Khabar Dabali Logo
  October 28, Wed

सेनाको संगठनात्मक पुनर्संरचनाको गृहकार्य : आठ पृतनामाथि चार कमान्ड

काठमाडौं । तीन वर्षअघि मुलुकको प्रादेशिक संरचनाअनुसार संगठन पुनर्संरचना गरेको नेपाली सेनाले अब त्यसमाथि कमान्ड प्रणालीमा आधारित संरचनामा जाने तयारी गरेको छ ।

आजको नयाँ पत्रिका दैनिकमा खबर छ – हाल काठमाडौं उपत्यकामा एउटा र सबै प्रदेशमा एक-एकवटा गरी जम्मा आठ पृतना रहेकोमा नयाँ संरचनाअनुसार अब त्यसभन्दा माथि चार वटा केन्द्रीय कमान्ड रहने छन् ।

नयाँ पुनर्संरचनाअनुसार उपत्यकामा एउटा तथा पूर्व, मध्य र पश्चिममा तीन कमान्ड रहनेछन् । आन्तरिक र बाह्य सुरक्षा खतरा, देशभित्र प्रकोपको रेस्पोन्स र व्यवस्थापनको सहजतालाई लक्षित गर्दै सेनाले कमान्डस्तरीय संरचना तय गर्न लागेको हो । यसको प्रारम्भिक अभ्यासको सुरुवात भएको सेनाले जनाएको छ ।

सैनिक प्रवक्ता सहायकरथी सन्तोषबल्लभ पौडेलका अनुसार अहिले कमान्ड प्रणालीको अवधारणा कार्यान्वयनमा आइरहेको छ ।

‘विशिष्ट भौगोलिक परिस्थिति र सुरक्षा चुनौतीलाई सामना गर्न कमान्डको अभ्यास गर्ने अवधारणामा काम गरिरहेका छौँ । ऐतिहासिक अनुभव र भौगोलिक सहजताका लागि यो आवश्यक छ भन्ने निष्कर्ष हो । यसको अपरेसनल ओरिन्टेसन त छँदैछ । राष्ट्रनिर्माण तथा प्रकोपको रेस्पोन्स र व्यवस्थापनका लागि गर्दै आएको कामको समन्वयमा पनि थप सहज हुनेछ,’ प्रवक्ता पौडेलले भने ।

पुरानो जिम्मेवारी क्षेत्रको अनुभव, राजनीतिक र सैन्य सीमाको आधारमा पूर्व, मध्य र पश्चिम तथा काठमाडौं उपत्यका गरी चार कमान्डमा जाने तयारी भएको प्रवक्ता पौडेलले बताए । यसअघि प्रधानसेनापति पूणर्चन्द्र थापाले २४ भदौमा सकल दर्जालाई सम्बोधनका क्रममा सेना अब कमान्ड संरचनामा जान लागेको र अभ्यास सुरु भएको जानकारी दिएका थिए ।

सैनिक प्रवक्ता सहायकरथी सन्तोषबल्लभ पौडेल भन्छन्-
विशिष्ट भौगोलिक परिस्थिति र सुरक्षा चुनौतीलाई सामना गर्न कमान्डको अभ्यास गर्ने अवधारणामा काम गरिरहेका छौँ । ऐतिहासिक अनुभव र भौगोलिक सहजताका लागि यो आवश्यक छ भन्ने निष्कर्ष हो ।

यसको अपरेसनल ओरिन्टेसन त छँदैछ । राष्ट्रनिर्माण तथा प्रकोपको रेस्पोन्स र व्यवस्थापनका लागि गर्दै आएको कामको समन्वयमा पनि थप सहज हुनेछ । पुरानो जिम्मेवारी, क्षेत्रको अनुभव, राजनीतिक र सैन्य सीमाको आधारमा पूर्व, मध्य र पश्चिम तथा काठमाडौं उपत्यका गरी चार कमान्डमा जाने तयारी छ ।

जंगी अड्डाको अधिकारसमेत कमान्ड हेडक्वार्टरहरूमा प्रत्यायोजन हुने गरी काम भइरहेको छ । पृतनापतिहरूको अधिकार भने कायम हुनेछ । राष्ट्रिय सुरक्षा नीतिका आधारमा सरकारको प्राथमिक तथा अतिरिक्त दायित्वलाई विकेन्द्रित हुने गरी यो अवधारणामा काम भइरहेको छ ।

