Khabar Dabali Logo
  January 17, Sun

यसरी बनाएको थियो भारतले लिपुलेकको सडक एमआई सेभेनटिन् हेलिकप्टरदेखि अष्ट्रेलियन मेशिनसम्मको प्रयोग

यी गाउँहरु नेपाली भूमि भएको ऐतिहासिक प्रमाण नेपालसँग भएपनि कुटनीतिक तवरमा यसबारेमा ठोस कुरा हुन सकेको छैन । भारतले कालापानीमा इन्डो तिब्बतीयन सीमा सुरक्षा बल नै राखेको छ ।

काठमाडौं । नेपाल, भारत र चीनको त्रिदेशीय सीमा क्षेत्रका रुपमा रहेको लिपुलेक क्षेत्रमा भारतले नेपाली भूमि भएर सडक लगेपछि विवाद चर्किएको छ ।

भारतले उत्तराखण्ड राज्यको पिथौरागढ जिल्ला अन्तर्गत पर्ने धार्चुलादेखि लिपुलेकसम्म ८० किलोमिटरको सडक सम्पन्न गरेको हो । धार्चुला नेपालको दार्चुला जिल्लासँग सीमा जोडिएको भारतीय क्षेत्र हो ।

शुक्रबार एउटा कार्यक्रमबीच रक्षा मन्त्री राजनाथ सिंहले उक्त सडकको उद्घाटन समेत गरेका छन् । भारतीय मिडियामा भने उक्त सडकलाई मानसरोवर यात्रासँग जोडेर प्रचार गरिएको छ ।

धार्चुलामा लिपुलेख सडकको उद्घाटन गरिदै, रक्षामन्त्री राजनाथ सिंहलगायतले दिल्लीबाट भिडियोमार्फत यसको उद्घाटनको निर्देशन दिएका थिए ।

जबकि उक्त सडकको रणनैतिक महत्व निकै ठूलो रहेको छ । यसबाट चीनको सीमासम्म सहजै भारतीय सैनिक पुग्न सक्ने बाटो खुलेको छ । साथै चीन र भारतको व्यापारमा पनि यसले तीब्रता दिने छ । दिल्लीबाट यो रुट हुँदै चीनको बोर्डर जान जम्मा ७ सय ९० किलोमिटर मात्रै रहेको छ ।

भारतीय सेनाका लागि रणनीतिक महत्व रहेको यो सडक १७ हजार फीटको उचाईमा बनेको छ । भिडियो कन्फ्रेन्सका माध्यमले उद्घाटन गरिएको उक्त कार्यक्रममा भारतीय सेनाका प्रमुख बिपिन रावत, सेना प्रमुख जनरल एमएम नरवणे र बिआरओ प्रमुख लेफ्टिनेन्ट जनरल हरपाल सिंह समेत उपस्थित हुनुले यो सडक धार्मिक प्रयोजनका लागि नभएको स्पष्ट गरेको छ ।

भारतले यो सडक निकै अघि देखि शुरु गरेको थियो । तर लिपुलेकतर्फको १३ किलोमिटर सडक निर्माण गर्नु भने उसका लागि निकै चुनौतीपूर्ण रहेको थियो । ठूला पहाड र प्रतिकुल मौसमका कारण तथा चीनको स्वीकृति नपाएको कारण यो सडक लामो समयदेखि पूर्ण हुन सकेको थिएन ।

भारतले सडक निर्माणलाई धार्मिक सडकको नाम दिएर मानसरोवर यात्रामा चार पाँच दिन लाग्ने ठाउँमा अब चार घण्टामा पुग्न सकिने भनेर सैन्य रणनीतिलाई ढाकछोप गर्न खोजेको छ ।

