Khabar Dabali Logo
  August 21, Wed

विक्षिप्त नेपाली युवा र संकटमा राष्ट्रियता

युवा मनोविज्ञान
युवा अवस्था भन्नासाथ जोश, जाँगर, उत्साह अनी सामथ्र्यले भरिपूर्ण लोभलाग्दो र रहर लाग्दो उमेर हो । शायद कसैले बरदान दिँदो हो त सबैले माग्थे –“म सधैंभरी युवा हुन पाउँ ।” वास्तवमा मानव जीवनको सबैभन्दा उर्जाशील, गतिशील र क्षमतावान उमेर हो युवा अवस्था । प्रत्येक युवा मनोविज्ञानमा एउटा सुन्दर सपना हुन्छ, एउटा विशाल महत्वाकांक्षा हुन्छ, अनि काम गर्ने तिव्र इच्छाशक्ति हुन्छ । त्यहि उर्जाशिल शक्तिलाई देशको मुख्य संवाहक पनि भनिन्छ । तर, हाम्रो देश नेपालमा युवाहरु बेरोजगार मात्र हुँदैनन् संवाहक पनि बन्न पाएका छैनन् ।

बहुसंख्यक वा अधिकांश युवाहरु बेरोजगारको पीडाबाट आक्रान्त छन् । आज हाम्रो समाजमा १८ वर्ष पुग्दै गरेको एउटा युवामा पैसा कसरी कमाउने ? विदेश कसरी जाने भन्ने मात्रै चिन्ता र छटपटी हुन्छ । शायद यस्तै प्रश्नहरुले उसभित्रको उत्साहलाई निराशा र वितृष्णामा परिणत गरिदिन्छ । संसारमा जुनसुकै देशमा छरिएर रहेका नेपाली युवाहरुको एउटै पीडाबोध छ, त्यो हो–“हामी विदेशीन बाध्य छौं ।’

उनीहरु आँखाभरी आँशु झार्दै भनीरहेका छन् –“हाम्रो देश प्राकृतिक रुपमा संसारकै स्वर्ग छ तर बिडम्बना हामी चाहेर पनि त्यहाँ बस्न पाएनौं ।” उनीहरु विलाप गरीरहेका छन् । हामी आफ्नै भूमिमा रगत र पसिना बगाउन चाहन्छौं । हुनपनि नेपालको सामाजिक परिस्थिति कस्तो छ भने १७/१८ वर्ष पुगेपछि प्रत्येक युवाले तीनवटा विकल्प मध्ये एक रोज्नै पर्छ । पहिलो विकल्प हो स्वदेशमै व्यापार व्यवसाय गर्ने, दोश्रो विकल्प हो स्वदेशमै रोजगार वा जागीर खाने र तेस्रो विकल्प हो देशभित्र कतै सम्भावना नभेटीएपछि वैदेशिक रोजगारीमा जाने ।

आज सुनिदैं छ, भारतबाहेक अन्य मध्यपूर्वी देश मलेशिया र खाडी मुलुकमा मात्रै जाने युवाहरुको संख्या ५५ लाखभन्दा बढी छ । एक सरकारी तथ्यांकअनुसार दिनमा एक हजारदेखि पन्ध्र सय युवाहरु त्रिभुवन अन्तराष्ट्रिय विमानस्थल मार्फत मलेसीया लगायतका खाडी मुलुकमा जान्छन् । हामीले जनसंख्याको संरचनालाई हेर्यौं भने आधाभन्दा धेरै संख्या युवाहरुको छ । ०६८ को जनगणनाअनुसार नेपालमा १६ वर्षदेखि ४० वर्षसम्मका युवाहरुको प्रतिशत कुल जनसंख्याको ४०.३४ प्रतिशत छ ।

उता ‘ब्रेन ड्रेन’को समस्या उस्तै डरलाग्दो र भयाभह छ । पढ्नका लागि भन्दै युवाहरु विदेशीने लहड चलेको छ । पढ्नका लागि वा अध्ययनका लागि विदेश जानु केही सहज भएकाले अधिकांश विद्यार्थीहरुको आकर्षण त्यतातिर छ । त्यतिमात्र हैन, यहाँ उत्पादीत उच्च जनशक्तिहरु जस्तै डाक्टर, इन्जीनियर, पाईलट, नर्स, प्राध्यापक, वैज्ञानिकरु पनि काम र कमाईका लागि विदेशीन बाध्य छन् । छिमेकी देश भारतमा कामका लागि भौतारीने युवाहरुको संख्या पनि ठुलो छ ।

विछोडको पीडा
कामका लागि धेरै पुरुष युवाहरु विदेश जाँदा परिवारमा पनि ठूलो असन्तुलन छाएको छ । श्रीमान् विदेश भएपछि श्रीमति बच्चा पढाउनका लागि कोेठा लिएर शहर तरि झरेका छन् । उमेर हो, श्रीमान् श्रीमती सँगै हुन नपाएपछि के हुन्छ ? होला सहजै अनुमान गर्न सकिन्छ । सांस्कृतिक, सामाजिक र आर्थिक विकृतिहरुले हाम्रो समाजलाई आक्रान्त पारेको छ ।

