Khabar Dabali Logo
  July 14, Tue

घुँगी र गँगटो चिचिरेको स्वाद लिन धिमाल घरवासमा बस्नै पर्छ

झापा । झापाको दमक–३ स्थित दोघरे टोलमा झुरुप्प धिमाल बस्ती छ । चिटिक्क सजाइएको दशवटा घरमा अमेरिका, जर्मन, अस्ट्रेलिया र बेलायतका पर्यटकले रात बिताइसकेका छन् । बेलाबेला आइरहने पाहुनाको बासका लागि हरेक घरमा एउटा कोठा छुट्याइएको छ । यहाँ आउने पर्यटक यी समुदायका संस्कृति र खानपानमा औधि आकर्षित हुँदै घरवास ९होमस्टे०मा रमाउने गर्दछन् ।

दोघरे बस्तीभित्र शान्ति धिमालको सुन्दर, आकर्षक सानो घर छ । पाहुना आएका बेला पूरै परिवार सत्कारमा जुट्छ । पर्यटकको रोजाइअनुसारको खानपान तल्लिन हुन्छन् उनीहरु ।“कहिले स्वदेशी र कहिले विदेशी पाहुना आउछन्”, घरवास सञ्चालन गरिरहेकी शान्ति धिमाल भन्छन्, “भरसक घरबारीमै भएका खानेकुराहरु खुवाउँछौँ, तर कुनै परिकार चाहियो भने भने मात्र खोजी गरेर ल्याउने गरेका छौँ ।”

झापामा धिमाल समुदायले सञ्चालन गरेको यो एकमात्र घरवास गाउँ हो । नेपाल भ्रमण वर्ष २०२० मा गाउँ आकर्षक हुनसक्छ । ‘प्रथम नागरिक सामुदायिक धिमाल होमस्टे’ नामक संस्था मार्फत् सञ्चालित यहाँको घरवास पछिल्लो समय अति लोकप्रिय बनेको छ । हरेक घर परिवार सदस्यले घरवास व्यवस्थापनसम्बन्धी तालीम प्राप्त गरेका छन् ।

दमक नगरपालिकाले धिमाल जातिलाई २०७४ सालमा ‘नगरको प्रथम नागरिक’ घोषणा गरेको छ । नगरपालिकाको आँगनमा नै धिमाल परिवारको कलात्मक प्रतिमा रखेर नगरले प्रथम नागरिकप्रति सम्मान दर्शाएको छ । झापा, मोरङ र सुनसरीमा मात्र बसोबास गर्दै आएका आदिवासी धिमालहरुको रहनसहन र संस्कृति चाखलाग्दो छ ।

विसं २०६८ को जनगणनाअनुसार दमकमा बसोबास गर्ने धिमालहरुको जनसङ्ख्या १५ हजार रहेको छ । यस समुदायको वेशभूषा, भाषा, संस्कृति र चाडपर्वका बारेमा अध्ययन अनुसन्धान गर्न विदेशबाट समेत अनुसन्धाताहरु घरवासमा आउने गरेको प्रथम धिमाल व्यवस्थापन तथा धिमाल सांस्कृतिक सङ्ग्रहालय निर्माण समितिका संयोजक लोकबहादुर धिमालले जानकारी दिए । समितिले घरवासलाई व्यवस्थित गर्न मद्दत पु¥याउँदै आएको छ ।

घरवासमा आउने पर्यटकहरुले धिमाल परम्परा अनुसार स्वागत, सत्कार र खानपान पाउने गरेका छन् । घुँगी र गँगटोको परिकार सबैभन्दा प्रख्यात छ । बाफमा उसिनेर पकाइएको धानको चामलको भातलाई धिमालहरु ‘चिचिरे’ भन्छन् । “पर्यटकहरुको प्रमुख माग घुँगी, गँगटा र चिचिरेको हुन्छ । ” प्रथम नागरिक धिमाल सामुदायिक होमस्टे समितिकी अध्यक्षसमेत रहनुभएकी शान्तिले भनिन् । लोकल कुखुराको मासु, सँुगुरको रोस्ट, सुँगुरको भुटन लगायतका परिकारहरु धिमाल घरवासको नियमित खानेकुरा हुन् । खसी, हाँस, परेवा आदिको मासु रुचाउनेहरुका लागि पनि यहाँ उचित व्यवस्था मिलाइने गरेको छ ।