हेलिकप्टरको प्रयोग
आजतक मिडियाले उल्लेख गरे अनुसार, पहाडमा सडक बनाउनका लागि भारतीय वायुसेनाको एमआई १७ र एमआई २६ जस्ता हेलिकप्टरको प्रयोग गरिएको थियो । प्रधानमन्त्री कार्यालयका अधिकारीले यो परियोजनाको प्रत्यक्ष कमाण्ड लिएका थिए । पहाड काट्नका लागि भने अष्ट्रेलियाबाट अत्याधुनिक मशिन मगाइएका थिए । यी मशिनको मद्दतले तीन महिनाभित्र ३५ किलोमिटर पहाड काटेर सडक बनाइएको थियो ।

घटियाबगडदेखि लिपुलेकसम्म ७५.५४ किलोमिटर लामो सडक निर्माण बिआरओ अर्थात् बोर्डर रोड अर्गनाइजेसनले गरिरहेको हो । अहिले लिपुलेकतर्फको ६२ किलोमिटरको काम पूर्णरुपमा सम्पन्न भएको छ ।

मान सरोवर जाने लिपुलेक पास ।

यी गाउँहरु नेपाली भूमि भएको ऐतिहासिक प्रमाण नेपालसँग भएपनि कुटनीतिक तवरमा यसबारेमा ठोस कुरा हुन सकेको छैन । भारतले कालापानीमा इन्डो तिब्बतीयन सीमा सुरक्षा बल नै राखेको छ ।

चीनसँगको समझदारीलगत्तै भारतले गुन्जीमा ‘ट्रेड अफिस’ स्थापना गरेको छ । सो कार्यालयको सुरक्षार्थ इन्डो–तिब्बतीयन बोर्डर पुलिसको मिठी चौकी परिचालन भएको छ । जुन १ देखि अक्टोबर ३१ सम्म लिपुलेक हुँदै भारत र चीनबीच बर्से्नि व्यापार भइरहेको छ ।

भारत सरकारको बोर्डर रोड अर्गनाइजेसन (बिआरओ)ले सडक निर्माण गरेको हो । सडकका लागि सन् २०१८ मा केन्द्र सरकारले चार अर्ब ३९ करोड ४० लाख रुपैयाँ विनियोजन गरेको थियो । इन्डो–चाइना बोर्डर रोड परियोजनालाई भारतको ‘क्याबिनेट कमिटी अन सेक्युरिटी’ले बजेट दिएको हो ।

भारतीय पक्षले कालीनदीको पारिपट्टि सडक निर्माण भएकाले नेपालले चिन्ता गर्नुपर्ने अवस्था नभएको बताउँदै आएको छ । तर, कालीनदीको मुहानकै विषयमा ऐतिहासिक तथ्य र भारतीय तर्कमा विरोधाभाष छ ।

व्यासको छाङरुभन्दा माथि लिम्पियाधुराबाट निस्किएको नदी कालीनदी हो भन्ने ऐतिहासिक प्रमाण छन् । त्यसैले नेपालको सिमाना लिम्पियाधुरासम्म हो । स्थानीय भाषामा कुटी–याङ्दी (कालीनदी)लाई नै सीमानदी मान्दा गुन्जी र नाभी कालीवारि नेपालमा पर्छन् ।

नेपाल र भारतबीच सन् १८१६ मा सुगौली सन्धि भएको थियो, सन्धिको धारा ५ अनुसार नेपालको पश्चिममा कालीनदी भारतसँगको सिमाना हो । भारतले पनि सन् १८६० सम्म लिम्पियाधुराबाट निस्किएको नदीलाई नै कालीनदी मानेको थियो । तर, त्यस्को एक सय वर्षपछि सन् १९६२ मा चीनसँगको युद्धका लागि नेपाली भूमि प्रवेश गरेको भारतीय फौज फर्किएन ।

