Khabar Dabali Logo
  July 19, Fri

को हुन् कूटनीतिका पिता चाणक्य ? पढौं चाणक्यको सनसनीपूर्ण जीवनी

काठमाडौं । राजनीतिमा के मात्रै हुँदैन ? पद र शक्तिको लागि आफ्ना दाजुभाइ समेत नभनिने राजनीतिमा आचार्य चाणक्य जस्ता कूटील राजनीतिज्ञको पनि हार भएको कुरा केही शास्त्रहरुमा भेटिने गरेको छ ।

अर्थशास्त्रका पिता, नीति शास्त्रका पारंगत एवं पूर्वीय दर्शन एवं वाङ्मयका एक धुरन्धर विद्वान चाणक्यको जन्म इशापूर्व ३ सय ७१ मा जन्मिएका चाणक्यको निधन भने इशापूर्व २ सय ८२ मा भएको थियो । चाणक्यले आफ्नो जीवनकालमा मुद्रा राक्षस, बृहत्कथाकोश, वायु पुराण, मत्स्य पुराण, विष्णु पुराण बौद्ध ग्रन्थ महाभाष्य, जैन पुराण आदि कृतिहरुको रचना गरेका थिए ।

पूर्वीय वाङ्मयको इतिहासमा आचार्य चाणक्यको नाम स्वर्णिम अक्षरमा लेखिएको छ । चाणक्य एक कुशल राजनीतिज्ञ मात्रै होईनन्, शिक्षक, धर्माचार्य र कुशल अर्थशास्त्री पनि थिए ।

यस्ता आचार्य चाणक्यको जीवनी त जताततै पाईने गरेको छ । जीवनीको विषयमा त धेरैले धेरै कुरा सुनिसकेको हुनुपर्छ । तर, उनको मृत्यु कसरी भयो भन्ने सवालमा भने कतैपनि उल्लेख भएको पाईँदैन । काहीँकतै उल्लेख भएपनि यसमा एकमत भने रहेको छैन ।

उनले वाल्यावस्थामा नै कामसूत्र भन्ने किताव पनि लेखेका थिए भन्ने विश्वास छ । आचार्य चाणक्यलाई उनका पिता चणकले नै कौटिल्य नाम राखिदिएका थिए । उनको अहिले कतै चाणक्य, कौटिल्य, विष्णुगुप्त लगायतका नामबाट हामी उनलाई चिन्न सक्दछौं ।

कसैले भन्छन् आचार्य चाणक्य आफ्नो सबै काम पूरा गरिसकेपछि आफूखुशी जंगलतिर गएका थिए र जंगलमा तपस्या गर्न गएका चाणक्य फिर्ता भएनन् । यो एकाथरीको मत हो भने अर्कोथरीले मगधकी रानी हेलेनाले वीष खुवाएर उनलाई मारेको भन्ने कुरा पनि चर्चामा ल्याएका छन् । तर यसको यथार्थ बुझ्नको लागि भने इतिहासको पाना फेरि एकपटक पल्टाउनुपर्ने देखिन्छ ।

चाणक्यको मृत्युबारे फरक-फरक मत

एउटा चर्चा राजा चन्द्रगुप्तको निधन भएपछि आचार्य विधिका अनुसार राजा विन्दूसारले सहजै राज्य प्राप्त गर्न सफल भएका थिए । उनी जन्मने वित्तिकै आमाको निधन भएकोले उनलाई आफ्नी आमाको हत्याको विषयमा कसले र किन मारेको भन्ने थाहा थिएन ।

जब उनी राजा भए त्यसपछि उनका मन्त्री सुबन्धुले चाणक्य विरूद्ध कडा षड्यन्त्र रच्न थाले । सुबन्धु पहिलेदेखि नै चाणक्यका खरो आलोचक तथा विरोधी थिए । उनले विस्तारै विस्तारै उनको माताको हत्या आचार्य चाणक्यले गरेको आरोप लगाएर राजा विन्दूसारलाई कान फुक्न थाले ।

