Khabar Dabali Logo
  January 28, Tue

कान्छा जिल्ला अध्यक्षलाई ११ प्रश्न – ‘ युद्ध कसरी सम्झनुहुन्छ ?’

हिजो धारे हात लगाएका हामीहरु आज कुम जोडेर हिंड्ने अवस्थामा छौं । यो समयको आवश्यकताले निम्ताएको अवस्था हो । यसलाई गतिशिल आन्दोलनको एक रुपमा लिनु पर्दछ ।

नेकपा एकतापछि विनोद कटुवाल उदयपुरका जिल्ला अध्यक्षमा चयन भएका छन् । सम्भवत ३२ वर्षका कटुवाल नेपालकै सबैभन्दा कान्छा जिल्ला अध्यक्ष पनि हुन् । लामो बलिदानीपूर्ण संघर्षबाट देशको सबैभन्दा ठुलो पार्टीको कान्छा जिल्ला अध्यक्षसम्मको सिडिँ चढेका कुटवाललाई खबरडबलीले ११ प्रश्न सोधेको थियो । प्रस्तुत छ –११ प्रश्नका ११ उत्तर !

कसरी जोडिनु भयो राजनीतिक यात्रामा ?

मेरो बुबा मोहन कटुवाल ०३४/०३५ सालतिरबाटै कम्युनिष्ट आन्दोलनमा जोडिनुभएको थियो । उहाँ सक्रिय राजनीतिमा लागिसकेपछि त्यसको स्वभाविक प्रभाव परिवारमा पर्ने नै रहेछ । जसको कारण हामीहरु पनि सानैदेखि कम्युनिष्ट आन्दोलनतिर सहभागि भयौं । मैंले ०५१ साल अर्थात ७/८ वर्षको उमेरमै अखिल क्रान्तिकारीको सदस्यता लिएको थिएँ । त्यसपछि विद्यार्थी आन्दोलनमा सहभागी हुँदै अहिलेसम्म निरन्तर कम्युनिष्ट आन्दोलनमै आवद्ध छु ।

राजनीतिमा जोडिन केहि विशेष प्रेरणादायी घटनाले भूमिका खेले कि ?

हो खासमा मलाई मेरो पारिवारिक राजनीतिक प्रभावले यहाँसम्म ल्याएको हो । मेरो बुबा तत्कालीन माओवादीको उदयपुर जिल्ला संस्थापक सदस्य पनि हुनुहुन्थ्यो । उहाँहरुको अुगवाईमा नै जिल्लामा कम्युनिष्ट आन्दोलनको सुरुवात भएको हो । जनयुद्ध सुरु भएसँगै बुबा सक्रिय रुपमा भूमिगत भई माओवादी आन्दोलनमा सहभागी हुनुभयो । जसको कारण हामी सबै विस्थापित हुने अवस्थामा पनि पुग्यौं । प्रहरीको दमन सहन नसकेपछि ०५४ सालदेखि घर छोडेर हामीहरु हिंडेका थियौं । पछि भाग्दै लुक्दै हिंड्नुपर्ने अवस्था पनि भयो । ०५५ को कार्तिकतिर उदयपुरको कटारीमा मेरो बुबाको हत्या भएछ । बुबाले आन्दोलनमा सहभागी हुँदै गर्दा शहादत प्राप्त गर्नुभयो । मुख्यत: बुबाको शहादतसँगै राज्यको अत्याचार अनि दमनले हामीलाई माओवादी आन्दोलनमा जोडिन र सक्रिय हुन जबरजस्त प्रेरणा मिल्यो भनौं ।

तपाईं उमेरले पनि सानै । माओवादी पार्टी भूमिगत अवस्थामा पनि थियो । कसरी कहाँबाट जोडिन पुग्नु भयो ?

बुबाको शहादत पश्चात मलाई माओवादी आन्दोलनमा जोडिनुको बिकल्प छैन भन्ने लागेको थियो । लगत्तै मैंले सम्र्पक खोज्ने प्रयास पनि गरें । त्यतिबेला म माओवादी नेता अग्नी प्रसाद सापकोटाको सम्र्पकमा गएँ । उहाँ हाम्रो नातेदार पनि पर्नुहुन्छ । म उहाँको घरमा बसेर विद्यालय शिक्षालाई निरन्तरता दिंदै पार्टी आन्दोलनमा सहभागी हुन थालें । सापकोटाको घरमा रहेर ७ र ८ कक्षाको अध्ययन पनि गरेको थिएँ । मैंले त्यहाँ छँदा पार्टीको काममा एकठाउँदेखि अर्कोठाउँसम्म जाने, पार्टी सम्पर्क जोडिदिने काम गर्थें ।

भनेपछि सानै उमेरदेखि नै सक्रिय हुनुभयो ?

