/  Mon, March 27, 2017

कांग्रेसको ‘जय नेपाल’ र माओवादीको ‘लालसलाम’ को रहस्य झापा विद्राहीले चन्द्रप्रसाद ढकालको टाउको काट्दै गर्दा ‘अध्यक्ष माओ– जिन्दावाद’ भन्ने नारा लगाएका थिए

नेपालमा हरेक राजनीतिक पार्टीमा नेता कार्यकर्ताले प्रयोग गर्ने आफ्नै भाषा, शिष्टाचार र परम्पराहरु छन् । नेपालको सबभन्दा ठूलो र पुरानो पार्टी नेपाली काङ्ग्रेसका कार्यकर्ता एकअर्का भेट हुँदा ‘जय नेपाल’ भनेर अभिवादन गर्दछन् । उनीहरु केही आदरार्थी शब्दहरु पनि प्रयोग गर्दछन् जस्तो गणेशमानजी, कृष्णप्रसाद भट्टराईलाई किशुनजी, गिरिजालाई गिरिजाबाबु, सुशील कोइरालालाई सुशील’दा जस्ता आदरार्थी शब्द कांग्रेसी जनजिब्रोमा छन् । आफूभन्दा माथिल्लो पदमा बसेको व्यक्तिलाई सम्बोधन गर्दा दाइको प्रयोग हुन्छ कांग्रेसमा । उनीहरुले भारतमा इष्ट इन्डिया कम्पनी विरोधी आन्दोलनमा लोकप्रिय “जय हिन्द” बाट प्रभावित भएर “जय नेपाल” को प्रयोग गर्न थालेको पाइन्छ ।

निर्मल भट्टराई

नेपालका बामपन्थीहरुले त थुप्रै अन्तराष्ट्रिय प्रचलनहरुको नक्कल गरेका छन् । रुस र चीनका कम्युनिष्टहरुले एक अर्को भेट हुँदा “कमरेड” भनेर सम्बोधन गरे । त्यही शब्द भाषान्तरणसमेत नभई नेपाली कम्युनिष्टहरुले प्रयोग गर्न थाले । रुसी र चिनियाँहरुले प्रयोग गरेको “रेड स्यालुट” भाषान्तरण गरेर “लालसलाम” बनाइयो । अहिले एमालेजनहरु क्म लालसलाम र बढी अभिवादनको प्रयोग गर्दछन् नेतालाई सम्बोधन गर्न । नेता र कार्यकर्ताको भेट हुँदा वा टेलिफोन वार्ता हुँदा नेताले कार्यकर्ताको अभिवादन पर्खन्छ ।

माओवादीमा नेता कार्यकर्तावीच विरलै सम्वाद हुन्छ किनभने कार्यकर्ता भन्दा नेता धेरै ठुला हुने हुनाले ठूला मान्छेलाई सधैं डिस्टर्व गर्ने कुरा भएन । कथंकदाचित् भेटघाट वा फोन सम्वाद भइहाले कार्यकर्ताले हत्तपत्त सलाम टक्र्याई हाल्छ । जर्नेल र सिपाहीको जस्तो सम्बन्ध छ त्यहाँ । जनयुद्धताका कमाण्डर आउँदा तन्कने बानी अझै हराएको छैन ।

 

नेपाली कांग्रेसले भारतमा इष्ट इन्डिया कम्पनी विरोधी आन्दोलनमा लोकप्रिय “जय हिन्द” बाट प्रभावित भएर “जय नेपाल” को प्रयोग गर्न थालेको पाइन्छ ।

माओवादी केन्द्र नेताकार्यकर्तासँग घुलमिल गर्न रुचाउदैनन् किनभने उनीहरु गजक्क पर्नु नै सबैभन्दा ठूलो नेतागिरी हो भन्ने ठान्दछन् । उनीहरुमा आफूभन्दा माथिल्लो पदमा बसेको नेतालाई दाइ वा सर भन्ने व्यापक चलन छ । हजुरबा उमेरको मान्छेले नाति उमेरकालाई दाइ वा सर भन्दा सर्वस्वीकृत शिष्टाचार खण्डित भएन ? विगतमा बन्दुक पड्काएको, सुम्सुम्याएको विषय नै माओवादीले नेतृत्वको मापदण्ड मानेपछि त्योभन्दा अरु के अपेक्षा गर्न सकिन्छ र ? समानताको भाषण एकातिर हुन्छ, व्यवहार अर्कैतिर ।

अहिले एमालेजनहरु कम लालसलाम र बढी अभिवादनको प्रयोग गर्दछन् नेतालाई सम्बोधन गर्न ।  नेता र कार्यकर्ताको भेट हुँदा वा टेलिफोन वार्ता हुँदा नेताले कार्यकर्ताको अभिवादन पर्खन्छ । माओवादी केन्द्रमा नेता कार्यकर्तावीच विरलै सम्वाद हुन्छ किनभने कार्यकर्ता भन्दा नेता धेरै ठुला हुने हुनाले ठूला मान्छेलाई सधैं डिस्टर्व गर्ने कुरा भएन ।

