विज्ञापनमा पनि यस्तो राजनीति

काठमाडौं, १५ माघ । केही दिनअघि ठूला दैनिक पत्रिकाहरुमा एउटा विज्ञापन प्रकाशित भयो, त्यो पनि उपभोक्ता हितमा जारी भन्दै । ठूलो दैनिक पत्रिकादेखि अधिकांश पत्रपत्रिकामा उक्त विज्ञापनले ज्याकेट लगाइदियो । उपभोक्ता हितमा भन्दै उक्त विज्ञापन रेडियो तथा टेलिभिजनहरुमा घन्किए । विज्ञापन थियो बजारमा पाइने नाङ्गो साबुनको विरुद्धमा । विज्ञापन उपभोक्ताको हितमा थियो कि अहितमा पत्रपत्रिकालाई मतलब पनि भएन । एकै दिन लाखौंको विज्ञापन छाप्न पाएपछि मिडिया मालिकहरु मक्ख भए । सबै नाङ्गो साबुनमा बोसो मिसाइएको हुन्छ, जुन उपभोक्ताको हितमा छैन भन्ने विज्ञापनको सन्देश थियो । त्यसको अर्थ हुन्थ्यो, नाङ्गो साबुन प्रयोग नगरौं, कभर भएको साबुन मात्रै प्रयोग गरौं । नाङ्गो साबुनको तस्विरसहितको उपभोक्ताको हितमा भन्दै प्रकाशित गरिएको उक्त विज्ञापनमा नाङ्गो साबुनमा जनावरको बोसो प्रयोग गरिएको भन्दै उपभोक्तालाई आतंकित पारिएको छ । जानकारीयुक्त लेबल भएको मात्रै साबुन प्रयोग गरौं भन्ने कथित लोककल्याणकारी विज्ञापन कसले दिएको भन्दै विज्ञापनमा खुलाएको छैन । करोडौं रुपैयाँ खर्च गरेर उपभोक्ताको हितमा कथित लोक कल्याणकारी विज्ञापन छपाउने को हो भन्ने भेउ सरकारले अहिलेसम्म पाएको छैन । मानौं त्यो विज्ञापन पत्रिकामा अज्ञात समूहले ल्याएर छपायो । त्यसैको निरिहता प्रस्तुत गर्दै प्रेस काउन्सिल नेपालले विज्ञप्ति जारी गर्दै सम्बन्धित संस्थाको नामबिना अब उक्त विज्ञापन प्रकाशित नगर्न निर्देशन दिएको छ । ‘केही सञ्चार माध्यामहरुमा ‘कतै तपाईँको नाङ्गो साबुनमा बोसो त छैन’ भन्ने शीर्षकको साबुनको रंगिन विज्ञापन प्रकाशित भएकोमा सो विज्ञापन कसले दिएको हो भन्ने उल्लेख नभएको भन्दै काउन्सिलले निरिहता प्रस्तुत गरेको छ । ‘विज्ञापनको विश्वासनीयताको लागि विज्ञापन दिने ब्यक्ति वा संस्थाको नाम अनिवार्य रुपमा उल्लेख गर्नुपर्नेमा सोको बिपरीत संम्प्रेषित उक्त विज्ञापनबाट पत्रकार आचारसंहित, २०७३ को दफा ४ (७) र ५ (८) उलंघन भएको हुँदा विज्ञापन दिने ब्यक्ति र संस्थाको नाम उल्लेख नगरी विज्ञापन सम्प्रेषित नगर्न नगराउन हुन सम्पूर्ण सञ्चार माध्यामहरुलाई प्रेस काउन्सिल नेपाल सचेत गराउँदछ ।’ काउन्सिलका अध्यक्ष बोर्णबहादुर कार्कीद्वारा जारी विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । विज्ञापन सम्बन्धि कुनै मापदण्ड नभएकाले गर्दा यस्तो समस्या भएको विज्ञापन एजेन्सीहरु बताउँछन् । खासगरी नाङ्गो साबुनहरु सस्तो र लुगा धुने प्रयोजनमा बजारमा ल्याइएका छन् । अधिकांश नाङ्गो साबुन घरेलु तथा साना उद्योगहरुले उत्पादन गर्ने गरेका छन् भने केही नाङ्गो साबुन भारतबाट आयात हुने गरेको छ । उपभोक्ताको अहितमा कुनै लेबल नभएको त्यस्ता साबुन विक्री गर्न सरकारले किन छुट दियो अथवा यस्तो विज्ञापनले पत्रिका ढाकिँदा पनि नाङ्गो साबुन उत्पादन गर्ने उद्योगीहरु किन मौन छन् भन्ने प्रश्न अहिलेसम्म अनुत्तरित छ ।