यसरी सुवन्धुले कान फुक्न थालेपछि विस्तारै राजा विन्दूसार र चाणक्यकोबीचमा भने दूरी बढ्न थाल्यो । हुँदाहुँदै स्थिती यस्तो भयो कि चाणक्य राजकाज छाडेर जंगलतिर हिँड्न नै बाध्य भए । जब चाणक्य सबै काम छाडेर जंगलतर्फ लागे, पछि एक भारदारले राजा विन्दूसारलाई नयाँ कहानी बताईदिएका थिए कि चाणक्यले उनकी आमालाई मारेको भन्ने कहानी के हो भनेर ।

उनले सधैंभरी चन्द्रगुप्तको दानामा चाणक्यले मन्दमन्द मात्रामा बीष हालिदिने गरेका थिए । यसको मतलब थियो कि अरुले षड्यन्त्र गरेर वीष खुवाएको खण्डमा पनि चन्द्रगुप्तलाई केही नहोस् । त्यही रितक्रम चल्दै जाँदै थियो । यस विषयमा न त राजा चन्द्रगुप्त जानकार थिए न त उनको परिवार नै ।

अन्जानकै भरमा एकदिन चन्द्रगुप्तको लागि बनाएको खाना उनकी पत्नीले खाईन् र त्यसैको असरले उनको ज्यान गयो । उनी मृत्युहुने बेलामा गर्भवती थिईन् । उनको मृत्युको कुरा सुन्नासाथ आचार्य चाणक्यले तत्कालै गएर चन्द्रगुप्तकी पत्नीको पेटमा रहेको बच्चा निकालेका थिए । जसले आचार्य परम्परा अनुसार राजकाज गर्नको लागि बाटो खुलाईदिएको थियो ।

यसत भन्दै ती भारदारले विन्दूसारलाई चाणक्य नभएको भए तिमी राजा बन्ने नै थिएनौं भनेपछि राजा विन्दूसार चाणक्यलाई फिर्ता दिन गएका थिए । तर, चाणक्यले फिर्ता हुँन नमानी जंगलमा नै आत्महत्या गरेको कहानी एकापक्षले सुनाउने गरेको छ । उता, अर्को पक्ष भने चाणक्यलाई जिउँदै आगो लगाईएको थियो भन्ने विषयमा तर्क गर्छ । यस विषयमा कतिपय चलचित्र पनि निर्माण भईसकेको छ ।

राजा विन्दूसारका मन्त्री सुबन्धु आचार्य चाणक्यलाई देखिसहँदैन थिए । चाणक्यको निधनहुनुभन्दा केही पहिले उनी जसरी पनि चाणक्यलाई सिध्याउने खेलमा लागेका थिए । त्यही षड्यन्त्रको क्रममा एकदिन उनी बस्नेगरेको कोठामा आगो लगाएर चाणक्यलाई मार्न सफल भएको भनेर पनि टिप्पणी हुने गरेको छ ।

जे जशो भएपनि विश्व प्रख्यात आचार्य चाणक्यको पनि निधन भने सुख पूर्वक हुन सकेन भन्न सकिने आधार भने दुबै पक्षको तर्कबाट गर्न सकिन्छ । कुन् पक्षको कुरा सही हो भन्ने सवालमा भने आधिकारिक अध्ययन पछि मात्रै बताउन सकिन्छ ।

असार ४ गते, २०७६ - १०:०६ मा प्रकाशित

यो नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार संस्था हो । हामी तपाईहरुमा देशविदेशका समाचार र विचार पस्कने गर्छौ । तपाईको आलोचनात्मक सुझाव हाम्रा लागी सधै ग्रह्य छ । हामीलाई पछ्याउनुभएकोमा धन्यवाद । हामीबाट थप पढ्न तल क्लिक गर्नुहोस् ।

पेरुका पूर्व राष्ट्रपति टाेलेडाे अमेरिकामा पक्राउ

पेरुका पूर्व राष्ट्रपति टाेलेडाे अमेरिकामा पक्राउ

लिमा । भ्रष्टाचारको आरोपमा फरार रहेका पेरुका पूर्व राष्ट्रपति अलेक्जान्ड्रो टोलेडो संयुक्तराज्य...   

