Khabar Dabali Logo
  May 27, Wed

गान्धी ब्रिटिश साम्राज्यको बफादार थिए, तर यसरी फेरिए…

१३ अप्रिल १९१९ मा जलियांवाला बाग नरसंहारपश्चात गान्धीले उच्च अधिकारीसँग आरोपीलाई कारबाही गर्न माग गरेका थिए । त्यसबखत नरसंहारका आरोपितलाई कारबाही नभएपछि उनी अंग्रेज साम्राज्यको कट्टर विरोधी बन्न पुगे ।

एजेन्सी । इतिहासकार रामचन्द्र गुहाले महात्मा गान्धी ब्रिटिश सामाज्य्रको बफादार भएको कुरा आफ्नो किताबमा दाबी गरेका छन् । उनले १३ अप्रिल १९१९ मा जलियांवाला बाग नरसंहार भएपछि गान्धी फेरिएको उल्लेख गरेका छन् । नरसंहार पश्चात गान्धीले उच्च अधिकारीसँग आरोपीलाई कारबाही गर्न माग गरेका थिए । त्यसबखत नरसंहारका आरोपितलाई कारबाही नभएपछि उनी अंग्रेज साम्राज्यको कट्टर विरोधी बन्न पुगे ।

१९१९ देखि पहिले गान्धी पंजाब गएका थिएनन्
गुहाले आफ्नो किताब ‘शहादत से स्वतन्त्रता’ मा १९१९ भन्दा पहिला गान्धी पंजाब नगएको खोलेको छन् । पंजाब राजनीतिक रुपमा संवेदनशील क्षेत्र भएको बारे गान्धी सचेत भएको पनि किताबमा उल्लेख छ । गदर आन्दोलनको साथ १९०५–१९०७ मा भएको स्वेदशी आन्दोलनका केन्द्र पंजाब नै थियो । त्यहाँ मानिसहरुले ब्रिटिश शासनको जसरी विरोध गरेका थिए त्यो देखेर गान्धी डराएका थिए ।

गान्धीलाई पंजाब जान दिइएन
गान्धी ८ अप्रिल १९१९ मा पञ्जाब जानको लागी मुम्बइबाट दिल्ली हुँदै निस्के । तर ब्रिटिश सरकारले उनलाई पंजाब जान दिएन । उनी अहमदाबाद पुगे । गान्धीलाई रोकिएको खबर पंजाबमा पुगेपछि त्यहाँ हिंसा भड्कीएको थियो । १० अप्रिलमा अमृतसरमा भएको भीडले धावा बोल्यो । ब्रिटिश बैंकमा आगजनी गरिए । कतिपय मेनेजरलाई हत्या गरिदिए । हिंसा ११ अप्रिलसम्म जारी रहेको थियो । शहरमा मार्शल कानून लागु गरिएको थियो । यसको कमाण्ड जनरल डायरले जिम्मा लिएका थिए ।

१३ अप्रिल १९१९ मा भयो जलियांवाला नरसंहार
वैसाखी मौकामा जलियांवालामा जम्मा भएका निहत्थे नागरिकमाथि अंग्रेजहरुले गोली बर्साए । जहाँ सयौं मानिसहरु मारिए । गुहाले पुस्तकमा लेखेअनुसार– नरसंहारको खबर मिलेसँगै गान्धी पंजाब जाने फैसला गरेका थिए । तर सरकारले उनलाई रोकिदिएको थियो । आखिर अक्टुबरमा उनलाई त्यहाँ जान दिइएको थियो । २२ अक्टुबरमा लाहौरको लागि निक्लेका गान्धी एकहप्ताको अभियानपछि अमृतसर पुगेका थिए ।

नरसंहार गर्ने अफिसरको कारबाही गर्नुको साटो सम्मान मिल्यो
किताबमा लेखिएको छ, घटनाले गान्धी धेरै आहत भए । उनले ब्रिटिश सरकारसँग तत्कालीन लेफ्टिनेन्ट गबर्नर सर माइकल ओ डोरको तुरुन्त बर्खास्त गर्न माग गरेका थिए । तर व्रिटिश सरकारले उनलाई कारबाही गर्नुको साटो मुक्तकंठले सम्मान गरेको थियो ।

त्यसपछि नै गान्धी अहिंस्रक आन्दोलन चलाउने फैसला गरे
गुहाले बताएअनुसार ब्रिटिश सरकारको यो फैसलासँगै गान्धी पुरै आहत भएका थिए । उनले यो फैसलासँगै निशस्त्र आन्दोलन चलाएर ब्रिटिश शासनलाई जरैदेखि फाल्नुपर्छ भनेर लागेको किताबमा उल्लेख गरेका छन् ।

