स्वास्थ्य बिमाका यस्ता छन् फाइदा

काठमाडौं, ३१ चैत । नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष प्रचण्डले नेतृत्व गरेको सरकारले सबै नागरिकका लागि स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमका लागि व्यवस्थापिका संसदमा विधेयक लैजाने भएको छ । मंगलबार बसेको मन्त्रीपरिषदको बैठकले ‘स्वास्थ्य बीमा सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको विधेयक–२०७३’ लाई पारित गरेपछि अब यसलाई संसदमा लगिने छ । व्यवस्थापिका संसदबाट पारित भएपछि यो ऐन कार्यान्वयनमा आउने छ । उक्त विधेयकमा स्वास्थ्य बीमामा आवद्ध हुन प्रत्येक परिवारलाई इकाइका रुपमा मानिने र परिवारका सबै सदस्य स्वास्थ्य बीमामा अनिवार्य आवद्ध हुनु पर्ने व्यवस्था छ। बीमामा आवद्ध हुनका लागि निश्चित रकम (प्रिमियम) तिर्नुपर्ने हुन्छ। उक्त रकम पारिवारिक इकाइका आधारमा लिइने छ। तर, गरिबीको रेखामुनी रहेका र प्रिमियम तिर्न नसक्ने परिवारका हकमा सरकार आफैंले रकम तिरिदिने व्यवस्था राखिएको छ। प्रिमियमा रकम कति तिर्ने भन्ने विषयमा भनि पछि निर्देशिका बनाएर स्पष्ट पारिने छ। निशुल्क कार्यक्रमलाई पनि क्रमश बीमामा समावेश गर्दै जाने व्यवस्था पनि विधेयकमा राखिएको छ। बीमाबाट प्राप्त हुने सेवाहरु स्वास्थ्य बीमा अन्तर्गत प्रदान गरिने सेवा देहाय बमोजिम हुनेछ क योग, पोषण शिक्षा, बानी व्यहोरा सुधार, मनोसामाजिक परामर्श जस्ता प्रवर्द्धनात्मक सेवा, ख खोप, परिवार नियोजन, सुरक्षित मातृत्व जस्ता प्रतिकारात्मक सेवा, ग बहिरङ्ग, भर्ना उपचार, आकस्मिक, शल्यक्रिया, औषधी, स्वास्थ्य सहायता उपकरण जस्ता उपचारात्मक सेवा घ निदानात्मक तथा पुनर्स्थापना सम्बन्धी सेवा, ङ हवाई एम्बुलेन्स बाहेकको एम्बुलेन्स सेवा, च तोकिए बमोजिमका अन्य सेवा । नपाईने सेवाहरु क तोकिएको मूल्य भन्दा बढी रकमका चस्मा, श्रवणयन्त्र लगायतका स्वास्थ्य सम्बन्धी सहायक यन्त्र, ख प्लास्टिक सर्जरी, ग कृत्रिम गर्भाधान सेवा, घ तोकिए बमोजिमका अन्य सेवा । उपचार सेवा कहाँ कहाँबाट पाइन्छ ? १ नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार वा स्थानीय तहद्वारा सञ्चालित अस्पताल, स्वास्थ्य प्रतिष्ठान, शिक्षण अस्पताल, प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र, स्वास्थ्य चौकी, शहरी स्वास्थ्य क्लिनिक तथा सामुदायिक स्वास्थ्य इकाई, २ निजीस्तरबाट सञ्चालित अस्पताल, शिक्षण अस्पताल, नर्सिङ्ग होम, पोलिक्लिनिक तथा क्लिनिक, ३ सामूदायिक, सहकारी, गैरसरकारी सङ्‍घ संस्थाबाट सञ्चालित अस्पताल, शिक्षण अस्पताल, नर्सिङ्ग होम, पोलिक्लिनिक र क्लिनिक, ४ फार्मेसी तथा निदानात्मक स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्ने संस्था, ५ आयुर्वेद अस्पताल, होमियोप्याथी, अक्युपन्चर उपचारका अस्पताल तथा प्राकृतिक चिकित्सालय, ६ तोकिए बमोजिमका स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्ने अन्य संस्था । प्रस्तावनाः गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा प्राप्त गर्ने नागरिकको अधिकारको संरक्षण गर्न स्वास्थ्य बीमाद्वारा पूर्व भुक्तानीको माध्यमबाट वित्तीय संरक्षण प्रदान गर्न, आर्थिक जोखिम न्यूनीकरण गरी स्वास्थ्य क्षेत्रमा हुने खर्चलाई उपलब्धीमूलक बनाउन तथा स्वास्थ्य सेवा प्रदायकको दक्षता र जवाफदेहीता अभिवृद्धि गरी स्वास्थ्य सेवामा आम नागरिकको सहज पहुँच सुनिश्चित गर्न वाञ्छनीय भएकोले नेपालको संविधानको धारा २९६ को उपधारा १ बमोजिमको व्यवस्थापिकासंसदले यो ऐन बनाएको छ ।