नयाँ कमान्डस्तरीय संरचनामा जाँदा रक्षा बजेट नबढ्ने र सेनाको संख्या अहिलेकोमा थपघट नहुने सेनाले सुनिश्चित गरेको छ । सेनासँग रहेको साधन-स्रोतबाट नयाँ संरचना तय हुने जंगी अड्डाको बुझाइ छ । सेनाका आठ पृतना र मुख्यालयअन्तर्गत करिब ९७ हजार सैनिक कार्यरत छन् । तीन वर्षअघि सेनाको पृतना थप्दा पनि राज्यको अतिरिक्त व्ययभार परेको थिएन भने सेनाको दरबन्दी थपिएको थिएन । यही अभ्यास कायम राख्ने सेनाको भनाइ छ ।

सैनिक प्रवक्ता पौडेलका अनुसार नयाँ संरचनामा जाँदा सेनाका विशिष्ट श्रेणीका पद नयाँ सिर्जना हुने छैन । यसको अर्थ हाल कायम रहेका दुईजना तीनतारे (रथी) जर्नेल थपिने छैनन् । कमान्डको नेतृत्व दुईतारे जर्नेलले गर्नेछन् ।

तर, महासेनानीको संख्या थपिने सम्भावना छ । प्रवक्ता पौडेलका अनुसार अहिलेका महासेनानीहरूको वृत्ति-विकास र सांगठनिक आवश्यकताका आधारमा यो पद थप्ने प्रस्ताव हुन सक्छ । यसअघि मन्त्रिपरिषद्ले २९ वैशाख ०७४ मा सेनाको पृतना ६ बाट ८ पुर्‍याउने निणर्य गरेको थियो ।

कहाँ-कहाँ हुन्छन् कमान्ड हेडक्वार्टर ?

सैनिक स्रोतका अनुसार पूर्वी पृतना र मध्यपूर्वी पृतनालाई पूर्वी कमान्ड, मध्य र पश्चिम पृतनालाई पश्चिम कमान्ड, उत्तरपश्चिम, मध्यपश्चिम र सुदूरपश्चिम पृतनालाई पूर्वी कमान्डअन्तर्गत रहने गरी तयारी भइरहेको छ ।

काठमाडौं उपत्यकामा रहेको उपत्यका पृतना र विशेष बाहिनीलगायतलाई उपत्यका कमान्डमा समेट्ने गरी छलफल भइरहेको छ । कोसी, गण्डकी र कर्णाली नदी प्रणालीलाई आधार मानेर उत्तर र दक्षिण जोड्ने गरी कमान्ड हेडक्वार्टर स्थापना हुनेछन् । जसअनुसार पूर्वमा इटहरी, मध्यको पोखरा र पश्चिम कमान्ड सुर्खेतमा हुने अवधारणा छ । तर, यी सबै विषय टुंगिइसकेका छैनन् ।

तीन नदी प्रणालीको रणनीतिक अवस्थाका आधारमा विगतमा पनि यो अभ्यास प्रचलनमा थियो । सैनिक प्रवक्ता पौडेलका अनुसार पहिलो चरणमा पूर्वी कमान्डअन्तर्गत अभ्यास हुनेछ भने त्यसपछि क्रमशः मध्य, पश्चिम र उपत्यकामा यसको अभ्यास हुनेछ ।

प्रवक्ता पौडेलले भने, ‘अहिले बौद्धिक बहस र अभ्यासमा यो अवधारणा आएको छ । अभ्यासका क्रममा धेरै विषयको टुंगो लाग्छ ।’ सेनाको व्यवस्था तथा युद्ध कार्य महानिर्देशनालय (डिजिएमओ) ले यसको गृहकार्य गरिरहेको छ ।

काठमाडौं केन्द्रित साधन-स्रोत र कतिपय अधिकार अब कमान्ड हेडक्वार्टरहरूले प्रयोग गर्ने गरी अवधारणा अघि सारिएको छ । प्रवक्ताका अनुसार प्रकोप रेस्पोन्स तथा व्यवस्थापनलगायत सेनाले गर्दै आएका गैरसैन्य काम समेत सहज हुने गरी कमान्डको संरचना तय हुँदै छ । उनले भने, ‘सेनाको संगठनात्मक पुनर्संरचना पनि यही आधारमा हुन्छ ।’

सामान्यतया अहिले जिल्लाहरूमा राखिएका गण तथा गुल्म यथावत् रहनेछन् । उनीहरूको सञ्चार केन्द्र साझा बनाउन खोजिएको छ । कोर वा चमुको अवधारणा रहे पनि अहिलेको अवधारणा यसभन्दा फरक छ । सैनिक प्रवक्ता पौडेलको भनाइ छ, ‘यसलाई हामीले कमान्ड भनेका छौँ । पछि नाम परिवर्तन पनि हुन सक्छ ।’

