धनकुटाको कागतेमा फष्टाउँदै सुन्तला खेती, एउटै गाउँमा २५ हजार बढी सुन्तलाका बिरुवा

धनकुटा  । पछिल्लो सममय धनकुटाका किसानले व्यावसायिक सुन्तला खेती गरेर मनग्य आम्दानी लिन थालेका छन् । केही वर्ष अघिसम्म बाँझो रहेको जमिनमा सुन्तला खेती थालेका किसानले राम्रो आम्दानी लिन थालेका हुन् ।

दश वर्षअघि सुन्तलाका बिरुवा रोपेर व्यावसायिक उत्पादनमा जोडिएका धनकुटा नगरपालिका ३ का स्थानीयले पछिल्लो समय सुन्तला बिक्री गरेर राम्रो आम्दानी लिन थालेका छन् । दुई सय बिरुवा रोपेका धनकुटा ३ कागतेका ख्यामप्रसाद भण्डारीले यो वर्ष एकलाख पचास हजारभन्दा बढीको सुन्तला बिक्री गरेको बताउँछन् । 

सुन्तलाको उत्पादनमा वृद्धि भएसँगै आम्दानी बढ्दै गएको भन्दै उाले बताए ।  गतवर्ष ५ क्विन्टल सुन्तला बिक्री गरेका भण्डारीले यो वर्ष अहिलेसम्म १०–१२ क्विन्टल सुन्तला बिक्री गरिसकेको बताए । बोटमा राम्रो फल लागेको र पाक्ने क्रम जारी रहेकाले अझै बिक्री हुने उनको भनाइ छ  । 

घरबाटै  प्रति केजिको एकसयका दरले दश हजार रुपियाँ प्रति क्विन्टलका दरले सुन्तला बिक्री भइरहेको भन्दै भण्डारीले भने, ‘सुन्तला बिक्रीमा समस्या भएको छैन । अहिले घरबाटै उत्पादन भएको सुन्तला बिक्री भइरहेको छ ।’

बाँदरका समस्याले बारीमा अन्नबाली राम्रो उत्पादन नहुने र उत्पादन भइहाले पनि जङ्गली जनावरहरुले खाने भएपछि अन्य बाली छोडेर सुन्तला खेती गर्न थालेको भन्दै उनले भने, ‘सिँचाइको सुविधा नहुँदा अन्नबाली खासै राम्रो हुँदैनथ्यो तर सुन्तला रोपेको राम्रो फलिरहेको छ ।’

सुन्तला उत्पादनका लागि धनकुटाको कागते नयाँ ठाउँ नभएकाले पनि बिक्रीमा समस्या नभएको बताए । उनका अनुसार उत्पादन भएका सुन्तला धनकुटा नजिकैका बजार, धरान, इटहरी, दमक, विराटनगर र राजधानी काठमाडौंलगायतका बजारसम्म जाने गरेका छन् । उत्पादन कम भइरहेकाले माग अनुसार पुर्‍याउन समस्या भइरहेको उनले बताए । सुन्तलाको स्वााद राम्रो भएकाले  बिक्रीमा समस्या नभएको तर, पनि अन्य सहरहरुबाट समेत माग भइरहेको हुँदा माग अनुसार पुर्याउन नसकिउको उनले बताए ।

कागतेकै अर्का किसान नवीन कार्की, डिल्लीबहादुर कार्की, मीनबहादुर कार्कीहरु पनि व्यावसायिक रूपमा सुन्तला खेतीमा लागेका छन् । १५ वर्षअघि रोपेका सुन्तलाले पाँचवर्ष अघिदेखि उत्पादन दिन थालेपछि आम्दानी हुन थालेको कार्की परिवार बताउँछन् ।

किसान नविन कार्कीले रोपेका दुई सय बिरुवामध्ये एकसय वटा बिरुवाले उत्पादन दिन थालेको भन्दै भने,–‘रोपेका सबै बोट उत्पादन दिने अझै भइसकेका छैनन् । सय वटा बोटले उत्पादन दिन थालेका छन् । राम्रै फल लागिरहेको छ ।’ यो वर्ष करिब ४ क्विन्टल बराबरको सुन्तला प्रतिकेजी ९० देखि १०० रुपैयाँका दरले बिक्री गरेको कार्किले बताए। 

खाद्यान्न उत्पादनभन्दा फलफूलका लागि राम्रो क्षेत्र मानिएकाले सुन्तला खेतीमा लागेको भन्दै उनले भने,–‘मकै, तोरी लगायतका कृषि बालीभन्दा सुन्तलाबाट राम्रो आम्दानी लिन सकिने भएकाले १५ वर्षअघि सुन्तला रोपेको थिएँ । अहिले राम्रो आम्दानी भइरहेको छ ।’

सुन्तलाको बगानमा अकबरे खुर्सानी, बन्दाकोपी, ब्रोकाउली, फूलकोपी खेतीसँगै सुन्तला खेती गर्न सकिने भएकाले गाउँका करिब ६० घरधुरीमध्ये ५० घरपरिवारले व्यावसायिक सुन्तला खेती गरिरहेको धनकुटा नगरपालिकाका नगर प्रमुख चिन्तन तामाङले बबतााए । पहाडी क्षेत्र भएकाले मकै, गहुँ, जौ, कोदोलगायतका बालीभन्दा सुन्तलाबाट राम्रो आम्दानी लिन सकिने भएकाले प्रधानमन्त्रि कृषि आधुनिकीकरण परियोजनाले धनकुटा नगरपालिकालाई सुन्तला जोन घोषणा गरी गाउँलाई नै सुन्तला पकेट क्षेत्रका रूपमा विकास गर्नेगरी लागेको तामाङको भनाइ छ ।

सुन्तलाको राम्रो उत्पादनसँगै बिक्री हुन थालेपछि किसान उत्साहित भएको भन्दै नगरप्रमुख तामाङ्गले भने, –‘सिँचाइको सुविधा नहुने भिरालो जमिनका कारण खासै राम्रो अन्नबाली हुँदैनथ्यो तर सुन्तला भने राम्रो फल्न थालेको छ । यसले किसानलाई उत्साहित बनाएको छ ।’  नगरप्रमुख तामाङका अनुसार गाउँमा करिब ५० घरपरिवारले  व्यावसायिक रूपमा २५ हजारभन्दा बढी सुन्तलाका बिरुवा रोपेका छन् ।  

सुन्तला पाक्ने समयमा यतिबेला गाउनै पहेलपुर देखिएको छ । सुन्तलाको पहेलो कलरले रंगिएको खेतबारी जो कोहिको मन लोभ्याउने र आकर्षक देखिएको छ