घरवास निकै सस्तो छ । एक रात बास बसेको रु ४०० र एक छाक खानाको परिकार अनुसार रु ३०० देखि ५०० सम्म तिर्नुपर्छ । प्रदेश नंं १ को सरकारद्वारा गठित ग्रामीण पर्यटन तथा हस्तकला उपसमितिका संयोजक अर्जुन कार्की बजारको भन्दा यहाँ खाना र बास निकै सस्तो रहेका बताउछन् ।

शिरदेखि पाउसम्म जातीय गर गहना र पेटानीमा सजिएका धिमाल युवतीले स्वागत गर्दा पर्यटकहरु मख्ख पर्ने गर्छन् । अमेरिका, बेलायत, अस्ट्रेलियालगायत तेस्रो देशबाट अध्ययन–अनुसन्धानका लागि आउने पर्यटकहरुले हप्ताँैसम्म यहाँका घरवासमा बसेर आफ्नो अध्ययन पूरा गर्छन् । ती समुदायको परम्परागत पहिचान झल्काउन कलात्मक नमूना धिमाल सांस्कृतिक घरसमेत यहाँ निर्माण भइरहेको छ । प्रथम धिमाल व्यवस्थापन तथा धिमाल सांस्कृतिक सङ्ग्रहालय निर्माण समितिका संयोजक लोकबहादुर धिमालले यस समुदायका जन्मदेखि मृत्यु संस्कारसम्मका सस्कार, प्रयोग गर्ने सामग्री सङ्ग्रहालयमा रहने जानकारी दिए ।

नमूना सङ्ग्रहालय निर्माणका लागि सङ्घीय सरकारले ४० लाख, प्रदेश सरकारले ३० लाख र बाँकी दमक नगरपालिकाले गरी रु एक करोड प्रदान गरेको छ । नेपाल भ्रमण वर्ष–२०२० मा यहाँ घरवासका लागि पर्यटक बढ्ने आङ्कलन गरेर थप तयारीहरु गरिएको जनाइएको छ ।

आदिवासी जनजातिको झापामा ठूलो जनसङ्ख्या भएता पनि धिमालबाहेकका जनजातिले घरवास सञ्चालन ल्याउन सकेका छैनन् । मेचीनगर र दमकमा मात्र घरबास सञ्चालनमा छ । किसान, मुण्डा, मालपाडे, मेचे, धिमाल, सन्थाल, गनगाई, राजवंशीलगायत ३६ जातजातिको जिल्लाभित्र बसोबास छन् । पर्यटन व्यवसायलाई सीमान्तकृत जनसमुदायको जीवनस्तर उकास्ने, सांस्कृतिक र प्राकृतिक सम्पदाको संरक्षण गर्ने कार्यमा घरवासले महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्ने भए पनि स्थानीय सरकारहरुले यस क्षेत्रमा ध्यान पु¥याउन सकेका छैनन् ।

मेचीनगर–४ बाहुनडाँगीमा विसं २०६७ मा स्थापना भएको बाहुनडाँगी सामुदायिक घरवास जिल्लाकै पहिलो घरवास हो । पर्यटन वर्ष–२०११ का अवसरमा सो घरवास सञ्चालनमा ल्याइएको थियो । “होमस्टेका बारेमा समाजले बिस्तारै बुझ्न थालेको हुँदा पछिल्लो समय आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटक घरवास खोज्दै आउन थालेका छन्”, ग्रामीण पर्यटनका अभियन्ता अर्जुन कार्की भन्छन्, “नेपाल भ्रमण वर्ष २०२० लाई लक्षित गरी नयाँ घरवासको पहिचान गर्ने र बन्द भइसकेका पनि खुलाउने तयारीमा लागिरहेका छौँ ।”

झापाको मेचीनगर–३ को गाडागल्लीमा सिमाना सामुदायिक घरवास र बेँसीबजारमा ग्रिन भ्यू सामुदायिक घरवास सञ्चालनमा छन् । गौरादहमा महारानीझोडा कृषि सहकारी संस्थाले एकै पटकमा ५० पर्यटकलाई बास बसाउन सक्ने क्षमताको घरवास निर्माण भइरहेको संस्थाकी अध्यक्ष मीना ढकाल जानकारी दिन्छिन्। नेपाल भ्रमण वर्षलाई लक्षित गर्दै निर्माण गरिएका ती घरवास आगामी वैशाखदेखि सञ्चालनमा आउनेछन् ।

