अहिले पनि त्यही छ ।’

राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले गर्ने भनिएको भारत भ्रमण अन्तिम समयमा स्थगित गरिएको तथा भारतका लागि नेपाली राजदुत दिपकुमार उपाध्यायलाई फिर्ता बोलाइएको मा त्यसको बदला समेत लिएको विष्लेशण गरिएको छ । यसअघि भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले नै सम्मेलनमा सहभागीता जनाउने इच्छा देखाएका थिए ।