उद्घाटन कार्यक्रममा उपस्थित भारतीय सेना प्रमुखसहित सुरक्षा अधिकारी ।

नेपाली भूमिमाथिको कब्जालाई वैध बनाउन भारतले लिम्पियाधुराभन्दा पूर्व लिपुलेकबाट बग्ने नदीलाई काली भनेर व्याख्या गर्न थाल्यो । यसरी भारतले लिम्पियाधुरादेखि लिपुलेकसम्मको ३१० वर्गकिलोमिटर भूमि कब्जा गर्‍यो, यति ठूलो भूभाग ५८ वर्षदेखि भारतको नियन्त्रणमा छ ।

एभरेष्ट दैनिकबाट

बैशाख २७ गते, २०७७ - ०९:४६ मा प्रकाशित

यो नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार संस्था हो । हामी तपाईहरुमा देशविदेशका समाचार र विचार पस्कने गर्छौ । तपाईको आलोचनात्मक सुझाव हाम्रा लागी सधै ग्रह्य छ । हामीलाई पछ्याउनुभएकोमा धन्यवाद । हामीबाट थप पढ्न तल क्लिक गर्नुहोस् ।

अख्तियारका पूर्वप्रमुख बस्न्यात पुर्पक्षका लागि थुनामा

काठमाडौं । बालुवाटारको ललिता निवासको जग्गा व्यक्तिको नाममा दर्ता गरेको घटनामा विशेष अदालतले अख्तियार...   

सर्वदलिय बैठकमा कांग्रेसले भन्यो–सरकार सच्चिनुपर्छ

काठमाडौं । प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली कांग्रेसले सरकारको गलत क्रियाकलापले गर्दा सडकमा असन्तुष्टि...   

ओली प्रतिवेदनको चिराफार : प्रस्ताव आफैमा अन्तरविरोधी

नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)को शनिबार सम्पन्न बैठकमा अध्यक्ष ओलीले ३८ पृष्ठ लामो प्रस्ताव प्रस्तुत...   

बैतडीमा तलब नपाएपछि शिक्षक आन्दोलित

बैतडी । लामो समयदेखि तलब नपाएपछि आन्दोलित भएका बैतडीको सिगास गाउँपालिकाका सामुदायिक विद्यालयमा कार्यरत...   

आज सातै प्रदेशमा एकै साथ ३ सय ९६ अस्पतालको शिलान्यास गरिँदै

काठमाडौं। आज सरकारले सातै प्रदेशमा एकै साथ तीन सय ९६ वटा आधारभूत अस्पतालको शिलान्यास गर्दैछ। ग्रामिण...   
ओली प्रवृतिसँग आज लड्ने कि भोली !

ओली प्रवृतिसँग आज लड्ने कि भोली !

नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) यस्तै ल्याङ्ग ल्याङ्गमा अब धेरै दिन रहिरहनु घातक हुनेछ । मिटिङ पछी...   

के छ अध्यक्ष ओलीको जवाफी प्रस्तावमा (पुर्ण पाठसहित)

प्रिय कमरेडहरुकेन्द्रीय सचिवालयनेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) । यही २०७७/०७/२८ गते आयोजित पार्टी...   

सातै प्रदेशमा पठाइयो प्रचण्डको राजनीतिक प्रस्ताव

काठमाडौं । सत्तारुढ दल नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का कार्यकारी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले...   
देउवासँग ओलीको गोप्य भेट, के भयो कुराकानी ?

देउवासँग ओलीको गोप्य भेट, के भयो कुराकानी ?

काठमाडौं । पार्टी विवादका कारण एक्लिएका केपी शर्मा ओलीले प्रधानमन्त्री पद नै संकटमा पर्ने खतराका...   

सुरेन्द्र पाण्डेमाथि ओली पक्षका कार्यकर्ताद्वारा दुव्र्यावहार, नेपालद्वारा कारवाहीको माग

चितवन । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली निकट कार्यकर्ताहरुले नेकपा नेता सुरेन्द्र पाण्डेमाथि दुर्व्यवहार...   
अरु धेरै

प्रतिकृया लेख्नुहोस्:

अन्य समाचारहरु:
Top