प्रदेश नं १ सरकारले पनि घरवास सञ्चालन कार्यविधि २०७५ तयार गरेको छ । घरवास सञ्चालनलाई सरकारले प्राथमिकतामा राखेको नेपाल पर्यटन बोर्डको काँकडभिट्टा कार्यालयकी प्रमुख सुस्मिता दाहालले बताए । झापाको केचनाकवल, बाह्रदशी, बुद्धशान्ति लगायतका स्थानमा घरवासको राम्रो सम्भावना रहेको उल्लेख गर्दै उनले भने, “प्रदेश सरकारले होमस्टे सञ्चालन र पर्यटन प्रवद्र्धनमा जोड दिनेलाई सहयोग गर्ने कार्यविधि बनाएको छ ।”

पुस १४ गते, २०७६ - १३:५८ मा प्रकाशित

यो नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार संस्था हो । हामी तपाईहरुमा देशविदेशका समाचार र विचार पस्कने गर्छौ । तपाईको आलोचनात्मक सुझाव हाम्रा लागी सधै ग्रह्य छ । हामीलाई पछ्याउनुभएकोमा धन्यवाद । हामीबाट थप पढ्न तल क्लिक गर्नुहोस् ।

अराजकता मच्चाउने न्यु मिडियाका गतिविधितर्फ सचेत रहन आग्रह

काठमाडौं । सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्री डा युवराज खतिवडाले प्रेस काउन्सिल नेपालको आज अपराह्न...   

१७ वर्षीया एक बालिकाको अश्लील भिडियो बनाई पोष्ट गर्ने सुरज श्रेष्ठ पक्राउ

काठमाडौं । प्रहरीको साइबर ब्युरोले चितवनकी १७ वर्षीया एक बालिकाको अश्लील भिडियो बनाई सामाजिक सञ्जालमा...   

तनहुँ पहिरो अपडेट : मृतकको संख्या सात पुग्यो, पाँच बेपत्ता, तीन घाइते

तनहुँ । अविरल वर्षासँगै आएको पहिरामा पुरिएर आज तनहुँमा मृत्यु हुनेको सङ्ख्या सात पुगेको छ । पहिराले...   

बलात्कारको अभियोगमा हिरासतमा रहेका थुनुवामा कोरोना पुष्टि भएपछि हिरासत ‘सील’

सुर्खेत । जिल्ला प्रहरी कार्यालय सुर्खेतको एक थुनुवाका कोरोना सङ्क्रमण पुष्टि भएपछि हिरासत ‘सील’...   

उपत्यकामा ९ जनासहित १४४ जनामा कोरोना पुष्टि, निको हुनेको संख्या १० हजार २९४ पुग्यो

काठमाडौं । पछिल्लो २४ घण्टामा थप १४४ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि भएको छ । योसँगै नेपालमा कोरोना संकमितको...   

विपद्को दोष प्रकृतिलाई दिन मिल्दैन, अज्ञानता र कमजोरीले जनधनको क्षति भयो : गृहमन्त्री

काठमाडौं । गृहमन्त्री रामबहादुर थापाले प्राकृतिक प्रकोपका घटनापछिको राहत र उद्धारका लागि कानून,...   

मनसुन शुरु भएयता बाढी र पहिरोमा परी ८५ को मृत्यु, ४६ बेपत्ता

काठमाडौं । सरकारले यस वर्षको मनसुन शुरु भएयता बाढी र पहिरोमा परी ८५ जनाको मृत्यु हुनका साथै ४६ जना बेपत्ता...   

आजदेखि उपत्यकामा मयुँर यातायात सञ्चालन

काठमाडौं । यातायात व्यवसायीले सरकारसँग विभिन्न माग राखेर सेवा सञ्चालन नगरेपनि मयुँर यातायात प्रालीले...   

शिक्षाका दिगो विकास लक्ष्य कार्यान्वयनको तयारी हुँदैछ : मन्त्री पोखरेल

काठमाडौं । शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधिमन्त्री गिरिराजमणि पोखरेलले दिगो विकास लक्ष्यमा समावेश शिक्षासम्बन्धी...   

प्रदेश सरकारकोतर्फबाट दुई विधेयक दर्ता

हेटौंडा । वाग्मती प्रदेशसभा सचिवालयमा प्रदेश सरकारकोतर्फबाट आज दुई वटा विधेयक दर्ता गरिएको छ । दर्ता...   
अरु धेरै

प्रतिकृया लेख्नुहोस्:

अन्य समाचारहरु:
Top