कुनै वेला झापा विद्राहीले चन्द्रप्रसाद ढकालको टाउको काट्दै गर्दा ‘अध्यक्ष माओ’ जिन्दावाद भन्ने नारा लगाए केपी ओलीहरुले । यो एउटा गज्जवको नक्कल थियो । चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीको अध्यक्ष नेपालको पनि अध्यक्ष हुने ! चीनमा प्रयोग भएको न्यू डेमोक्रेसी नौलो जनवाद भएर नेपाल छिर्यो । चिनियाँ लङमार्च जस्तै नेपालमा दीर्घकालीन जनयुद्ध गरियो । के त्यस्ता आन्दोलनलाई नेपाली परिवेशको नाम दिन सकिदैनथ्यो ? के कमरेडको ठाउँमा मित्र अथवा साथी भन्न मिल्दैनथ्योे ? लाल सलाम, सलाम वा अभिवादनको ठाउँमा नेपाली जनजिब्रोमा रहेको बराबरीको भाव झल्कने नमस्ते वा नमस्कार शब्दको प्रयोग गर्न सकिँदैनथ्यो ? नेता र कार्यकर्तावीच दूरी देखाउने शब्दको सट्टा सबैको नामको पछाडि ‘जी’ को प्रयोग गरे के विग्रन्थ्यो ? कि नेपाली जनजिब्रोमा प्रचलित यस्ता आदरार्थी शब्द र शिष्टाचार प्रयोग गर्दा संशोधनवादी, दक्षिणपन्थी वा प्रतिक्रियावादी भइन्थ्यो ? के चीनमा विवादित सर्वहारा सांस्कृतिक क्रान्ति जिन्दावाद भनेर त्यो अनुसार व्यवहार नगर्नुको सट्टा नेपालका बामपन्थी आफैं सदाचारी भएको भए हुदैनथ्यो ?

बरु नयाँ शक्ति पार्टीले धेरै परम्पराको क्रमभङ्ग गरेको देखिन्छ । विचारमा ऐतिहासिक एवम् द्वन्द्वात्मक भौतिकवाद मान्ने, सार्वभौमिकता, स्वाधीनता, समावेशी लोकतन्त्र र सदाचारलाई प्रमुख आधार मान्ने घोषणा गरेको नयाँ शक्तिले आफ्ना बोली र व्यवहारलाईसमेत सच्याउदै परिस्कृत गर्दै लगेकोछ । आज नयाँशक्ति अभियानका अभियन्ताहरु कोेही लालसलाम कोही सलाम अभिवादन गर्दैनन् । आपसी अभिवादनमा दुई हात जोडेर गरिने नमस्कारलाई सर्वस्वीकृत बनाइएको छ । हालको एकै दिनचार पाँच पटक हात मिलाउने बर्तमान अस्वस्थ्यकर तरिकालाई विस्तारै हटाउन पहल शुरु भएको छ ।

सबै पार्टीमा नेतालाई भेट्ता एक माना घिउ सकिएला जस्तो गरेर चिल्लो घस्ने तर उसको अनुपस्थितिमा सत्तोसराप गर्ने माओवादी परम्पराको ठाउँमा नेता भेट्दा सुधारात्मक आलोचना गर्ने र अनुपस्थितिमा उसको राम्रो कामको मात्र चर्चा गर्ने परिपाटी बसाल्नु आवश्यक छ ।

त्यस्तै एकले अर्कोलाई सम्बोधन गर्दा नामको पछाडि ‘जी’ राखेर गरिन्छ । बाबुरामजी, रामचन्द्रजी, महेशजी, दुर्गाजी, पर्शुरामजी, देवेन्द्रजी, निर्मलजी भन्न जनता र कार्यकर्ताले निशंकोच पाएका छन् । नेताहरुले पनि जनता वा कार्यकर्तालाई सोही तरिका अपनाएर एकरुपता र समानता कायम गरिएको छ । विगतमा कसैलाई लालसलाम, कसैलाई नमस्कार र कसैलाई अर्कै सम्बोधन गरेर हैरान भएका कार्यकर्ताले सरलता महसुस गर्न पाएका छन् । नयाँशक्ति पार्टीले यस्ता विषयलाई शुरुदेखि नै स्थापित गरेर अगाडि बढेको हुनाले नयाँशक्तिको छुट्टै संस्कृति निर्माणमा यसले ठूलो भूमिका खेलेको छ ।

नेपाली मौलिकता बोकेका शिष्टाचार र अभिवादनका यी उपाय अँगाल्दा कोही गैरक्रान्तिकारी हुदैन । सबै पार्टीमा नेतालाई भेट्ता एक माना घिउ सकिएला जस्तो गरेर चिल्लो घस्ने तर उसको अनुपस्थितिमा सत्तोसराप गर्ने माओवादी परम्पराको ठाउँमा नेता भेट्दा सुधारात्मक आलोचना गर्ने र अनुपस्थितिमा उसको राम्रो कामको मात्र चर्चा गर्ने परिपाटी बसाल्नु आवश्यक छ । कसैलाई सुधार्न गरिएको आलोचना अमृत समान हुन्छ भने स्वार्थप्रेरित प्रशंसा विष समान हुन्छ भन्ने नबुझ्ने कोही छैन ।