कतिपयले यस्तो उमेरमा कसरी हिड्नुभयो भनि सोध्छन् । खासमा म उमेरमा सानो भएपनि राजनीतिक परिवारमा हुर्केको थिएँ । राजनीतिक चेतनाले मलाई समानता र न्यायसहितको समाजको परिकल्पना गर्न प्रेरित गर्यो । बुबाको राजनीतिक आन्दोलनमा हिंड्दै गर्दा भएको शहादत र प्रहरी दमनले स्वभाविक मलाई माओवादी आन्दोलनमा जोडिन अभिप्रेरित गरेको हो ।
राज्यसत्ताले हामीमाथि गरेको अन्याय र अत्याचारका कारण बदलाभाव जाग्ने कुरा भईहाल्यो । बुबाको शहादत, घर बस्ने स्थिति नहुने, पढ्ने स्थिति नहुने अनि कारण माओवादी आन्दोलनमा जोडिने अनि पूर्णकालिन भएर काम गर्ने अवस्था रहिहाल्यो । आन्दोलनमा सहभागि भइसकेपछि सामाजिक उत्पीडन, अन्याय र अत्याचारलाई नजिकबाट हेर्ने, समाजको वस्तुस्थिति गहिरो गरि बुझ्ने अवस्था बन्यो । त्यसले मलाई विस्तारै परिपक्क पनि बनाउँदै लग्यो । म वास्तवमै आन्दोलनबाट परिपक्क बनेको मान्छे हुँ ।

कहिलेदेखि सूरु भयो पूर्णकालिन राजनीतिको यात्रा ?

काम त विद्यार्थी संगठनमा रहि पहिलेदेखि नै गर्थें । पछि ०५७ साल चैत्रबाट म पनि पूर्णकालिन भई सबै छोडेर आन्दोलनमा सहभागी भएको थिएँ । पूर्णकालिन राजनीति सुरुभएसँगै मेरो क्षेत्र विद्यार्थी आन्दोलन नै थियो । म अखिल क्रान्तिकारी सिन्धुलीको जिल्ला सचिवको जिम्मेवारीमा सहित आन्दोलन होमिए । पछि आफ्नै गृहजिल्ला उदयरपुरमा गई काम गर्न थालें । मलाई पार्टीले अखिल क्रान्तिकारीको जिल्ला अध्यक्षको जिम्मेवारीमा त्यहाँ पठाइएको थियो । पूर्णकालिन राजनीतिमा कहिले विद्यार्थी संगठन अनि कहिले पार्टीको जिल्लामा भिन्न भिन्न मोर्चामा रहेर काम गरें ।

युद्ध ! सुन्दै डरलाग्दो ! कसरी सम्झनुहुन्छ ?

युद्धमा छँदा धेरै पटक मृत्युले नजिकैबाट छोएर गएजस्तो अनुभव हुन्थ्यो । त्यस्तो अवस्था धेरैपटक आयो । कयौं पटक शाही सेनाको घेरामा पर्ने सके तोड्ने नसके भाग्ने अवस्था भइरहे । कतिपय नजिकै रहेका साथीहरु शहादत हुने अवस्था पनि आयो । त्यसबेला म शारिरिक रुपमा सानो र कमजोर भएपनि ममा भएको क्रान्तिप्रतिको चेत र उत्साहले आन्दोलनका बाटोमा हिंड्न धेरै अभिप्रेरित गरिरह्यो । गाह्रो सारो भन्ने स्वभाविक हो । युद्धमा धेरै पटक जीवन मरणको सामना गरेको थिएँ ।

०६० माघको पहिलो सातातिरको एउटा घटना अलि सम्झना आउँछ । एक बिहान म पार्टीकै कलाकार टिमसहित उदयपुरको कटहरे जाँदै थिएँ । हामीलाई अचानक तत्कालीन शाही सेनाले घेरा हाल्यो । एकजना कलाकार बहिनि त्यहिँ शहादत हुुनुभयो । ७/८ जना साथीहरु घाईते भए । केहि साथीहरु पक्राउ पनि परे । म अचम्मै गरि जोगिन पुँगेको थिएँ । यस्ता घटना धेरै पटक भए ।

शान्तिपूर्ण राजनीतिक यात्रा कस्तो रह्यो ?

