Khabar Dabali Logo
  July 18, Thu

गान्धी ब्रिटिश साम्राज्यको बफादार थिए, तर यसरी फेरिए…

१३ अप्रिल १९१९ मा जलियांवाला बाग नरसंहारपश्चात गान्धीले उच्च अधिकारीसँग आरोपीलाई कारबाही गर्न माग गरेका थिए । त्यसबखत नरसंहारका आरोपितलाई कारबाही नभएपछि उनी अंग्रेज साम्राज्यको कट्टर विरोधी बन्न पुगे ।

एजेन्सी । इतिहासकार रामचन्द्र गुहाले महात्मा गान्धी ब्रिटिश सामाज्य्रको बफादार भएको कुरा आफ्नो किताबमा दाबी गरेका छन् । उनले १३ अप्रिल १९१९ मा जलियांवाला बाग नरसंहार भएपछि गान्धी फेरिएको उल्लेख गरेका छन् । नरसंहार पश्चात गान्धीले उच्च अधिकारीसँग आरोपीलाई कारबाही गर्न माग गरेका थिए । त्यसबखत नरसंहारका आरोपितलाई कारबाही नभएपछि उनी अंग्रेज साम्राज्यको कट्टर विरोधी बन्न पुगे ।

१९१९ देखि पहिले गान्धी पंजाब गएका थिएनन्
गुहाले आफ्नो किताब ‘शहादत से स्वतन्त्रता’ मा १९१९ भन्दा पहिला गान्धी पंजाब नगएको खोलेको छन् । पंजाब राजनीतिक रुपमा संवेदनशील क्षेत्र भएको बारे गान्धी सचेत भएको पनि किताबमा उल्लेख छ । गदर आन्दोलनको साथ १९०५–१९०७ मा भएको स्वेदशी आन्दोलनका केन्द्र पंजाब नै थियो । त्यहाँ मानिसहरुले ब्रिटिश शासनको जसरी विरोध गरेका थिए त्यो देखेर गान्धी डराएका थिए ।

गान्धीलाई पंजाब जान दिइएन
गान्धी ८ अप्रिल १९१९ मा पञ्जाब जानको लागी मुम्बइबाट दिल्ली हुँदै निस्के । तर ब्रिटिश सरकारले उनलाई पंजाब जान दिएन । उनी अहमदाबाद पुगे । गान्धीलाई रोकिएको खबर पंजाबमा पुगेपछि त्यहाँ हिंसा भड्कीएको थियो । १० अप्रिलमा अमृतसरमा भएको भीडले धावा बोल्यो । ब्रिटिश बैंकमा आगजनी गरिए । कतिपय मेनेजरलाई हत्या गरिदिए । हिंसा ११ अप्रिलसम्म जारी रहेको थियो । शहरमा मार्शल कानून लागु गरिएको थियो । यसको कमाण्ड जनरल डायरले जिम्मा लिएका थिए ।

१३ अप्रिल १९१९ मा भयो जलियांवाला नरसंहार
वैसाखी मौकामा जलियांवालामा जम्मा भएका निहत्थे नागरिकमाथि अंग्रेजहरुले गोली बर्साए । जहाँ सयौं मानिसहरु मारिए । गुहाले पुस्तकमा लेखेअनुसार– नरसंहारको खबर मिलेसँगै गान्धी पंजाब जाने फैसला गरेका थिए । तर सरकारले उनलाई रोकिदिएको थियो । आखिर अक्टुबरमा उनलाई त्यहाँ जान दिइएको थियो । २२ अक्टुबरमा लाहौरको लागि निक्लेका गान्धी एकहप्ताको अभियानपछि अमृतसर पुगेका थिए ।

नरसंहार गर्ने अफिसरको कारबाही गर्नुको साटो सम्मान मिल्यो
किताबमा लेखिएको छ, घटनाले गान्धी धेरै आहत भए । उनले ब्रिटिश सरकारसँग तत्कालीन लेफ्टिनेन्ट गबर्नर सर माइकल ओ डोरको तुरुन्त बर्खास्त गर्न माग गरेका थिए । तर व्रिटिश सरकारले उनलाई कारबाही गर्नुको साटो मुक्तकंठले सम्मान गरेको थियो ।

त्यसपछि नै गान्धी अहिंस्रक आन्दोलन चलाउने फैसला गरे
गुहाले बताएअनुसार ब्रिटिश सरकारको यो फैसलासँगै गान्धी पुरै आहत भएका थिए । उनले यो फैसलासँगै निशस्त्र आन्दोलन चलाएर ब्रिटिश शासनलाई जरैदेखि फाल्नुपर्छ भनेर लागेको किताबमा उल्लेख गरेका छन् ।

