Khabar Dabali Logo
  May 20, Mon

गान्धी ब्रिटिश साम्राज्यको बफादार थिए, तर यसरी फेरिए…

१३ अप्रिल १९१९ मा जलियांवाला बाग नरसंहारपश्चात गान्धीले उच्च अधिकारीसँग आरोपीलाई कारबाही गर्न माग गरेका थिए । त्यसबखत नरसंहारका आरोपितलाई कारबाही नभएपछि उनी अंग्रेज साम्राज्यको कट्टर विरोधी बन्न पुगे ।

एजेन्सी । इतिहासकार रामचन्द्र गुहाले महात्मा गान्धी ब्रिटिश सामाज्य्रको बफादार भएको कुरा आफ्नो किताबमा दाबी गरेका छन् । उनले १३ अप्रिल १९१९ मा जलियांवाला बाग नरसंहार भएपछि गान्धी फेरिएको उल्लेख गरेका छन् । नरसंहार पश्चात गान्धीले उच्च अधिकारीसँग आरोपीलाई कारबाही गर्न माग गरेका थिए । त्यसबखत नरसंहारका आरोपितलाई कारबाही नभएपछि उनी अंग्रेज साम्राज्यको कट्टर विरोधी बन्न पुगे ।

१९१९ देखि पहिले गान्धी पंजाब गएका थिएनन्
गुहाले आफ्नो किताब ‘शहादत से स्वतन्त्रता’ मा १९१९ भन्दा पहिला गान्धी पंजाब नगएको खोलेको छन् । पंजाब राजनीतिक रुपमा संवेदनशील क्षेत्र भएको बारे गान्धी सचेत भएको पनि किताबमा उल्लेख छ । गदर आन्दोलनको साथ १९०५–१९०७ मा भएको स्वेदशी आन्दोलनका केन्द्र पंजाब नै थियो । त्यहाँ मानिसहरुले ब्रिटिश शासनको जसरी विरोध गरेका थिए त्यो देखेर गान्धी डराएका थिए ।

गान्धीलाई पंजाब जान दिइएन
गान्धी ८ अप्रिल १९१९ मा पञ्जाब जानको लागी मुम्बइबाट दिल्ली हुँदै निस्के । तर ब्रिटिश सरकारले उनलाई पंजाब जान दिएन । उनी अहमदाबाद पुगे । गान्धीलाई रोकिएको खबर पंजाबमा पुगेपछि त्यहाँ हिंसा भड्कीएको थियो । १० अप्रिलमा अमृतसरमा भएको भीडले धावा बोल्यो । ब्रिटिश बैंकमा आगजनी गरिए । कतिपय मेनेजरलाई हत्या गरिदिए । हिंसा ११ अप्रिलसम्म जारी रहेको थियो । शहरमा मार्शल कानून लागु गरिएको थियो । यसको कमाण्ड जनरल डायरले जिम्मा लिएका थिए ।

१३ अप्रिल १९१९ मा भयो जलियांवाला नरसंहार
वैसाखी मौकामा जलियांवालामा जम्मा भएका निहत्थे नागरिकमाथि अंग्रेजहरुले गोली बर्साए । जहाँ सयौं मानिसहरु मारिए । गुहाले पुस्तकमा लेखेअनुसार– नरसंहारको खबर मिलेसँगै गान्धी पंजाब जाने फैसला गरेका थिए । तर सरकारले उनलाई रोकिदिएको थियो । आखिर अक्टुबरमा उनलाई त्यहाँ जान दिइएको थियो । २२ अक्टुबरमा लाहौरको लागि निक्लेका गान्धी एकहप्ताको अभियानपछि अमृतसर पुगेका थिए ।

नरसंहार गर्ने अफिसरको कारबाही गर्नुको साटो सम्मान मिल्यो
किताबमा लेखिएको छ, घटनाले गान्धी धेरै आहत भए । उनले ब्रिटिश सरकारसँग तत्कालीन लेफ्टिनेन्ट गबर्नर सर माइकल ओ डोरको तुरुन्त बर्खास्त गर्न माग गरेका थिए । तर व्रिटिश सरकारले उनलाई कारबाही गर्नुको साटो मुक्तकंठले सम्मान गरेको थियो ।

त्यसपछि नै गान्धी अहिंस्रक आन्दोलन चलाउने फैसला गरे
गुहाले बताएअनुसार ब्रिटिश सरकारको यो फैसलासँगै गान्धी पुरै आहत भएका थिए । उनले यो फैसलासँगै निशस्त्र आन्दोलन चलाएर ब्रिटिश शासनलाई जरैदेखि फाल्नुपर्छ भनेर लागेको किताबमा उल्लेख गरेका छन् ।

‘शहादत से स्वतन्त्रता’ नामको किताब जलियांवाला नरसंहार भएको १०० वर्ष बितेको सम्झनामा विमोचन भएको छ ।