हामीहरु युद्धबाट कठोर शैन्य प्रशिक्षणसँगै आएका मान्छेलाई शान्तिपूर्ण राजनीतिमा आउँदा कता–कता के– नमिलेको जस्तो लाग्थ्यो । तथापी आउँदो यात्रा त्यहि थियो । शान्तिपूर्ण राजनीतिमा आइसकेपछि पनि म पहिला झैं पार्टीकै राजनीतिक संयन्त्रहरुमा जिम्मेवारी लिएर काम गरें । फेरिएको गतिविधि अनुसार भूमिका निर्वाह गरें । युद्ध सकिने वित्तिकै उदयपुरकै एक इलाका इन्चार्जको भूमिकाका थिएँ ।

हतियारबन्द राजनीति अनि खुला परिवेशको राजनीति अलिक अनौठो पनि थियो । जनतासँग जोडिने, विकास निर्माणका काममा जोडिने, जनताका जनगुनासाहरु सम्बन्धित निकायमा पैरविको लागि भूमिका खेल्ने, पार्टी संगठनका विभिन्न भूमिका काम गर्ने अवस्था रह्यो । यो करिब १ दशकभन्दा लामो यात्रामा हामी धेरै जनताको नजिक भएरै काम गरेका छौं । राजनीतिक उतारचडावहरु पनि निकै भएका छन् । तथापी बदलिंदो समय अनुसार पार्टीले लिएको नीति तथा कार्यक्रमलाई लागु गर्ने सबालमा हामी जुटिरहेका छौं ।

ऐतिहासिक रुपमा भर्खरै पार्टी एकता सम्पन्न भएको छ । यहाँ नयाँ जिम्मेवारीमा पनि हुनुहुन्छ । यसलाई कसरी लिनुभएको छ ?

हिजो धारे हात लगाएका हामीहरु आज कुम जोडेर हिंड्ने अवस्थामा छौं । यो समयको आवश्यकताले निम्ताएको अवस्था हो । यसलाई गतिशिल आन्दोलनको एक रुपमा लिनु पर्दछ । यससँगै व्यक्तिगत रुपमा मलाई जिम्मेवारी पनि थपिएको छ । चुनौतिपूर्ण घडिमा म जिम्मेवारीमा छु । तथापी मैंले जिम्मेवारीलाई एउटा राजनीतिक यात्राकै एक कोर्षमा रुपमा हेरेको छु । धेरै कुराहरु मिलाएर लैजानु पनि छ । विधि र प्रक्रियालाई अवलम्बन गर्दा त्यो मिल्दै जान्छ ।

चुनौति चाहिं खास के छ ?

चुनौति यो अर्थमा छ कि पार्टीहरु भित्र विकृति, विसंगति अनि अराजकताले शिखर चुमेको अवस्था छ । यहीबीच दुई तिहाई ल्याएको घमण्ड पनि हामीसँगै छ । यति भिन्न–भिन्न सोंच र इतिहास बोकेका साथीहरु हुनुहुन्छ । यो अवस्थामा नेतृत्व गर्ने विषय धेरै चुनौतिपूर्ण छ ।

यो अवस्थामा सबैको भूमिकालाई सम्मान गरेर, सबैको योगदानलाई ठाउँ दिएर आउने परिस्थितिको सामना गरेर जानुपर्छ । मेरो ठाउँमा मैंले गर्ने भूमिका पनि त्यहि हो । उदयपुर आफैंमा वामपन्थी पृष्ठभूमिको जिल्ला पनि हो । नेकपाको स्थापनादेखि नै यसको विरासत छ । गौरवपूर्ण हाम्रो इतिहासका बीच पनि आन्तरिक केहि चुनौतिहरु त भई नै हाल्ने भए ।

पार्टी संगठन सञ्चालनमा केहि समस्याहरु पक्कै छन् । त्यसलाई सामुहिक रुपबाटै समाधान गर्दै लैजानु पर्छ । सामुहिक रुपबाट विधिसम्मत ढंगले, सबैलाई न्याय दिलाउने गरी पार्टी अगाडि बढाउनु पर्दछ ।

दुई धारको मनोविज्ञानले समस्या ल्याउँछ भनिन्छ । यसलाई कसरी मिलाउनुहुन्छ ?