यौन विकृति, आर्थिक दुरुपयोग, सम्बन्ध विच्छेद, बहुविवाह र हिंसा अनि प्रतिहिंसाहरु बढेका छन् । एकातर्फ गाउँ खाली भएका छन् र गाउँमा बुढाबुढी मात्र छन् भने शहरमा अर्को निराशा छ । बुढाबुढीहरु साहारा बिहीन छन् । गाउँमा जग्गाहरु खाली वा बाँझै रहेका छन् । युवाहरुको पलायनले घर, परीवार, गाउँ र समाज पुरै विक्षिप्त र असन्तुलीत बन्दै छ ।

युवारुलाई बेच्ने राज्य संयन्त्र
युवाहरुलाई देशभित्रै व्यवस्थापन गर्ने जिम्मा सरकार र राज्यको हो । हिजो परिवर्तन र राष्ट्रियताका लागि लड्ने, बलिदान गर्ने युवाहरु आज विक्षिप्तता, निराशा र वितृष्णाका शिकार बनेर मगन्ते जीवन बिताउन बाध्य छन् । सरकारी रणनीति के छ भने, भएभरका युवाहरुलाई विदेश पठाउने र रेमिट्यान्समाथि आफुले मोज गर्ने । हामी स्पष्ट ढंगले देखिरहेका छौं, नेताहरुले युवाहरुलाई बेचीरहेका छन् । देशभित्र रोजगारी सृजना गर्ने, उत्पादन बढाउने, उद्योगहरु खोल्ने तर्फ हैन सरकारको ध्यान विदेशी सरकारसँग श्रम सम्झौता गर्ने तर्फ छ ।

कृषि, पर्यटन, उद्योग, जलविद्युतजस्ता रोजगारमुलक अनी उत्पादनमुलक क्षेत्रमा सरकारको भूमिका शुन्य जस्तै छ । आज नेपाली युवाहरुमा या त दलाल बन्ने या त विदेश जाने मात्र विकल्प छ । बाँच्नकै लागि कि त भ्रष्टचारी, तस्कर, कालोबजारीया, माफीया र दलाल बन्नु पर्यो, कि त विदेश जानु पर्यो । अतः नेपाली युवालाई स्वदेशमै काम गर्ने वातावरण बनाउनका लागि पनि वर्तमान राजनीतिक संरचनाको परिवर्तन अनिवार्य छ । दलाल पुँजीवादको अन्त्य गरे मात्र नेपालमा युवाहरुको भविष्य सुनिश्चित हुन सक्छ । वर्तमान राज्यसत्ताले युवाहरुलाई कि दलाल बनाउने कि विदेश पठाउने नीति लिएको छ ।

राष्ट्रियतामाथिको गम्भीर संकट
कुनै पनि राष्ट्रका लागि खम्बाको रुपमा रहेको युवाशक्तीको विदेश पलायनको समस्याले नेपालको राष्ट्रियता नै गम्भीर संकटमा फस्दै गईरहेका छ । देशभित्रै रहेका युवाहरुमा पनि निराशा, वितृष्णा, बेचैनी र छटपटीले आक्रान्त पारेको छ । काम छैन, आम्दानी छैन तर खर्च आकाशिदों छ । हाम्रा सामाजिक परम्पराहरुमा पनि दलाल संस्कृति हावी भएको छ । हाम्रो समाजमा एकातिर, ईमान्दार, निष्ठा र नियमपूर्वक काम गर्नेहरु बाँच्नै नसक्ने गरी मगन्ते, उत्पीडित र लोपोन्मुख हुँदै छन् भने भ्रष्ट, दलाल, कालोबजारीया, तस्कर र माफियाहरु नयाँ श्रीपेचधारी राजा रजौटाहरुमा परिणत भएका छन् । त्यसकारण एकातर्फ भ्रष्टाचारले र अर्कोतर्फ युवाहरुको विदेश पलायनले हाम्रो राष्ट्रियतामाथि गम्भीर संकट उत्पन्न गरेको छ ।

भावी पुस्तालाई नै पर्न सक्ने संकट
युवाहरुको पलायनको मनोविज्ञानले हाम्रो भावी पुस्तालाई नै चरम संकट उत्पन्न गर्ने खतरा बढेको छ । हामी बिग्रीयौं भने हाम्रो पुस्ता के होला ? हामीले हाम्रा मुल्यमान्यता, आदर्श र सभ्यताहरुलाई बिक्री गर्यौं वा तिलाञ्जली दियौं भने हाम्रो पुस्ताले के गर्ला ? हामीले राष्ट्र, राष्ट्रियता वा समाजलाई जोगाउन सकेनौं भने पछि के होला ? या त भावि पुस्ताले हामीलाई सराप्ने छ या त उ झनै विचलीत हुनेछ ।