नेकपामा युवाको एकता अन्तिम चरणमा

काठमाडौं । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)को भातृ संगठन युवाको एकता अन्तिम चरणमा पुगेको बताइएको छ...   

नेकपा एकता : कसको दावी के मा ? नीति र बाँडफाँड टुगिंयो, व्यक्ति टुंगिएन

काठमाडौं । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीले केन्द्रीय निकाय र विभागहरुको एकताको टुंगो लगाएको छ । मंगलबार...   
भेनेजुयलाका राष्ट्रपतिको छोरो सुटुक्क नेपालमा : केके गरे नेपाल बसाईमा ?

भेनेजुयलाका राष्ट्रपतिको छोरो सुटुक्क नेपालमा : केके गरे नेपाल बसाईमा ?

काठमाडौं । भेनेजुयलाका राष्ट्रपति मदुरोको छोरो सुटुक्क नेपालमा आएका छन् । गहिरो राजनीतिक संकटसँग...   
विप्लव वार्ता : सत्तापक्ष भन्छ एक-दुई हप्तामा सरप्राइज ! विप्लव पक्ष भन्छ – सम्भव छैन

विप्लव वार्ता : सत्तापक्ष भन्छ एक-दुई हप्तामा सरप्राइज ! विप्लव पक्ष भन्छ – सम्भव छैन

काठमाडौ । नख्खु कारागारमा जेलजीवन बिताइरहेका नेत्रविक्रम चन्द ‘विप्लव’ नेतृत्व नेकपाका नेता हेमन्तप्रकाश...   
पेनाल्टी छेकेर गोलरक्षकले जिताए ! ब्राजिल सेमिफाइनलमा

पेनाल्टी छेकेर गोलरक्षकले जिताए ! ब्राजिल सेमिफाइनलमा

एजेन्सी । गोलरक्षक एलिसन बेकरले टाइब्रेकरमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेपछि ब्राजिल कोपा अमेरिका २०१९...   
पाकिस्तानका बाबरले तोडे सचिन तेण्डुलकरको रेकर्ड

पाकिस्तानका बाबरले तोडे सचिन तेण्डुलकरको रेकर्ड

काठमाडौं । आइसीसी एकदिवसीय विश्वकप क्रिकेट अन्तर्गत ३३औं खेलमा पाकिस्तानले न्यूजिल्याण्डलाई ६ विकेटले...   

ओलीले नेपालसँग भने–कहाँको ३३ कहाँको १३, किन माओवादीसँग सत्ता आधाआधा ?

काठमाडाैं । गत साता प्रधानमन्त्री केपी ओलीले आफ्नो पार्टीका वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपालसँग हिसाब...   
पूर्ण पाठ पढ्नुहोस्–बहुचर्चित नेकपाको दस्तावेजमा के छ ?

पूर्ण पाठ पढ्नुहोस्–बहुचर्चित नेकपाको दस्तावेजमा के छ ?

काठमाडौं । १३ महिना भन्दा बढी समय थन्किएको नेकपाको दस्तावेजका बारेमा चौतर्फी जिज्ञासा छ । १३ महिना...   

‘प्रचण्ड निवासमा गोप्य भेला भनि आएका समाचार कपोकल्पित’

काठमाण्डौं । केही सञ्चार माध्यमले नेकपा अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले आफ्नै निवास खुमलटारमा गुतगट...   
अरु धेरै

प्रतिकृया लेख्नुहोस्:

अन्य समाचारहरु:
Top