कांग्रेसमा रडाको, महाधिवेशन फेरि अवरुद्ध हुन सक्ने !

काठमाडौं । आफूलाई सबैभन्दा ठूलो प्रजातान्त्रिक पार्टी मान्ने कांग्रेसमा विधि, प्रक्रिया र पद्धतिको धज्जी उडाउने गरेको आरोप पार्टीभित्रै छ । लोकतन्त्रको ठेकेदार आफैंलाई ठान्ने कांग्रेसमा गिरिजाप्रसाद कोइराला हुन् की सुशील कोइराला नै किन नहुन् पार्टीलाई आफ्नो पेवा जत्तिकै बनाउँदै आएका छन् । यही शैली संस्कारको रुपमा हुर्किदै जाँदा कांग्रेस सबैभन्दा ठूलो प्रजातान्त्रिक पार्टी होइन क्लबहरुको झुण्ड झैं लाग्न लागेको कांग्रेसकै एक नेताको टिप्पणी छ । १३ औं महाधिवेशन अन्तर्गत तल्लो तह गाउँ र नगरको अविधेशन आउन अब १९ दिन मात्र बाँकी हुँदा पनि गुटगत स्वार्थका कारण क्रियाशील सदस्यताको विषय नुटुंगिनुले कांग्रेसमा फेरि महाधिवेशन नै अवरुद्ध हुने हो की भन्ने चिन्ता छाएको छ । निर्वाचन समितिले मतदाताको सूची नपाउँदा केन्द्रदेखि स्थानीय तहमा निर्वाचनको काम अघि बढाउन सकेको छैन । यसकारण कांग्रेसमा तनाव उत्पन्न भएको छ । ‘एउटै पार्टी भएर पनि हामीले दुई पार्टीको अभ्यास गर्यौ । पार्टी जुटेदेखि संस्थापन र देउवा पक्षका नाममा भागबण्डाका आधारमा पार्टी चल्दा यो संस्कारकै रुपमा अघि बढेको छ’ कांग्रेसका एक बरिष्ठ केन्द्रीय सदस्य भन्छन्, ‘पार्टीलाई आफ्नो पेवा ठान्ने र आफ्नो पक्षको हालीमुहाली चलाउने अभ्यासलाई तीव्रता दिंदा महाधिवेशनको मुखमा आएर फेरि पनि पहिले जस्तै अवरुद्ध हुने हो की भन्ने चिन्ता छ ।’ तर, २०६७ असोज पाँचपछि नियमित चार वर्षमा अधिवेशन हुन नसकेपछि कांग्रेस संवैधानिक संकटमा थियो । नयाँ संविधानले ५ वर्ष र विशेष अवस्थामा ६ महिनासम्म थप्न पाउने गरी बाटो खोलिदिएपछि आगामी चैतभित्र महाधिवेशन गर्नैपर्ने बाध्यता छ । तर, संस्थापन र देउवा पक्षले आफ्नो पक्षलाई मझबुत बनाउन देशैभर क्रियाशील सदस्यता बाड्दादेखि नै चरम अनियमत काम गरेपछि त्यसको असर अहिले पुनः देखिएको छ । सदस्यताको विवाद १० महिनामा छानविन समितिले बल्ल मिलाएर सभापति सुशील कोइरालाकै विश्वासपात्र नरहरि आचार्यले बुझाएको प्रतिवेदनमा पनि संस्थापन पक्ष सन्तुष्ट हुन सकेन । कारण : देउवा पक्षले देशैभर धाँधली गरेर सदस्यता बाँडे, अब अधिकांश ठाउँमा १२ औं महाधिवेशनको सूची अनुसार मात्र महाविधेशनमा भाग लिनु पाउनुपर्छ भन्ने उनीहरुको माग छ । तर, देउवा पक्ष यो स्वीकार्न तयार छैन । सभापतिले छानविन समितिले बुझाएको प्रतिवेदन निर्वाचन समितिलाई बुझाउनुको सट्टा आफू निकट समिति सदस्य रामकृष्ण यादवलाई नोट अफ डिसेन्ट लेख्न लगाएपछि आजको केन्द्रीय समितिको बैठकमा यो विषयले किचलो हुने देखिएको छ । देशैभर देउवा पक्षले आफू विजयी हुन सदस्यता बाडेको आशंका संस्थापन पक्षमा छ । त्यसैले प्रतिवेदन उल्ट्याउने तयारी कोइरालाको छ । तर, अहिलेको केन्द्रीय समितिमा बहुमतको बलमा प्रतिवेदन उल्ट्याएर आफूखुशी गरिए, संस्थापनविरुद्ध कडा रवैया देखाउँदै असहयोग गर्ने तयारी देउवा पक्षको छ । संस्थापनले देउवा पक्षले देशभर धाँधली गरेको भन्दै आफू निकटका नेतालाई केन्द्रीय कार्यालय सानेपामा धर्नादेखि आमरण अनसनमा बसाएको छ । तर, देउवा पक्षले फेरि पनि महाधिवेशन नगर्ने नीतिका साथ संस्थापनले किचलो झिकेको आरोप लगाएको छ । देउवा निकटका केन्द्रीय सदस्य रमेश रिजाल पास भइसकेको सदस्यतासम्बन्धी प्रतिवेदनमा किचलो झिक्दा फेरि अन्यौल बढ्ने भएकोले आफूहरु सतर्क भएको टिप्पणी गर्छन् । तर, संस्थापनका आनन्दप्रसाद ढुंगानाको तर्क बेग्लै छ । उनका अनुसार–‘देशका अधिकांश स्थानमा धम्क्याएर बरिष्ठ नेतालाई पनि क्रियाशील सदस्य बन्न नदिंदा’ यो समस्या आएको छ । देउवा पक्षको यो रणनीतिका कारण निर्धारित फागुन २० देखि २३ गतेसम्म महाधिवेशन भए आफ्ना पक्ष हार्ने निष्कर्षमा कोइराला पुगेका छन् । सोही कारण प्रतिवेदन उल्ट्याएर अधिकांश ठाउँमा १२ औं को सूची अनुसार महाधिवेशन गर्ने गरी प्रतिवेदनलाई परिमार्जन गराउने नीति कोइरालाले लिएका छन् । पछिल्लो समय भातृ संस्था, जिल्ला सभापति, सांसद जस्ता क्षेत्रमा देउवाको पकड बढ्दैछ । साथै, संस्थापनका केन्द्रीय सदस्यसमेत आफूनिकट तान्दैछन् । सोहीकारण पनि संस्थापन पक्ष डराएको देउवा पक्षको बुझाई छ ।