सबैभन्दा जटिल विषय एकता पश्चात दुई धारको मनोविज्ञान मिलाउने कुरा हो । हामी नेकपाका सदस्य हौं भन्ने कुरा स्थापित गराउनु नै चुनौतिपूर्ण विषय छ । सबै जिल्ला नेतृत्वमा छानिएका साथीहरुले यो विषयलाई गम्भिरतापूर्ण लिन आवश्यक छ । हिजो एकअर्कालाई धारे हात लगाएर हिंडेका हामी आज अंगालो मारेर हिंड्ने अवस्था आएको छ । मनोविज्ञानको हिसाबले एउटै बनाउको निम्ति अहिले आएका नेतृत्वले गम्भिरतापूर्वक सोंच र व्यवहार गर्न जरुरी छ ।

कतिपय सैद्धान्तिक विषय पनि छन् । साथसाथै संगठनात्मक विषय पनि छन् । कसैलाई आफुँ ठूलो भन्ने लाग्छ अनि कसैलाई हामी संघर्षपूर्ण आन्दोलनबाट आएको भन्ने लाग्छ । त्यसकारणले नेतृत्व हाम्रो अग्रस्थानमा हुनुपर्छ भन्ने छ । यस्ता थुप्रै खालका विषयहरु छन् । सैद्धान्तिक विषय सैद्धान्तिक ढंगले स्वस्थ छलफल गरेर जानुपर्छ । संगठनात्मक विषयलाई पार्टीले अबलम्बन गरेको विधिहरुलाई स्वीकार गरेर जानु पर्छ । जस्तो अधिवेशन, महाधिवेशनबाट ती समस्या हल हुन्छन् । तर हामी नेकपा नेकपाका हौं, हामी जनता कार्यकर्ताबाट छानिने चुनिने हो भन्ने मनोविज्ञानभन्दा बाहिरबाट लानुहुँदैन । अस्वस्थ खालको प्रतिस्पर्धा नगराउने अवस्था आउनु पर्छ ।

अन्त्यमा, यूवा प्रतिनिधिको हिसाबले नेतृत्वलाई के सुझाव दिनुहुन्छ ?
सबैभन्दा ठूलो कुरा, कम्युनिष्ट पार्टीले आउँदो पुस्तालाई कन्भिस गर्न जरुरी छ । अहिलेको नयाँ यूवापुस्तामा कम्युनिष्ट प्रतिको आर्कषण एकदमै कम छ । हाम्रो नीति तथा कार्यक्रम या अन्य केहि कुराले यस्तो भएको हुनसक्छ । त्यसको विषयमा योजनागत रुपले लाग्नु पर्छ । संगठनात्मक संरचनामा यूवाहरुलाई समेट्ने विषय अझैपनि हाम्रो पार्टीले ल्याउन सकेको छैन् ।

हामी केहि युवाहरु एकदमै ठूलो संघर्ष पश्चात यहाँसम्म आएका छौं । धेरै यूवाहरुलाई कम्युनिष्ट आन्दोलनमा ल्याउने वातावरण संगठनात्मक रुपले नै बनाउन जरुरी छ । तथापी लामो समयदेखि आन्दोलनमा सहभागि भएका, त्याग, संघर्ष अनि बलिदान गरेका पुस्तालाई अपमान गर्ने वा भूमिका बिहिन बनाउने भन्ने होइन । उहाँहरुले पनि यस्तो वातावरण बनाउनु पर्छ कि यूवाहरु कम्युनिष्ट आन्दोलनको नेतृत् वगर्न आउन र आन्दोलनलाई गतिशिल बनाउन । अन्यथा कम्युनिष्ट आन्दोलन थारो गाई जस्तो नहोस । एउटा उर्वर चिन्तनशिल आन्दोलनको रुपमा ल्याउन यूवाहरुलाई समेट्नुको विकल्प छैन ।