बैशाख २५ गते, २०७६ - १४:४१ मा प्रकाशित

यो नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार संस्था हो । हामी तपाईहरुमा देशविदेशका समाचार र विचार पस्कने गर्छौ । तपाईको आलोचनात्मक सुझाव हाम्रा लागी सधै ग्रह्य छ । हामीलाई पछ्याउनुभएकोमा धन्यवाद । हामीबाट थप पढ्न तल क्लिक गर्नुहोस् ।

‘५० लाख दिनुस्, ओलीलाई मारिदिन्छु’ भन्ने युवा पक्राउ

‘५० लाख दिनुस्, ओलीलाई मारिदिन्छु’ भन्ने युवा पक्राउ

काठमाडौं । ‘५० लाख देउ, केपी ओलीलाई मारिदिन्छु’ भनेर फेसबुकमा लेख्ने एक युवालाई प्रहरीले पक्राउ गरेको...   

कांग्रेसले बनायो छायाँ सरकार, यी हुन् छायाँ सरकारका मन्त्री (सूचीसहित)

काठमाडौं । प्रमुख विपक्षी दल नेपाली कांग्रेसले छायाँ सरकार बनाएको छ । पार्टी सभापति शेरबहादुर देउवाले...   
मधेशी सांसदहरु स्वतन्त्र तिब्बतको कार्यक्रममा गएपछि…

मधेशी सांसदहरु स्वतन्त्र तिब्बतको कार्यक्रममा गएपछि…

काठमाडौं । प्रतिनिधिसभाका सांसदद्वय एकवाल मियाँ र प्रदीप यादव ‘स्वतन्त्र तिब्बत’को वकालत गर्ने अन्तराष्ट्रिय...   
युद्ध गर्न खोजे इरान आधिकारिक रुपमा अन्त्य हुने ट्रम्पको चेतावनी

युद्ध गर्न खोजे इरान आधिकारिक रुपमा अन्त्य हुने ट्रम्पको चेतावनी

एजेन्सी । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानले युद्ध गर्न खोजे आधिकारिक रुपमा इरानको अन्त्य...   
सार्वजनिक संस्थान डुबाउनेलाई मृत्युदण्ड दिनुपर्छ : प्रेम सुवाल

सार्वजनिक संस्थान डुबाउनेलाई मृत्युदण्ड दिनुपर्छ : प्रेम सुवाल

काठमाडौं । नेपाल मजदुर किसान पार्टी (नेमकिपा) का सांसद प्रेम सुवालले सार्वजनिक संस्थान डुबाउनेलाई...   
अब हुवावे मोबाइलमा गूगल प्ले एप्स नचल्ने, गूगलद्धारा हवावेलाई एन्ड्रोयड सर्पोट बन्द गर्ने घोषणा

अब हुवावे मोबाइलमा गूगल प्ले एप्स नचल्ने, गूगलद्धारा हवावेलाई एन्ड्रोयड सर्पोट बन्द गर्ने घोषणा

एजेन्सी । गुगलले चीनको टेलिकम कम्पनी हुवावेद्धारा उत्पादित प्रविधिलाई एन्ड्रोयडको प्रयोगमा सर्पोट...   

बम बनाउँदा–बनाउँदै पड्किएपछि…

पर्वत । जिल्लाको बिहादीमा पाइप बम बनाउँदा–बनाउँदै विस्फोट हुँदा २ जना घाइते भएका छन् । घाइतेमध्ये...   
प्रतिनिधि सभाको बैठक जारी (लाईभ)

प्रतिनिधि सभाको बैठक जारी (लाईभ)

काठमाडौं । प्रतिनिधि सभाको बैठक जारी छ। वैठकको सुरुमै राष्ट्रिय जनता पार्टी (राजपा)का सांसद चन्दा चौधरीले...   
सञ्चारमन्त्री बास्कोटाले हस्तक्षेप गरेपछि एकताप्रक्रिया अन्यौलमा

सञ्चारमन्त्री बास्कोटाले हस्तक्षेप गरेपछि एकताप्रक्रिया अन्यौलमा

काठमाडौं । सञ्चारमन्त्री गोकुल बाँस्कोटाले हस्तक्षेप गरेपछि काभ्रेमा नेकपाको एकता प्रक्रिया अन्यौलमा...   

झण्डै ३५ लाखसहित तीन हुन्डी कारोबारी पक्राउ

काठमाडौं । प्रहरीले काठमाडौंको चावहिलबाट ३४ लाख ८९ हजार रूपैयाँ नगदसहित ३ हुन्डी कारोबारीलाई पक्राउ...   
अरु धेरै

प्रतिकृया लेख्नुहोस्:

अन्य समाचारहरु:
Top