‘शहादत से स्वतन्त्रता’ नामको किताब जलियांवाला नरसंहार भएको १०० वर्ष बितेको सम्झनामा विमोचन भएको छ ।

बैशाख २५ गते, २०७६ - १४:४१ मा प्रकाशित

यो नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार संस्था हो । हामी तपाईहरुमा देशविदेशका समाचार र विचार पस्कने गर्छौ । तपाईको आलोचनात्मक सुझाव हाम्रा लागी सधै ग्रह्य छ । हामीलाई पछ्याउनुभएकोमा धन्यवाद । हामीबाट थप पढ्न तल क्लिक गर्नुहोस् ।

नेपाल कसरी अपमानित हुँदै आयो ?

नेपाल कसरी अपमानित हुँदै आयो ?

नेपाल एकपछि अर्का घटनाबाट अपमानित हुँदै आएको छ । यो अपमान सत्तामा रहने शासकले आफ्नो सत्ता जोगाउन गरेका...   
पाकिस्तानमा ९८ जना सवार जहाज दुर्घटना

पाकिस्तानमा ९८ जना सवार जहाज दुर्घटना

काठमाडौं । पाकिस्तानको कराँची विमानस्थलनजिकै पाकिस्तान इन्टरनेशनल एइरलाइन्स (पीआईए)को यात्रुवाहक...   

थप २० जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि, संक्रमितको संख्या ५०७ पुग्यो

काठमाडौं । नेपालमा थप २० जनामा कोरोना भाइरस (कोभिड–१९)को संक्रमण पुष्टि भएको छ । शुक्रबार स्वास्थ्य...   

थप ९ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि, संक्रमितको संख्या ४५३ पुग्यो

काठमाडौं । झापामा ८ सहित थप ९ जनामा कोरोना भाइरस (कोभिड-१९) संक्रमण पुष्टि भएको छ । स्वास्थ्य तथा जनसंख्या...   

कोरोना संक्रमितको संख्या डरलाग्दो बढेकाे भन्दै विश्व स्वास्थ्य संगठनले जनायाे चिन्ता

काठमाडाैं । विश्व स्वास्थ्य संगठनले कोरोनाभाइरसबाट संक्रमितको संख्या एकै दिन ठूलो संख्यामा भेटिएको...   

कर्णाली प्रदेशसभाको बैठक तयारी, मुख्यमन्त्रीसहित १६४ को स्वाब सङ्कलन गरियाे

काठमाडाैं । कर्णाली प्रदेशका मुख्यमन्त्री महेन्द्रबहादुर शाही, मन्त्रीहरु तथा प्रदेशसभा सदस्यसहित...   
उपत्यकाका सबै नाका शिल गर्न गृहमन्त्रालयको परिपत्र, काठमाडौं छिर्न कोरोना परिक्षण रिपोर्ट हुनुपर्ने

उपत्यकाका सबै नाका शिल गर्न गृहमन्त्रालयको परिपत्र, काठमाडौं छिर्न कोरोना परिक्षण रिपोर्ट हुनुपर्ने

काठमाडौं । गृह मन्त्रालयले काठमाडौं उपत्यकामा बढ्दो कोरोनाको जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै उपत्यकाका सबै...   
चिनियाँ वैज्ञानिकको दाबी : भेटियो कोरोनाको औषधी, अब उपचार गर्न भ्याक्सिन नचाहिने

चिनियाँ वैज्ञानिकको दाबी : भेटियो कोरोनाको औषधी, अब उपचार गर्न भ्याक्सिन नचाहिने

काठमाडौं । कोरोना महामारीको प्रकोपका बीच चीनबाट एक सुखद खबर बाहिरिएको छ । चिनियाँ वैज्ञानिकहरुबाट...   
अमेरिकामा कोरोनाबाट धनीभन्दा गरिबहरुको मृत्यु बढि

अमेरिकामा कोरोनाबाट धनीभन्दा गरिबहरुको मृत्यु बढि

काठमाडौं । अमेरिकामा कोरोना संक्रमणको असर आय, नस्ल र उमेरको आधारमा भएको देखिएको छ । संक्रमित तथा संक्रमणबाट...   

क्वारेन्टिनको सुरक्षाकाे जिम्मा नेपाली सेनालाई

जुम्ला । जुम्लाको सदरमुकाम खलङ्गास्थित कर्णाली प्राविधिक शिक्षालयमा निर्माण गरिएको जिल्लास्तरीय...   
अरु धेरै

प्रतिकृया लेख्नुहोस्:

अन्य समाचारहरु:
Top