यो नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार संस्था हो । हामी तपाईहरुमा देशविदेशका समाचार र विचार पस्कने गर्छौ । तपाईको आलोचनात्मक सुझाव हाम्रा लागी सधै ग्रह्य छ । हामीलाई पछ्याउनुभएकोमा धन्यवाद । हामीबाट थप पढ्न तल क्लिक गर्नुहोस् ।

संविधानसभा बहिष्कार गरेको वैद्य माओवादी स्थानीय निर्वाचनमा होमिने

संविधानसभा बहिष्कार गरेको वैद्य माओवादी स्थानीय निर्वाचनमा होमिने

काठमाडौं, १४ चैत । मोहन वैद्य नेतृत्वको नेकपा (क्रान्तिकारी माओवादी) आगामी वैशाख ३१ मा हुने स्थानीय...   
पूर्वराजाको बिँडो सम्हाल्दै घोडाको जात्रा हेरिन् राष्ट्रपतिले (फोटोफिचर)

पूर्वराजाको बिँडो सम्हाल्दै घोडाको जात्रा हेरिन् राष्ट्रपतिले (फोटोफिचर)

काठमाडौं, १४ चैत । विगतका वर्षहरुमा जस्तै यसपाली पनि सोमवार काठमाडौंको टुँडिखेलमा नेपाली सेनाले घोडाको...   
अभियुक्त भागेपछि दुई प्रहरी नै हिरासतमा

अभियुक्त भागेपछि दुई प्रहरी नै हिरासतमा

धरान, १४ चैत । प्रहरी नियन्त्रणमा रहेका अभियुक्त भागेपछि दुई जना प्रहरी नै हिरासतमा राखिएका छन् । म्याद...   
सरकारबाट राहत पाउँदा भक्कानिएर रोइन् उर्मिलादेवी

सरकारबाट राहत पाउँदा भक्कानिएर रोइन् उर्मिलादेवी

बिराटनगर, १४ चैत । कञ्चनपुर पुनर्वासको घटनाले गर्दा मोरङ अमाहीका पीडित परिवारले ६ वर्षपछि सरकारबाट...   
दुई चार जनाको जिद्दीले संविधान संशोधन हुँदैनः ओली

दुई चार जनाको जिद्दीले संविधान संशोधन हुँदैनः ओली

काठमाडौँ, १४ चैत । नेकपा (एमाले) का अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले दुई चारको जिद्दीले संविधान संशोधन नहुने...   
नेपाल पाकिस्तानसँग ६ विकेटले पराजित

नेपाल पाकिस्तानसँग ६ विकेटले पराजित

काठमाडौं, १४ चैत । बंगलादेशमा सोमवार भएको एसीसी इमर्जिङ टिम्स कपका नेपाल पाकिस्तानको २३ वर्ष मुनीका...   
बाबुरामको प्रश्नः महाकाली बेच्ने तिमी भुइँफुट्टाहरु कसरी राष्ट्रवादी भयौ ?

बाबुरामको प्रश्नः महाकाली बेच्ने तिमी भुइँफुट्टाहरु कसरी राष्ट्रवादी भयौ ?

धनगढी, १३ चैत । नयाँ शक्ति पार्टीका संयोजक बाबुराम भट्टराईले महाकाली बेच्नेहरु राष्ट्रवादी हुन नसक्ने...   
कांग्रेसमा अर्को लफडा, पौडेलको निर्णयको विपक्षमा कोइराला !

कांग्रेसमा अर्को लफडा, पौडेलको निर्णयको विपक्षमा कोइराला !

काठमाडौं, १३ चैत । सत्तारुढ प्रमुख दल नेपाली कांग्रेसमा फेरि अर्को लफडा शुरु भएको छ । लामो समयपछि आइतबारदेखि...   
मोर्चाका नेताहरुको नयाँ प्रस्तावः मधेसका सबै दलबीच एकता गरौं

मोर्चाका नेताहरुको नयाँ प्रस्तावः मधेसका सबै दलबीच एकता गरौं

सप्तरी, १३ चैत । आन्दोलनरत संयुक्त लोकतान्त्रिक मधेसी मोर्चाका नेताहरुले पार्टी एकताको प्रस्ताव अघि...   
सप्तरीमा छुटे महन्थ ठाकुर र राजकिशोर यादव

सप्तरीमा छुटे महन्थ ठाकुर र राजकिशोर यादव

राजविराज, १३ चैत । मधेसी मोर्चा आवद्ध महन्थ ठाकुर नेतृत्वको तराई मधेस लोकतान्त्रिक पार्टी र राजकिशोर...   
अरु धेरै

प्रतिकृया लेख्नुहोस्:

सम्बन्धित शीर्षकहरु :
Top