सेनाको एयरबेस पूर्वमा विराटनगर, मध्यमा काठमाडौं उपत्यका तथा पश्चिममा सुर्खेतमा छ । प्रकोप व्यवस्थापनका लागि इटहरीस्थित पूर्वी पृतनाबाट पूर्व क्षेत्रका लागि समन्वय भइरहेको छ । सुर्खेतस्थित पश्चिम एयरबेसबाट सेनाले कणर्ालीलगायत दुर्गम क्षेत्रमा खाद्यान्न आपूर्ति, बिरामीको उद्धारलगायत गर्दै आएको छ ।

सेनाले सैन्य सामग्री तथा उद्धार सामग्री पनि विकेन्द्रीकृत गर्ने योजना बनाएको छ । बाँकेमा लजिस्टिक बेस राखेर मध्यपश्चिम, सुदूरपश्चिम र उत्तरपश्चिम पृतनाअन्तर्गतका क्षेत्रमा पुर्‍याउँदै आएको छ ।

चितवन, बर्दिबासलगायत क्षेत्रमा पनि लजिस्टिक बेस राख्न सकिने अवधारणामा छलफल भइरहेको छ । लजिस्टिक बेसमा सैन्य सामग्री, मेडिकल सामग्री, यातायातका साधन, यसको मर्मत तथा सम्भार केन्द्र रहने छन् ।

अशोज २२ गते, २०७७ - ०६:५२ मा प्रकाशित

यो नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार संस्था हो । हामी तपाईहरुमा देशविदेशका समाचार र विचार पस्कने गर्छौ । तपाईको आलोचनात्मक सुझाव हाम्रा लागी सधै ग्रह्य छ । हामीलाई पछ्याउनुभएकोमा धन्यवाद । हामीबाट थप पढ्न तल क्लिक गर्नुहोस् ।

हेर्नुहाेस्, तपाईंको आजको राशिफल

काठमाडौं । वि.सं.२०७७ साल कार्तिक ११ गते । मंगलबार । ईश्वी सन् २०२० अक्टोबर २७ तारिख । नेपाल संवत् ११४०...   

जोखिम ख्याल नगरी बजारमा चहलपहल

डोटी । दशैँका समयमा यहाँका प्रमुख बजार दिपायल, पिपल्ला र राजपुरमा चहलपहल बढेको छ । कोरोना सङ्क्रमणका...   

आज दसैंको मुख्य दिन विजयादशमी , टिकाकाे साइत बिहान १०ः१९ बजे

काठमाडाैं । आश्विन शुक्ल दशमीका अवसरमा आज देशभर विजयादशमी अर्थात धार्मिक कथाअनुसार असत्यमाथि सत्यको...   

गण्डकी प्रदेशमा चार काेराेना संक्रमितकाे मृत्यु, जम्मा मृत्तककाे संख्या ६३ पुग्यो

पोखरा । कोरोना भाइरस संक्रमणबाट गण्डकी प्रदेशमा एक महिलासहित थप चार जनाको मृत्यु भएकाे छ । पोखराका...   

नेकपाका नेता जनार्दन शर्मालाई पनि देखियाे कोरोना

काठमाडौं । सत्तारुढ नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का नेता तथा पूर्वमन्त्री जनार्दन शर्मालाई पनि...   
फेसबुकको अश्लिल कुराकानी सार्वजनिक भएपछि गाउँपालिका अध्यक्षलाई कार्बाही

फेसबुकको अश्लिल कुराकानी सार्वजनिक भएपछि गाउँपालिका अध्यक्षलाई कार्बाही

दोलखा। एक महिलसँग फेसबुक च्याटमा अश्लिल गतिविधिका लागि प्रस्ताव गरेको च्याटका ‘स्क्रिन सट’ हरु सामाजिक...   

आज महानवमी पर्व मनाइँदै

काठमाडौं । नेपाली हिन्दुहरूकाे महान् चाड बडा दशैंको आज नवौं दिन महानवमी पर्व हर्षोल्लासका साथ दुर्गा...   

बलात्कारको पनि बद्ला ! दाजुभाइ पक्राउ

राजविराज । बलात्कारको आरोपमा कारागार थुनामा परेका आरोपितकी ४५ वर्षीया श्रीमतीमाथि बलात्कार प्रयास...   
बाबुराम भट्टराई र हिसिला यमीलाई कोरोना पुष्टि

बाबुराम भट्टराई र हिसिला यमीलाई कोरोना पुष्टि

काठमाडौं । जनता समाजवादी पार्टीको संघीय परिषदका अध्यक्ष तथा पूर्व प्रधानमन्त्री डा. बाबुराम भट्टराई...   

विपन्न नागरिक भन्छन् : दशैँ कसरी टार्ने ?

टीकापुर । टीकापुर नगरपालिका –१ एकतानगर शिविरकी धनकला विक टाउकामा धान बोकेर मिल दौडिइन् । दशैँको सप्तमीका...   
अरु धेरै

प्रतिकृया लेख्नुहोस्:

अन्य समाचारहरु:
Top