‘शहादत से स्वतन्त्रता’ नामको किताब जलियांवाला नरसंहार भएको १०० वर्ष बितेको सम्झनामा विमोचन भएको छ ।

बैशाख २५ गते, २०७६ - १४:४१ मा प्रकाशित

यो नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार संस्था हो । हामी तपाईहरुमा देशविदेशका समाचार र विचार पस्कने गर्छौ । तपाईको आलोचनात्मक सुझाव हाम्रा लागी सधै ग्रह्य छ । हामीलाई पछ्याउनुभएकोमा धन्यवाद । हामीबाट थप पढ्न तल क्लिक गर्नुहोस् ।

युरोप पठाईदिन्छु भन्दै लाखौँ ठगी गर्ने चौधरी पक्राउ

युरोप पठाईदिन्छु भन्दै लाखौँ ठगी गर्ने चौधरी पक्राउ

काठमाडौं । आकर्षक तलव सुविधासहित वर्किङ भिषामा युरोप पठाईदिन्छु भनि ठगी गर्ने एकजनालाई प्रहरीले पक्राउ...   

विप्लव समूहसँग निर्णायक वार्ता गर्न नेताहरुको जोड

काठमाडौं । विभिन्न राजनीतिक दलका नेताले नेत्रविक्रम चन्द विप्लव नेतृत्वको समूहसँग निर्णायक तहमा...   
बाढीले बिहार र आसाममा मात्रै ९४ को मृत्यु, एक करोडभन्दा बढि प्रभावित

बाढीले बिहार र आसाममा मात्रै ९४ को मृत्यु, एक करोडभन्दा बढि प्रभावित

काठमाडौं । आसाम र बिहार राज्यमा भारी वर्षाको कारण आएको बाढीले ठूलो जनधनको क्षति बनाएको छ । दुवै राज्यमा...   
अन्ततः मुम्बई हमलाका मुख्य योजनाकार हाजिफ पक्राउ परे

अन्ततः मुम्बई हमलाका मुख्य योजनाकार हाजिफ पक्राउ परे

एजेन्सी । पाकिस्तान प्रहरीले मुम्बई हमलाका योजनाकार हाफिज सईदलाई बुधबार गिरफ्तार गरेको छ । प्रहरीले...   
कालीप्रसाद बास्कोटालाई संगीत चोरीको आरोप (भिडियोसहित)

कालीप्रसाद बास्कोटालाई संगीत चोरीको आरोप (भिडियोसहित)

काठमाडौं । प्रसिद्ध गायक तथा संगीतकार कालीप्रसाद बास्कोटालाई संगीत चोरीको आरोप लागेको छ । भर्खरै...   

टेलिकमको फोन जडान शुल्क झनै घट्यो, पोष्टपेड सीमको मुल्य जम्मा ९ सय

काठमाडौं । नेपाल टेलिकमले ल्याण्डलाईन फोन जडानको शुल्क घटाएको छ । बुधबार एक प्रेस विज्ञप्ती जारी गर्दै...   

धुलो दुध आयातमाथिको प्रतिबन्ध हटाइन्न : कृषिमन्त्री खनाल

काठमाडौं । कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्री चक्रपाणी खनालले धुलो दुधको आयातमा लगाइएको प्रतिबन्ध नहटाईने...   
सरकार–विप्लव वार्ता : कामभन्दा हल्ला बढि, विपक्षीलाई टाल्ने मेसो

सरकार–विप्लव वार्ता : कामभन्दा हल्ला बढि, विपक्षीलाई टाल्ने मेसो

काठमाडौं । केहि दिनदेखि नेपाली सञ्चार माध्यममा सरकार र विप्लव नेतृत्वको नेकपाबीच वार्ताको विषय चर्चामा...   
वाइडबडी : पहिला खरिदमा घोटाला, अहिले किस्ता तिर्न नसकेर सरकारसँग भीख माग्दै !

वाइडबडी : पहिला खरिदमा घोटाला, अहिले किस्ता तिर्न नसकेर सरकारसँग भीख माग्दै !

काठमाडौँ । नेपाल वायुसेवा निगमका कार्यकारी अध्यक्ष मदन खरेलले निगमले वाइडबडीको किस्ता तिर्न नसकेको...   
इन्टरनेट शुल्कमा बढोत्तरी, उपभोक्तामा कति थपिन्छ भार ?

इन्टरनेट शुल्कमा बढोत्तरी, उपभोक्तामा कति थपिन्छ भार ?

काठमाडौं । इन्टरनेट सेवा प्रदायक कम्पनीहरुले इन्टरनेट शुल्कमा आजदेखि बढोत्तरी गराएका छन् । सेवा प्रदायक...   
अरु धेरै

प्रतिकृया लेख्नुहोस्:

अन्य समाचारहरु:
Top