अब बेलैमा हामीले आवश्यक पहलकदमी लिनुपर्ने छ । भ्रष्ट मनोविज्ञानलाई बदल्नुपर्ने छ । ठगी खाने, लुटी खानेहरु धनी र समृद्ध बन्ने वर्तमान व्यवस्थालाई भत्काउने गरी खाने वर्ग धनी र समृद्ध बन्ने वैज्ञानिक समाजवादको निर्माण गर्नुपर्ने छ ।

साउन २७ गते, २०७६ - १७:१५ मा प्रकाशित

यो नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार संस्था हो । हामी तपाईहरुमा देशविदेशका समाचार र विचार पस्कने गर्छौ । तपाईको आलोचनात्मक सुझाव हाम्रा लागी सधै ग्रह्य छ । हामीलाई पछ्याउनुभएकोमा धन्यवाद । हामीबाट थप पढ्न तल क्लिक गर्नुहोस् ।

डलर खानेहरुले रवि लामिछानेको पक्षमा आन्दोलन गरेको भन्दै छानविन गर्न माग

काठमाडौं। डलर खानेहरुले रवि लामिछानेको पक्षमा आन्दोलन गरिरहेको आरोप एक सांसदले लगाएका छन् । बुधबार...   

कश्मीर मुद्दामा मध्यस्थता गर्न ट्रम्पको चाँसो, भारत र पाकिस्तानसँग निरन्तर संवादमा

एजेन्सी । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले फेरि एकपटक कश्मीर मुद्दामा मध्यस्थतताको चाँसो देखाएका...   
१६ सचिवको सरुवा, को कहाँ पुगे (सूचीसहित)

१६ सचिवको सरुवा, को कहाँ पुगे (सूचीसहित)

काठमाडौं । कार्यसम्पादन सम्झौता गरेको एक महिना पनि नबित्दै सरकारले १६ सचिवहरुको सरुवा गरेको छ । सोमबारको...   

रवि लामिछानेलाई थप ५ दिन थुनामा राख्न आदेश

काठमाडौं । जिल्ला अदालत चितवनले टेलिभिजन प्रस्तोता रवि लामिछानेसहित ३ जनालाई थप ५ दिन हिरासतमा राख्न...   
यस्तो छ माधव नेपालको ‘नोट अफ डिसेन्ट’ (पूर्णपाठसहित)

यस्तो छ माधव नेपालको ‘नोट अफ डिसेन्ट’ (पूर्णपाठसहित)

काठमाडौं । पछिल्ला सचिवालय निर्णयहरु प्रति असहमत रहेका नेकपाका वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपालले पार्टीभित्र...   
चीनको चेतावनीलाई वेवास्ता गर्दै हङकङमा भयो झनै ठुलो प्रदर्शन (फोटोफिचरसहित)

चीनको चेतावनीलाई वेवास्ता गर्दै हङकङमा भयो झनै ठुलो प्रदर्शन (फोटोफिचरसहित)

एजेन्सी । चीनको स्वशासित क्षेत्र हङकङमा प्रदर्शन झनै चर्किदैं गएको छ । चीनको चेतावनीका वावजुत झन्...   

५० पदका लागि हुने उपनिर्वाचनका लागि ४० करोड लाग्ने अनुमान

काठमाडौं । निर्वाचन आयोगले आगामी मंसिर १४ गतेका लागि तोकेको उपनिर्वाचनका लागि करिब ४० करोड रुपैयाँ...   

ज्योतिषीलाई कानुनी दायरामा ल्याउन माग

काठमाडौं । प्रतिनिधिसभामा सांसदले ज्योतिषीलाई पनि करको दायरामा ल्याउनु पर्ने माग गरको छन् । मंगलबारको...   
सुन किनबेच गर्दै हुनुहुन्छ ? यस्तो छ आजको बजारमुल्य

सुन किनबेच गर्दै हुनुहुन्छ ? यस्तो छ आजको बजारमुल्य

काठमाडौं । केहि दिनदेखि नेपाली बजारमा सुनको भाउ स्थिर रहेको छ । आज छापावाल सुन प्रतितोला ७१ हजार रुपैयाँ...   
सरकारको कारण राँगा भैंसी तस्करी बढ्यो : नेकपा सांसद खतिवडा

सरकारको कारण राँगा भैंसी तस्करी बढ्यो : नेकपा सांसद खतिवडा

काठमाडौं । नेकपाका सांसद विरोध खतिवडाले सरकारको कारण राँगा भैंसी तस्करी बढेको भन्दै विरोध जनाएका...   
अरु धेरै

प्रतिकृया लेख्नुहोस्:

अन्य समाचारहरु:
Top