बैशाख ११ गते, २०७६ - १६:३५ मा प्रकाशित

यो नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार संस्था हो । हामी तपाईहरुमा देशविदेशका समाचार र विचार पस्कने गर्छौ । तपाईको आलोचनात्मक सुझाव हाम्रा लागी सधै ग्रह्य छ । हामीलाई पछ्याउनुभएकोमा धन्यवाद । हामीबाट थप पढ्न तल क्लिक गर्नुहोस् ।

सभामुख सापकोटा विरूद्दको अन्तरिम आदेश अदालतद्वारा अस्विकार

सभामुख सापकोटा विरूद्दको अन्तरिम आदेश अदालतद्वारा अस्विकार

काठमाडौं । सभामुख निर्वाचित अग्नि सापकोटाविरूद्व परेको रिटमा सर्वोच्च अदालतले अन्तरिम आदेश दिन अस्वीकार...   
सम्पादकहरुलाई कनकमणीको धम्कि –‘सभामुखको बिरोधमा सम्पादकिय नलेखे लिष्ट बनाउँछु’

सम्पादकहरुलाई कनकमणीको धम्कि –‘सभामुखको बिरोधमा सम्पादकिय नलेखे लिष्ट बनाउँछु’

काठमाडौं । आफुलाई मानवअधिकारकर्मी तथा पत्रकार भन्ने कनकमणी दिक्षितले एक ट्विट गर्दै सम्पादहरुले...   
निर्बिरोध निर्बाचित सभामुखको नालीबेली –स्कुलदेखि संसदको हेडमास्टरसम्म

निर्बिरोध निर्बाचित सभामुखको नालीबेली –स्कुलदेखि संसदको हेडमास्टरसम्म

काठमाडौं । बिभिन्न बाधा र अड्चनबीच अन्ततः प्रतिनिधिसभाको नयाँ सभामुखमा अग्निप्रसाद सापकोटाले...   

नेपाल एयरलाइन्सका दुई दर्जन पाइलटद्वरा सामुहिक राजीनामाको चेतावनी

काठमाडौं । सरकारको पूर्ण स्वमित्व रहेको नेपाल एयरलाईन्सका दुई दर्जन पाइलटहरुले सामुहिक राजनीनामाको...   

नेकपाको ११ बुँदे आचारसंहिता – सन्तानलाई ‘तँ’ नभन, परिवारमा ‘बैठक राख’ ! अरू के छ ?

काठमाडौं । सत्तारूढ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) ले पार्टी नेता तथा कार्यकर्तालाई एक ११ बुँदे निर्देशन...   
यात्रा गर्दा वान्ता हुन्छ ? उसो भए यसो गर्नुहोस्

यात्रा गर्दा वान्ता हुन्छ ? उसो भए यसो गर्नुहोस्

काठमाडौं । नयाँ ठाउँमा घुम्न कसलाई पो मन लाग्दैन र? तर कतिपय मानिसका लागि यात्रामा बाधक बनिदिन्छ वान्ता...   
इङ्लिस प्रिमियर लिगः युनाइटेडलाई हराउँदै उपाधितर्फ लम्कक्दै लिभरपुल

इङ्लिस प्रिमियर लिगः युनाइटेडलाई हराउँदै उपाधितर्फ लम्कक्दै लिभरपुल

काठमाडौं । इङ्लिस प्रिमियर लिग फुटबलमा बलियो प्रतिद्वन्द्वी म्यानचेस्टर युनाइटेडलाई हराउँदै लिभरपुल...   

को हुन् सभामुखका उम्मेदवार सापकोटा ? स्कुलदेखि संसदसम्मका हेडमास्टर !

काठमाडौं । सत्तारुढ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा)ले अग्नि सापकोटालाई सभामुखको उम्मेदवार बनाउने...   

आस्था राउतलाई पक्राउ पूर्जी जारी

काठमाडौं । गायिका आस्था राउतविरुद्ध जिल्ला प्रशासन कार्यालय काठमाडौंले पक्राउ पूर्जी जारी गरेको...   
सभामुखमा अग्नि सापकोटा प्रस्तावित

सभामुखमा अग्नि सापकोटा प्रस्तावित

काठमाडौं। नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) का अध्यक्ष एवं प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र अर्का अध्यक्ष...   
अरु धेरै

प्रतिकृया लेख्नुहोस्:

अन्य समाचारहरु:
Top